Bộ Y tế vừa ban hành quy trình cấp, cấp lại Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu Thực hành sản xuất tốt GMP đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, kèm theo danh mục đánh giá gồm gần 170 tiêu chí.

Quyết định số 808/QĐ-BYT do Bộ Y tế ký đi kèm danh mục nội dung đánh giá nguyên tắc, quy định thực hành sản xuất tốt GMP cho thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Theo TS.Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, check list này bao gồm gần 170 tiêu chí cụ thể, được phân thành 10 nhóm nội dung tổng quát như quản lý chất lượng, nhân sự và đào tạo, nhà xưởng và thiết bị, điều kiện vệ sinh, hồ sơ tài liệu, sản xuất, kiểm soát chất lượng, sản xuất và kiểm nghiệm theo hợp đồng, khiếu nại và thu hồi sản phẩm, cùng hoạt động tự kiểm tra.

Với bộ tiêu chí này, các cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe phải tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc GMP, từ việc đánh giá và kiểm soát chất lượng nguyên vật liệu đầu vào, giám sát quy trình sản xuất, kiểm nghiệm thành phẩm đến theo dõi độ ổn định của sản phẩm sau khi lưu hành trên thị trường.

Theo đại diện Cục An toàn thực phẩm, việc ban hành check list không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động tự đánh giá mức độ tuân thủ mà còn tạo ra một chuẩn chung để các đoàn thẩm định áp dụng thống nhất trong quá trình đánh giá GMP. Đây cũng là công cụ hỗ trợ hiệu quả cho cơ quan quản lý trong công tác kiểm tra và giám sát an toàn thực phẩm.

Một điểm đáng chú ý trong quy trình mới là việc huy động các chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực kiểm nghiệm, hóa học, vi sinh từ các viện chuyên ngành y tế tham gia đoàn đánh giá GMP.

Các đơn vị gồm Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia, Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương, Viện Kiểm nghiệm thuốc TP.HCM, Viện Pasteur TP.HCM và các trung tâm kiểm nghiệm tại địa phương.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ nâng cao tính khách quan và chất lượng thẩm định, đồng thời tăng cường độ tin cậy của hệ thống đánh giá GMP trong lĩnh vực thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Quy trình được xây dựng trên cơ sở Luật An toàn thực phẩm, Nghị định 15 năm 2018 và Thông tư 18 năm 2019 về hướng dẫn thực hành sản xuất tốt trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Quá trình xây dựng được thực hiện công phu trong thời gian dài, với sự tham gia góp ý rộng rãi của các đơn vị chuyên môn, chuyên gia và doanh nghiệp trong ngành.

Việc lấy ý kiến được triển khai công khai thông qua hội thảo, văn bản góp ý và đăng tải trên trang thông tin điện tử của Cục An toàn thực phẩm, nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả thi của quy trình khi áp dụng vào thực tế.

Song song với đó, các chuyên gia đã tổ chức tập huấn cho các đơn vị liên quan, bao gồm Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, Sở Y tế, Chi cục An toàn thực phẩm tại 34 tỉnh, thành phố, cùng các viện và trung tâm kiểm nghiệm nhà nước. Quy trình cũng đã được đánh giá thử nghiệm tại một số cơ sở sản xuất trước khi ban hành chính thức.

Hiện nay, Cục An toàn thực phẩm đang xây dựng kế hoạch và thành lập các đoàn thẩm định để triển khai cấp, cấp lại Giấy chứng nhận GMP cho các cơ sở sản xuất.

Mục tiêu là vừa tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tránh đứt gãy sản xuất và nguồn cung, vừa bảo đảm chất lượng sản phẩm, qua đó góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Trong bối cảnh thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe phát triển nhanh, việc nâng chuẩn GMP với bộ tiêu chí chi tiết và quy trình thẩm định chặt chẽ được xem là bước đi cần thiết nhằm tăng cường kỷ luật thị trường, đồng thời nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với sản phẩm.

Theo IMARC Group, quy mô thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe Việt Nam đạt gần 900 triệu USD năm 2024 và dự kiến vượt 1,95 tỷ USD vào năm 2033. Khoảng 60% người trưởng thành Việt Nam đã từng sử dụng ít nhất một loại sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, tỷ lệ cao hàng đầu trong khu vực.

Cùng với việc chuẩn hóa sản xuất theo tiêu chuẩn GMP, minh bạch hóa truy xuất nguồn gốc và tang cường các hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm, Việt Nam đang tiến gần hơn đến các chuẩn mực quốc tế.

Ba lợi thế nổi bật gồm nguồn dược liệu bản địa phong phú, chi phí cạnh tranh và tốc độ hội nhập cao đang giúp Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị thực phẩm chức năng khu vực.

Ngành thực phẩm bảo vệ sức khỏe Việt Nam đang ở thời điểm bản lề, cơ hội lớn song hành cùng yêu cầu khắt khe về chất lượng, tiêu chuẩn và minh bạch thông tin.

Theo một số ý kiến, để phát triển bền vững, doanh nghiệp cần kiên định với ba trụ cột chiến lược là đổi mới công nghệ, làm chủ quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và chuyển đổi số; chuẩn hóa tiêu chuẩn, tuân thủ nghiêm ngặt quy định trong và ngoài nước; và hợp tác quốc tế, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm theo tiêu chuẩn toàn cầu.

Khi những yếu tố này được triển khai đồng bộ, Việt Nam sẽ không chỉ là thị trường tiêu dùng năng động, mà còn trở thành trung tâm sản xuất đáng tin cậy của nền kinh tế sức khỏe khu vực và thế giới.