Nhiều trường hợp phải nhập viện trong tình trạng suy gan, suy thận cấp, rối loạn đông máu, thậm chí nguy kịch đến tính mạng sau thời gian dùng các loại thảo dược chưa được kiểm định.

Thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai cho biết, Khoa Hồi sức tích cực Thần kinh - Viện Thần kinh vừa tiếp nhận bệnh nhân L.T.T. (40 tuổi) trong tình trạng nguy kịch sau khoảng hai tháng sử dụng thuốc nam truyền miệng.

Trước đó, người phụ nữ hoàn toàn khỏe mạnh nhưng sau đó bắt đầu xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, da xanh xao, tiểu ít và bầm tím dưới da. Chỉ trong thời gian ngắn, tình trạng nhanh chóng tiến triển thành rối loạn ý thức, thiếu máu nặng và suy thận cấp.

Các bác sỹ xác định bệnh nhân mắc ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối (TTP) - một bệnh lý rối loạn đông máu hiếm gặp nhưng có tỷ lệ tử vong rất cao nếu không được xử trí kịp thời. Người bệnh được chỉ định trao đổi huyết tương, phương pháp lọc máu ngoài cơ thể nhằm loại bỏ huyết tương chứa kháng thể bất thường và thay bằng huyết tương lành.

Sau hai lần điều trị, số lượng tiểu cầu tăng lên, ý thức cải thiện rõ rệt và chức năng thận dần hồi phục. Sau 10 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân đủ điều kiện xuất viện.

Theo bác sỹ Hồng Sơn, Khoa Hồi sức tích cực Thần kinh - Viện Thần kinh, Bệnh viện Bạch Mai, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, TTP có thể khiến người bệnh tử vong tới 90%. Tuy nhiên, khi được can thiệp sớm, tỷ lệ này có thể giảm xuống còn khoảng 10-15%. Điều đáng nói là nhiều trường hợp bệnh có thể khởi phát từ việc sử dụng các loại thuốc không rõ thành phần, trong đó có thuốc nam hoặc thảo dược truyền miệng.

Trên thực tế, các bệnh viện tuyến trung ương những năm gần đây thường xuyên tiếp nhận bệnh nhân suy thận cấp, suy gan hoặc rối loạn đông máu sau thời gian sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc.

Điểm chung của các trường hợp này là người bệnh không được thăm khám, không có chỉ định của bác sỹ mà tự ý sử dụng các loại lá cây, rễ cây hoặc bột thảo dược được quảng cáo là “mát gan”, “bổ thận”, “giải độc”.

Theo các bác sỹ Bệnh viện Thận Hà Nội, thận là cơ quan rất dễ bị tổn thương nhưng lại ít biểu hiện triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi các hợp chất lạ từ thảo dược liên tục được đưa vào cơ thể, thận phải làm việc quá tải để đào thải độc tố.

Hệ quả là có thể dẫn đến viêm ống kẽ thận cấp hoặc hoại tử ống thận cấp. Nhiều người bệnh không nhận ra dấu hiệu bất thường trong những ngày đầu, nhưng chỉ sau vài tuần có thể xuất hiện tình trạng tiểu ít, phù mặt, phù chân, buồn nôn và mệt mỏi.

Điều đáng lo ngại là không ít người bệnh khi nhập viện vẫn tin rằng loại thuốc nam mình sử dụng có tác dụng “bổ thận”, không nghĩ đó là nguyên nhân gây ra bệnh.

Một người đàn ông 43 tuổi đã phải trải qua ca ghép gan cấp cứu tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 sau khi tự ý sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc.

Chỉ sau một tháng sử dụng, bệnh nhân đã bị suy gan cấp tính, phải nhập viện trong tình trạng vàng da, mệt mỏi, và suy gan nghiêm trọng.

Người bệnh N.P.T (43 tuổi) đến từ Hà Nội, không có tiền sử bệnh lý gan hay thói quen uống rượu bia thường xuyên, nhưng đã tự ý sử dụng thuốc nam trị yếu sinh lý mà không rõ nguồn gốc.

Sau một tháng sử dụng thuốc, ông bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, vàng da và vàng mắt, các triệu chứng này ngày càng nặng hơn. Khi đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân bị suy gan cấp do ngộ độc thuốc nam.

Mặc dù đã được điều trị nội khoa, tình trạng của bệnh nhân không cải thiện và diễn biến bệnh chuyển nặng, nguy cơ hôn mê do não gan độ 2-3.

Các bác sỹ quyết định thực hiện phẫu thuật ghép gan cấp cứu. Mảnh gan ghép cho bệnh nhân là từ một người cho chết não. Sau ca phẫu thuật và hồi sức tích cực, bệnh nhân đã hồi phục và có thể xuất viện.

Các bác sỹ tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, trường hợp này không phải là duy nhất. Họ đã tiếp nhận nhiều bệnh nhân phải phẫu thuật ghép gan do sử dụng thuốc nam không rõ nguồn gốc hoặc tự ý ngưng thuốc điều trị viêm gan B. Tuy nhiên, không phải ai cũng may mắn như trường hợp này, vì nguồn mô, tạng hiến rất hạn chế.

Viêm gan virus B mạn tính, gây ra bởi virus viêm gan B (HBV), có thể âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Bệnh có thể lây qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn, hoặc từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như xơ gan, suy gan cấp, hoặc ung thư gan.

Một trong những nguyên nhân khiến bệnh lý này trở nên nghiêm trọng là khi người bệnh tự ý ngừng điều trị thuốc kháng virus mà không có sự chỉ định của bác sỹ, khiến virus HBV tái phát và gây tổn thương gan nghiêm trọng.

Theo bác sỹ Lê Nam Khánh, chuyên gia tại Khoa Hồi sức ngoại khoa và ghép tạng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, người bệnh viêm gan B cần tuân thủ nghiêm ngặt liệu trình điều trị của bác sỹ. Việc ngừng thuốc hay thay đổi phương pháp điều trị mà không có sự hướng dẫn của chuyên gia có thể dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng.

Không chỉ người lớn, trẻ em cũng có thể trở thành nạn nhân của việc sử dụng thuốc nam không kiểm chứng. Bệnh viện Nhi Trung ương từng tiếp nhận bé trai M.H (13 tuổi, ở Thanh Hóa) mắc hội chứng thận hư trong tình trạng nguy kịch, phải lọc máu cấp cứu sau khi gia đình tự ý bỏ phác đồ điều trị của bệnh viện để sử dụng thuốc nam.

Các bác sỹ chẩn đoán bệnh nhi bị hội chứng thận hư biến chứng nặng với chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, mức lọc cầu thận giảm sâu. Trẻ phải chạy thận nhân tạo và lọc máu để điều trị.

Theo bác sỹ Nguyễn Ngọc Huy, Khoa Thận và Lọc máu, Bệnh viện Nhi Trung ương, khoảng 80% trẻ mắc hội chứng thận hư có thể hồi phục hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tuy nhiên, việc tự ý ngừng điều trị để sử dụng các bài thuốc truyền miệng có thể khiến bệnh diễn biến nặng, làm mất đi cơ hội phục hồi.

Ngay cả trong điều trị ung thư, các bác sỹ cũng thường xuyên gặp những trường hợp bệnh nhân từ bỏ phác đồ điều trị y khoa để tìm đến các bài thuốc gia truyền hoặc thuốc nam chưa được kiểm chứng. Theo PGS.TS Phạm Văn Bình, Phó Giám đốc Bệnh viện K, điều này khiến người bệnh đánh mất “thời điểm vàng” trong điều trị ung thư.

Từ thực tế điều trị, các chuyên gia y tế cho rằng việc lạm dụng thuốc nam không kiểm chứng đang trở thành vấn đề đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng. Bản thân dược liệu không phải là nguy hiểm nếu được sử dụng đúng cách.

Tuy nhiên, để bảo đảm an toàn, dược liệu cần được bào chế theo quy trình chuẩn, kiểm nghiệm thành phần và độc tính, đồng thời phải được kê đơn và theo dõi bởi bác sỹ chuyên khoa y học cổ truyền.

Việc tự ý sử dụng các loại lá cây, nước sắc hoặc bột thảo dược không nhãn mác, không có hướng dẫn rõ ràng tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe. Các chuyên gia cũng khuyến cáo người bệnh tuyệt đối không nên tự ý ngừng thuốc đang điều trị theo chỉ định của bác sỹ để thay thế bằng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng.

Trong bối cảnh thông tin về các “bài thuốc gia truyền”, “thảo dược chữa bách bệnh” lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, việc nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng thuốc an toàn, có kiểm soát đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Sức khỏe không thể được đặt cược vào những lời quảng cáo hấp dẫn hay niềm tin truyền miệng thiếu cơ sở khoa học, bởi đôi khi cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc mà còn là chính tính mạng của người bệnh.