Hai phương án tăng lương tối thiểu được đặt lên bàn cân

Chiều 23/6, Hội đồng Tiền lương quốc gia họp phiên thứ nhất để bàn phương án lương tối thiểu năm 2027. Đây là phiên thương lượng mở đầu giữa đại diện cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức đại diện người lao động, tổ chức đại diện người sử dụng lao động và các thành viên độc lập trước khi thống nhất khuyến nghị Chính phủ mức điều chỉnh cụ thể.

Bà Trần Thị Thanh Hà, Phó trưởng Ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết tổ chức Công đoàn đề xuất 2 phương án tăng lương tối thiểu vùng.

Phương án thứ nhất là tăng 9,8%. Phương án thứ hai là tăng 8,5%. Theo bà Hà, đây là các mức tăng được tính toán để góp phần bảo đảm mức sống cơ bản cho công nhân, lao động, đồng thời có xét đến khả năng duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, đề xuất này được xây dựng trên nhiều căn cứ, trong đó có tốc độ tăng trưởng GDP, chỉ số giá tiêu dùng (CPI), năng suất lao động, tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và các yếu tố tác động đến thị trường lao động.

Theo khảo sát từ phía tổ chức Công đoàn, hơn 40% doanh nghiệp vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng, khoảng 24% doanh nghiệp dự kiến mở rộng sản xuất. Số còn lại đang nỗ lực giữ ổn định hoạt động. 

Bà Hà cho rằng, thị trường lao động đã có nhiều thay đổi, một bộ phận lao động trong khu vực chính thức đang chuyển sang lựa chọn các công việc có thu nhập theo giờ cao hơn. Ở một số lĩnh vực như xây dựng, dịch vụ, mức trả công thực tế đã vượt khá xa so với lương tối thiểu hiện hành.

Từ thực tế đó, đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhận định lương tối thiểu hiện nay đã có độ trễ so với mặt bằng tiền lương trên thị trường. Mức tăng 7,2% áp dụng từ ngày 1/1/2026 được đánh giá là còn thấp nếu đặt trong tương quan với tăng trưởng GDP năm 2025 và các biến động về chi phí sinh hoạt.

Thời điểm áp dụng mức lương tối thiểu vùng mới vẫn tiếp tục được các bên trao đổi trong các phiên họp tiếp theo của Hội đồng Tiền lương quốc gia.

Thu nhập vẫn là vấn đề được người lao động quan tâm hàng đầu

Trước phiên thương lượng, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã kiến nghị mức điều chỉnh cao nhất có thể để hỗ trợ người lao động. Quan điểm này xuất phát từ thực tế đời sống của hàng triệu công nhân còn nhiều khó khăn, trong khi kỳ vọng về một chính sách tiền lương tiệm cận “lương đủ sống” ngày càng rõ rệt.

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam từng cho biết tổ chức Công đoàn thời gian qua tiếp nhận nhiều kiến nghị của đoàn viên, người lao động liên quan đến việc làm, đời sống và chính sách. Trong đó, tiền lương là nội dung được phản ánh nhiều nhất.

Theo ông Hiểu, mong muốn chính đáng của người lao động là chính sách tiền lương từng bước hướng đến mức đủ sống, thay vì chỉ dừng ở ngưỡng tối thiểu. Mức lương cần bảo đảm nhu cầu sống cơ bản, có khoản tích lũy cần thiết cho bản thân và gia đình khi phát sinh đau ốm, học hành, nhà ở hoặc các chi phí đột xuất.

Dù vậy, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng nhấn mạnh nguyên tắc hài hòa lợi ích. Mức tăng cần hỗ trợ người lao động, song vẫn phải tính đến sức chịu đựng của doanh nghiệp, nhất là trong các ngành sử dụng nhiều lao động, đơn hàng biến động, chi phí đầu vào còn chịu nhiều sức ép.

Để chuẩn bị cho đề xuất tại Hội đồng Tiền lương quốc gia, Công đoàn đã triển khai nhiều cuộc khảo sát đối với đoàn viên, người lao động; đồng thời đánh giá chi phí sinh hoạt, thu nhập, điều kiện sống và mức độ phụ thuộc vào tiền làm thêm giờ của công nhân. Các dữ liệu này là căn cứ thực tiễn để Hội đồng cân nhắc phương án điều chỉnh phù hợp.

Trao đổi với phóng viên, chị Phạm Thị Hương, công nhân một doanh nghiệp điện tử tại Khu công nghiệp Thăng Long, Hà Nội cho biết thu nhập của hai vợ chồng chủ yếu dựa vào lương tháng và tiền tăng ca. Sau khi trả tiền thuê trọ, điện nước, học phí cho con và các khoản sinh hoạt hằng ngày, phần còn lại không đáng kể.

“Người lao động rất mong lương tối thiểu tiếp tục được điều chỉnh. Giá cả nhiều mặt hàng tăng, nhưng thu nhập chưa theo kịp. Nếu lương được nâng lên, công nhân sẽ bớt áp lực hơn”, chị Hương nói.

Cùng quan điểm, chị Lê Thị Thu, công nhân đang thuê trọ tại phường Yên Hòa cho rằng, thu nhập của nhiều lao động hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào làm thêm giờ. Điều công nhân mong mỏi không chỉ là các đợt tăng lương định kỳ, mà là mức thu nhập đủ đáp ứng các nhu cầu thiết yếu, để yên tâm làm việc mà không phải trông chờ quá nhiều vào tăng ca.

Theo chị Thu, người lao động nào cũng mong có thu nhập ổn định, đủ nuôi gia đình và có một khoản nhỏ dự phòng khi đau ốm hoặc phát sinh việc đột xuất. Chị kỳ vọng các bên tại Hội đồng Tiền lương quốc gia sẽ tìm được tiếng nói chung, đưa ra mức điều chỉnh hợp lý, vừa cải thiện đời sống công nhân, vừa tạo động lực làm việc và giúp doanh nghiệp giữ chân lao động.

Từ góc độ địa phương có số lượng lao động lớn, Sở Nội vụ Hà Nội cho biết lương tối thiểu vùng do Chính phủ quy định trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng Tiền lương quốc gia và áp dụng thống nhất theo từng vùng kinh tế.

Để bảo đảm đời sống người lao động, Hà Nội kiến nghị Chính phủ, Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan nghiên cứu điều chỉnh lương tối thiểu vùng theo hướng phù hợp hơn với tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng, mức sống tối thiểu và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Thành phố cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế xác định lương tối thiểu theo hướng hài hòa lợi ích giữa người lao động và doanh nghiệp, qua đó từng bước cải thiện đời sống, nâng cao thu nhập cho người làm công hưởng lương. 

Cùng với tiền lương, các giải pháp hỗ trợ về nhà ở, y tế, giáo dục và an sinh xã hội cần được tăng cường để giảm áp lực chi phí sinh hoạt cho công nhân.

Đối với doanh nghiệp, thành phố khuyến khích các đơn vị căn cứ tình hình sản xuất, kinh doanh, năng suất lao động và khả năng tài chính để xây dựng thang, bảng lương theo quy định tại khoản 1 Điều 93 và khoản 1 Điều 95 Bộ luật Lao động; đồng thời xem xét trả lương cao hơn mức tối thiểu vùng nhằm giữ chân lao động, ổn định quan hệ lao động và phát triển sản xuất bền vững.