Các bác sỹ khuyến cáo, cúm A có thể diễn biến nặng ở trẻ nhỏ và người có bệnh nền, vì vậy cần nhận biết sớm những biểu hiện bất thường, không chủ quan khi trẻ sốt kéo dài hoặc có kết quả xét nghiệm âm tính.

Số ca mắc cúm A đang có xu hướng gia tăng tại nhiều cơ sở y tế ở Hà Nội, trong đó đáng chú ý là tình trạng trẻ nhỏ sốt cao kéo dài, co giật và xuất hiện các biến chứng đường hô hấp.

Tại Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Hà Nội, mỗi ngày các bác sỹ tiếp nhận hơn 100 trẻ có kết quả test nhanh dương tính với cúm A. Trong số này, khoảng 10 - 20 trường hợp có biến chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo cần nhập viện theo dõi, điều trị. Không ít bệnh nhi sốt cao kéo dài, đáp ứng kém với thuốc hạ sốt, thậm chí xuất hiện co giật hoặc viêm phổi.

Ths.Lê Thị Văn, Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Hà Nội cho biết, số ca cúm A bắt đầu tăng mạnh từ cuối tháng 8, đầu tháng 9, trùng với thời điểm miền Bắc bước vào giai đoạn chuyển mùa.

Đáng lo ngại, nhiều trẻ mắc cúm A năm nay có biểu hiện sốt cao, thời gian sốt kéo dài hơn và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt. Các bác sỹ cũng ghi nhận những trường hợp co giật do sốt cao, viêm phổi, viêm cơ hoặc diễn biến nặng trên nền bệnh lý mạn tính.

Theo bác sỹ Văn, trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi, cùng những trường hợp mắc bệnh phổi mạn tính, tim bẩm sinh, rối loạn chuyển hóa, bệnh thần kinh cơ hoặc ung thư là nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng khi nhiễm cúm.

Tình trạng bệnh nhân mắc cúm gia tăng cũng được ghi nhận tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. Những tuần gần đây, số người đến khám và nhập viện vì cúm có xu hướng tăng. Riêng khoa Nhi đang điều trị nội trú cho khoảng 7 - 10 bệnh nhi mắc cúm nặng, trong đó có các trường hợp viêm phổi, khó thở. Bệnh viện cũng ghi nhận người cao tuổi mắc cúm trên nền bệnh lý sẵn có diễn biến nguy kịch.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, các cơ sở y tế trên địa bàn Thủ đô gần đây ghi nhận trung bình 200 - 300 trường hợp mắc cúm đến điều trị mỗi tuần.

Các chuyên gia nhận định, thời tiết giao mùa cùng môi trường học đường đông người là những yếu tố thuận lợi khiến virus cúm lây lan nhanh. Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Virus cũng có thể lây qua bàn tay, bề mặt nhiễm mầm bệnh khi người lành đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục sau vài ngày đến khoảng 1 - 2 tuần. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, bội nhiễm vi khuẩn hoặc khiến bệnh mạn tính trở nên trầm trọng hơn.

Với trẻ nhỏ, cúm A đôi khi có biểu hiện không điển hình, như quấy khóc, bú kém, bỏ ăn, nôn hoặc tiêu chảy. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi toàn diện tình trạng sức khỏe của trẻ, thay vì chỉ căn cứ vào mức độ sốt.

Một trong những sai lầm thường gặp là cho rằng trẻ sốt càng cao thì bệnh càng nặng, trong khi trẻ sốt nhẹ hoặc không sốt rõ rệt sẽ ít nguy hiểm hơn. Trên thực tế, mức độ sốt không phản ánh đầy đủ mức độ nghiêm trọng của bệnh. Người mắc cúm vẫn có nguy cơ diễn biến nặng nếu xuất hiện tổn thương đường hô hấp hoặc bệnh nền trở nặng.

Đặc biệt, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi có những dấu hiệu cảnh báo như thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực, tím môi, li bì, khó đánh thức hoặc co giật. Những trường hợp bỏ bú, không uống được nước, tiểu ít hoặc có biểu hiện mất nước cũng cần được thăm khám kịp thời.

Nếu trẻ đã có dấu hiệu cải thiện nhưng sau đó sốt trở lại, ho nặng hơn hoặc xuất hiện khó thở, phụ huynh không nên chủ quan bởi đây có thể là biểu hiện của biến chứng hoặc một bệnh lý khác cần được đánh giá, xử trí.

Một vấn đề khác được bác sỹ Hưng đặc biệt lưu ý là không nên phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả test nhanh cúm. Xét nghiệm âm tính không loại trừ tuyệt đối khả năng mắc bệnh, bởi độ nhạy của phương pháp này phụ thuộc vào thời điểm lấy mẫu, chất lượng mẫu bệnh phẩm và kỹ thuật xét nghiệm.

Do đó, nếu trẻ có triệu chứng nghi ngờ cúm, nhất là sốt kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cha mẹ không nên chờ đến khi test nhanh dương tính mới đưa trẻ đi khám. Bác sỹ sẽ căn cứ vào triệu chứng, diễn biến lâm sàng và kết quả thăm khám để quyết định có cần thực hiện thêm xét nghiệm hay không.

Không chỉ trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền cũng là những đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng khi nhiễm cúm.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, bệnh hô hấp, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch cần đặc biệt thận trọng với cúm mùa.

Ở người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), nhiễm virus cúm có thể làm gia tăng tình trạng viêm đường hô hấp, khiến các triệu chứng ho, khạc đờm, khó thở trở nên nghiêm trọng, thậm chí gây đợt cấp hoặc suy hô hấp.

Người mắc hen phế quản cũng có nguy cơ xuất hiện đợt cấp khi nhiễm cúm. Trong khi đó, với bệnh nhân tim mạch hoặc đái tháo đường, tình trạng nhiễm trùng có thể khiến bệnh nền mất ổn định, làm tăng nguy cơ biến chứng.

Các bác sỹ khuyến cáo, người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ cúm, không chờ đến khi sốt cao hoặc bệnh chuyển nặng. Tùy tình trạng cụ thể, bác sỹ sẽ đánh giá nguy cơ biến chứng và cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus khi có chỉ định. Việc điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt đối với người mắc bệnh nặng hoặc có nguy cơ cao.

Trong bối cảnh cúm A đang gia tăng, tiêm vắc-xin cúm hằng năm được xem là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng. Những nhóm cần ưu tiên bảo vệ gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và nhân viên y tế.

Cũng theo WHO, những đợt dịch cúm có thể gây gián đoạn học tập, lao động, làm giảm năng suất và gia tăng áp lực đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe. Do đó, kiểm soát cúm không thể chỉ tập trung điều trị các trường hợp mắc bệnh mà cần chủ động phòng ngừa và hạn chế lây truyền ngay từ cộng đồng.

Đặc biệt, việc tiêm vắc-xin cúm hằng năm được các chuyên gia đánh giá là một trong những biện pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nghiêm trọng.

Theo bác sỹ Nguyễn Văn My, Hệ thống Tiêm chủng Long Châu, hiệu quả bảo vệ của vắc-xin cúm trong những điều kiện phù hợp có thể lên tới khoảng 90%, song mức độ bảo vệ thực tế thay đổi tùy chủng virus lưu hành, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của người được tiêm. Khả năng bảo vệ cũng có thể suy giảm theo thời gian, trong khi virus cúm liên tục biến đổi và xuất hiện các chủng lưu hành mới.

Vì vậy, việc tiêm vắc-xin cúm hằng năm có ý nghĩa quan trọng trong duy trì khả năng bảo vệ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch.

Bác sỹ Nguyễn Văn My cho biết, cơ thể thường cần khoảng hai tuần sau tiêm để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Do đó, người dân nên chủ động tiêm phòng trước mùa cúm hoặc ngay khi có điều kiện phù hợp, thay vì chờ đến lúc số ca mắc gia tăng mới thực hiện tiêm chủng.

Theo chuyên gia, vắc-xin không bảo đảm ngăn ngừa tuyệt đối mọi trường hợp mắc cúm nhưng có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế những hậu quả nghiêm trọng. Tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch có thể góp phần giảm nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp, nhập viện và tử vong do cúm.

Bên cạnh tiêm chủng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân đeo khẩu trang đúng cách tại cơ sở y tế, phương tiện giao thông công cộng, nơi đông người hoặc không gian kín, thông khí kém. Người có triệu chứng viêm đường hô hấp cần hạn chế tiếp xúc gần với người khác, chủ động nghỉ học, nghỉ làm để tránh lây nhiễm.

Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi, vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và giữ không gian sinh hoạt thông thoáng cũng góp phần hạn chế nguy cơ lây truyền virus.

Đối với trẻ mắc cúm, cha mẹ cần chú ý những biểu hiện như khó thở, thở nhanh, tím tái, lừ đừ, co giật, dấu hiệu mất nước hoặc tình trạng bệnh trở nặng sau giai đoạn có vẻ cải thiện. Đây là những dấu hiệu cần được thăm khám, xử trí kịp thời, không nên kéo dài việc tự điều trị tại nhà.

Cục Phòng bệnh cũng lưu ý người dân không tự ý sử dụng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Người thuộc nhóm nguy cơ cao cần liên hệ cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ để được tư vấn, đánh giá và điều trị phù hợp.