Dấu hiệu lừa dối trong nghiên cứu khoa học

Theo thông báo kết luận của Thanh tra Chính phủ vừa được ban hành, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG Hà Nội) có sai phạm trong việc ký hợp đồng thuê khoán, nghiệm thu và thanh quyết toán các đề tài nghiên cứu khoa học do Trường Đại học Kinh tế chủ trì.

Cụ thể, tại đề tài “Báo cáo thường niên Kinh tế Việt Nam 2021”, do TS. Nguyễn Thị Vũ Hà làm chủ nhiệm, sử dụng 500 triệu đồng kinh phí từ ngân sách Nhà nước (NSNN), hồ sơ thuê khoán thực hiện 2 chuyên đề chỉ thể hiện một tác giả cho mỗi chuyên đề.

Tuy nhiên, nội dung của các chuyên đề này lại trùng lặp với Chương 1 và Chương 2 của ấn phẩm cùng tên được công bố ngày 5/4/2022, do nhóm 22 tác giả thực hiện.

Nhóm tác giả thực tế tham gia thực hiện các nội dung nghiên cứu, nhưng hợp đồng thuê khoán chỉ ký với người đại diện. Cơ quan thanh tra nhận định đây là hành vi có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ, vi phạm khoản 3 điều 8 Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013.

Từ sai phạm này, NSNN đã thanh toán, quyết toán sai số tiền 111,154 triệu đồng.

Tình trạng tương tự cũng được phát hiện tại đề tài “Báo cáo thường niên Kinh tế Việt Nam 2020”, do TS. Nguyễn Quốc Việt làm chủ nhiệm, với kinh phí 500 triệu đồng từ NSNN, dẫn đến khoản thanh toán, quyết toán sai 92,901 triệu đồng.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu thu hồi toàn bộ số tiền thanh toán sai; nếu phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm gây thiệt hại cho NSNN, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.

Thiếu hụt gần 95 tỷ đồng quỹ học bổng

Không chỉ trong hoạt động nghiên cứu khoa học, công tác quản lý tài chính tại các đơn vị thành viên của ĐHQG Hà Nội cũng bộc lộ nhiều tồn tại, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người học.

Theo đó, tại Trường Quản trị và Kinh doanh, ngày 3/2/2023, nhà trường ban hành Quyết định về mức thu học phí năm học 2023-2024 đối với 8 chương trình đào tạo chưa đạt kiểm định chất lượng và chưa ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật.

Mức học phí được áp dụng từ 6-7 triệu đồng/tháng đối với chương trình cử nhân, 6,75-7,5 triệu đồng/tháng đối với chương trình thạc sĩ là 11 triệu đồng/tháng đối với chương trình tiến sĩ.

Theo kết luận thanh tra, các mức thu này vượt trần quy định tại Nghị định 97/2023/NĐ-CP và Nghị định 81/2021/NĐ-CP, vốn quy định mức thu từ 3,125 triệu đến 7,8125 triệu đồng/tháng.

Bên cạnh đó, tại Trường Đại học Kinh tế, học phí văn bằng 2 năm học 2021-2022 đối với các ngành kinh tế được thu ở mức 450.000 đồng/tín chỉ, vượt mức trần 360.000 đồng/tín chỉ.

Tương tự, Trường Đại học Giáo dục thu học phí văn bằng 2 đào tạo giáo viên 470.000 đồng/tín chỉ, cao hơn mức trần quy định từ 303.000 đến 427.200 đồng/tín chỉ.

Một vấn đề khác được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là việc trích lập Quỹ học bổng khuyến khích học tập. Trong giai đoạn 2021-2024, có 8 trường trực thuộc ĐHQG Hà Nội không thực hiện trích lập đủ 8% tiền học phí để hình thành quỹ học bổng cho học sinh, sinh viên theo Nghị định 84/2020/NĐ-CP.

Tổng số tiền 8 trường phải trích lập theo quy định là 332,27 tỷ đồng, nhưng thực tế chỉ trích lập 237,90 tỷ đồng, tương đương 5,73%. Như vậy, số tiền chưa được trích lập lên tới 94,37 tỷ đồng.

Bên cạnh việc không trích lập đủ quỹ, 3 đơn vị còn sử dụng quỹ học bổng khuyến khích học tập để chi cho những nội dung thuộc các quỹ khác, không đúng quy định.

Cụ thể, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật chi sai 1,57 tỷ đồng, Trường Quản trị và Kinh doanh chi sai 742,29 triệu đồng và Trường Đại học Công nghệ chi sai 596,49 triệu đồng.