Vấn đề, theo các chuyên gia, không nằm ở quy mô đầu tư, mà ở cách ra quyết định ngay từ đầu.

Sai lệch từ khâu lựa chọn

Trong những năm gần đây, nhu cầu đầu tư phòng thí nghiệm gia tăng mạnh ở nhiều lĩnh vực như môi trường, y tế, thực phẩm và khoáng sản. Không ít đơn vị sẵn sàng chi ngân sách lớn để xây dựng hệ thống thiết bị đồng bộ, hiện đại.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc lựa chọn thiết bị trong nhiều trường hợp vẫn mang tính “cảm tính” – dựa vào thương hiệu, cấu hình cao hoặc xu hướng thị trường, thay vì xuất phát từ bài toán sử dụng cụ thể.

Nhiều chuyên gia trong lĩnh vực thiết bị phân tích nhận định rằng thiết bị có thể rất tốt, nhưng nếu không phù hợp với nhu cầu thực tế thì hiệu quả đầu tư sẽ bị hạn chế ngay từ đầu. Vì sai lệch trong quyết định đầu tư thường không bộc lộ ngay, mà chỉ xuất hiện sau một thời gian vận hành, khi chi phí sử dụng tăng lên hoặc thiết bị không được khai thác hết công suất.

Không chỉ dừng ở khâu lựa chọn, nhiều phòng thí nghiệm còn gặp khó khăn trong vận hành. Các thiết bị hiện đại thường tích hợp nhiều tính năng nâng cao, nhưng nếu không được đào tạo đúng cách, người sử dụng chỉ khai thác ở mức cơ bản. Có những tính năng rất hữu ích nhưng gần như không được sử dụng, vì người dùng không được hướng dẫn cụ thể theo nhu cầu thực tế.

Điều này tạo ra một nghịch lý: thiết bị càng hiện đại, chi phí đầu tư càng lớn, nhưng hiệu quả sử dụng lại không tương xứng nếu thiếu năng lực vận hành.

Từ “mua thiết bị” đến giải bài toán ứng dụng

Tại Analytica Hanoi 2026 - triển lãm chuyên ngành về công nghệ phân tích - câu chuyện không còn dừng lại ở “máy gì, giá bao nhiêu”, mà chuyển sang “dùng vào việc gì và vận hành ra sao”.

Có mặt tại triển lãm, ông Frank - đại diện thương hiệu quốc tế PEAK Instrument cho biết: “Ở các thị trường phát triển, việc lựa chọn thiết bị luôn gắn với bài toán ứng dụng cụ thể. Nếu thiếu bước này, hiệu quả đầu tư rất khó đạt được”.

Ghi nhận tại triển lãm cho thấy, nhiều khách tham quan đã dần thay đổi cách tiếp cận, đặt câu hỏi nhiều hơn về tính phù hợp và khả năng vận hành lâu dài, thay vì chỉ quan tâm đến thông số kỹ thuật.

Vai trò của đơn vị “đứng giữa”

Một điểm đáng chú ý là sự xuất hiện rõ nét hơn của các doanh nghiệp trong nước với vai trò không chỉ là nhà cung cấp thiết bị, mà là đơn vị tư vấn và triển khai giải pháp, kết nối người dùng với những công nghệ hiện đại và cũng không kém phần phức tạp.

Tại nhiều gian hàng có sự tham gia của chuyên gia hãng nước ngoài, các trao đổi không xoay quanh việc “chọn máy nào”, mà đi sâu vào bài toán cụ thể của từng phòng thí nghiệm: phân tích mẫu gì, tần suất ra sao, điều kiện hạ tầng thế nào, nhân sự vận hành đến đâu… Cách tiếp cận này cho phép thiết bị được lựa chọn sát hơn với nhu cầu, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình vận hành.

Ông Lâm Văn Thùy - Giám đốc công ty Thùy Anh, một doanh nghiệp trong nước tham gia triển lãm cho biết, phần lớn vấn đề của khách hàng không nằm ở thiết bị, mà ở việc thiếu một quy trình tư vấn và triển khai đồng bộ ngay từ đầu.

Bài toán không nằm ở ngân sách

Theo các chuyên gia, hiệu quả đầu tư phòng thí nghiệm không phụ thuộc hoàn toàn vào mức chi, mà vào cách tiếp cận tổng thể.

Từ việc xác định đúng nhu cầu, lựa chọn thiết bị phù hợp, đến đào tạo vận hành và hỗ trợ kỹ thuật - mỗi khâu đều có thể quyết định thành công hoặc thất bại của cả hệ thống.

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn ngày càng cao, việc đầu tư thiết bị chỉ là bước khởi đầu. Bài toán thực sự nằm ở khả năng khai thác và vận hành hiệu quả trong dài hạn.