Chiều 27/6, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải chủ trì Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng đánh giá nhiều dự án giao thông trọng điểm đã được đẩy nhanh tiến độ và đưa vào khai thác trong 6 tháng đầu năm, góp phần mở rộng không gian phát triển và tạo động lực tăng trưởng cho các địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn không ít dự án chậm tiến độ, vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, tổ chức thi công và giải ngân vốn đầu tư công.

Theo Bộ Xây dựng, Ban Chỉ đạo hiện theo dõi 55 dự án với 124 dự án thành phần. Đến nay đã có 30 dự án, dự án thành phần hoàn thành đưa vào khai thác; tổng giá trị giải ngân trong 6 tháng đầu năm đạt 18.753 tỷ đồng. Một số dự án có tỷ lệ giải ngân cao gồm Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Hòa Bình - Mộc Châu, Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Hữu Nghị - Chi Lăng và Ninh Bình - Hải Phòng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, tiến độ thi công và giải ngân của nhiều dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Tình trạng thiếu vật liệu xây dựng thông thường còn xảy ra tại một số địa phương dù Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn.

Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến tại hội nghị tập trung vào các giải pháp hoàn thiện thể chế, huy động nguồn lực và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước để đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Với tư cách là doanh nghiệp trực tiếp tham gia nhiều dự án giao thông trọng điểm, ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cho rằng doanh nghiệp xây dựng Việt Nam đã có bước tiến đáng kể về năng lực quản trị, tổ chức thi công và làm chủ công nghệ, song vẫn chưa có nhiều cơ hội đảm nhận vai trò chủ lực tại các dự án quy mô lớn.

Theo ông Hoàng, từ thực tiễn triển khai dự án, Đèo Cả đã nghiên cứu và phát triển mô hình PPP++, hướng tới huy động hiệu quả nguồn lực xã hội trên cơ sở hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và người dân.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đang phát triển mô hình "cao tốc số", ứng dụng CDE, BIM và Digital Twin để số hóa toàn bộ vòng đời công trình; đồng thời từng bước làm chủ công nghệ thi công hầm NATM, chuẩn bị tiếp cận công nghệ cầu dây văng, hầm đường sắt và đào hầm bằng máy TBM phục vụ các dự án metro và đường sắt tốc độ cao.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả, nhiều quy định hiện hành vẫn chưa theo kịp sự phát triển của doanh nghiệp trong nước. Tiêu chí hợp đồng tương tự còn được áp dụng khá cứng nhắc, khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam dù đủ năng lực vẫn phải liên danh hoặc sử dụng hồ sơ năng lực của đối tác nước ngoài để tham gia các dự án lớn, làm gia tăng chi phí và hạn chế cơ hội tích lũy kinh nghiệm.

Bên cạnh đó, mô hình tổng thầu chưa được phát huy hiệu quả do quy định khống chế tỷ lệ giao thầu phụ và việc chia nhỏ dự án thành nhiều gói thầu. Điều này làm giảm hiệu quả điều phối, hạn chế liên kết giữa các doanh nghiệp chuyên ngành, cản trở chuyển giao công nghệ và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp xây dựng trong nước.

Một điểm nghẽn khác là khả năng huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, nhất là các dự án PPP. Trong khi nhu cầu vốn rất lớn, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro về chính sách, doanh thu và phương án tổ chức giao thông, còn cơ chế chia sẻ rủi ro theo Luật PPP trên thực tế chưa phát huy hiệu quả.

Từ thực tiễn trên, Đèo Cả kiến nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện cơ chế để doanh nghiệp Việt Nam đủ năng lực được đảm nhận vai trò tổng thầu tại các dự án trọng điểm; hoàn thiện mô hình tổng thầu theo hướng tăng quyền chủ động và quản lý theo chất lượng đầu ra; đa dạng hóa nguồn vốn trung và dài hạn, hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro đối với các dự án PPP; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đầu tư xây dựng và xây dựng chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành hạ tầng.

Kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, vật liệu xây dựng và giải ngân; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, thi công và vận hành công trình; đồng thời coi việc hoàn thành các dự án giao thông trọng điểm là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm tạo động lực tăng trưởng cho nền kinh tế.