Cơ chế "mặc nhiên đủ điều kiện"

Trong văn bản vừa gửi Bộ Y tế để góp ý cho Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ quy định cắt giảm, đơn giản hóa ngành nghề, điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính và phân cấp thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực y tế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) ghi nhận: “Dự thảo thể hiện tư duy cải cách mạnh mẽ, bao quát nhiều lĩnh vực trọng yếu của ngành y tế, từ an toàn thực phẩm, phòng bệnh, khám bệnh chữa bệnh đến quản lý hành nghề y, với ba trụ cột chính là phân cấp thẩm quyền, bãi bỏ điều kiện kinh doanh không còn phù hợp và cắt giảm thủ tục hành chính”.

Điểm đáng nói là ý kiến này được VCCI tổng hợp từ các doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề. 

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định về cơ chế “mặc nhiên đủ điều kiện”. "VCCI hoan nghênh quy định tại điểm a khoản 2 Điều 4 về cơ chế “mặc nhiên đủ điều kiện” đối với cơ sở hướng dẫn thực hành", VCCI viết trong văn bản gửi Bộ Y tế.

Cụ thể, theo Dự thảo, nếu sau 10 ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận hồ sơ mà cơ quan quản lý không có văn bản phản hồi hoặc không đăng tải thông tin, cơ sở được phép bắt đầu tổ chức hoạt động hướng dẫn thực hành. VCCI đánh giá đây là “cơ chế tiến bộ”, phù hợp với thông lệ quốc tế và tạo áp lực tích cực lên cơ quan quản lý trong việc xử lý hồ sơ đúng thời hạn. 

Thực tế, trong nhiều năm qua, trong các văn bản góp ý gửi các bộ ngành về dự thảo các văn bản liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, cơ chế mặc nhiên đủ điều kiện luôn được các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp đề xuất. Tuy nhiên, không nhiều bộ, ngành chủ động đưa cơ chế này vào các dự thảo văn bản do bộ, ngành ban hành như Bộ Y tế lần này.

Không chỉ hoan nghênh quy định trên, VCCI còn đề nghị Bộ Y tế nghiên cứu mở rộng cơ chế “mặc nhiên chấp thuận” sang các thủ tục hành chính khác trong lĩnh vực y tế khi đủ điều kiện áp dụng.

Ngay tại Dự thảo, với thủ tục cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, VCCI đề xuất bổ sung quy định: nếu quá thời hạn 10 ngày làm việc mà cơ quan tiếp nhận không có phản hồi thì hồ sơ được xem là chấp thuận. Theo VCCI, điều này sẽ giúp hạn chế tình trạng kéo dài xử lý hồ sơ, tạo thêm tính minh bạch và bảo đảm quyền lợi cho doanh nghiệp.

Ủng hộ phân cấp mạnh về địa phương, doanh nghiệp vẫn lo thực thi thiếu thống nhất

Bên cạnh cơ chế “mặc nhiên đủ điều kiện”, VCCI cũng đánh giá cao định hướng phân cấp mạnh về địa phương trong Dự thảo.

Các nội dung như phân cấp thẩm quyền cấp giấy xác nhận quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cấp giấy phép nhập khẩu mẫu bệnh phẩm, cấp giấy phép hành nghề và giấy phép hoạt động khám chữa bệnh về UBND cấp tỉnh được cho là phù hợp với chủ trương giảm tải cho cơ quan trung ương và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.

Theo cộng đồng doanh nghiệp, việc bãi bỏ nhiều điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính trong lĩnh vực an toàn sinh học, tiêm chủng, khám chữa bệnh hay xét nghiệm HIV cũng là bước đi tích cực, góp phần giảm chi phí tuân thủ và cải thiện môi trường đầu tư.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp lo ngại, quá trình phân cấp nếu thiếu cơ chế hướng dẫn thống nhất dễ dẫn đến tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách khác nhau.

Đặc biệt, đối với lĩnh vực nhập khẩu mẫu bệnh phẩm, VCCI lưu ý nhiều địa phương có thể chưa đủ năng lực chuyên môn sâu về an toàn sinh học.

"Vì vậy, Bộ Y tế cần có cơ chế hỗ trợ kỹ thuật hoặc tham vấn chuyên môn từ cơ quan trung ương trong giai đoạn đầu triển khai", VCCI đề xuất.

Trong lĩnh vực khám chữa bệnh, VCCI đề nghị Bộ Y tế nghiên cứu rút ngắn thời gian thẩm định cấp phép hoạt động cho bệnh viện tư nhân từ tối đa 50 ngày xuống còn khoảng 30 ngày làm việc, đồng thời đẩy mạnh hình thức thẩm định trực tuyến kết hợp kiểm tra thực tế có trọng tâm.

Hiện theo dự thảo, thời hạn thẩm định điều kiện hoạt động tại chỗ đối với trường hợp cấp mới giấy phép hoạt động cho bệnh viện tư nhân là 40 ngày làm việc, cộng thêm 10 ngày làm việc để cấp giấy phép sau khi có biên bản thẩm định, tổng cộng có thể lên đến 50 ngày làm việc trong trường hợp thuận lợi nhất. Đối với trường hợp có yêu cầu sửa đổi, bổ sung, thời gian thực tế có thể kéo dài hơn nữa. 

Đề nghị chuẩn bị phương án luật hóa các nội dung cải cách đã được kiểm chứng hiệu quả

Theo Dự thảo, hiệu lực thi hành sẽ từ ngày 1/5/2026 đến hết ngày 28/2/2027, với một số quy định có hiệu lực muộn hơn (từ 01/7/2026 và 01/7/2027).

VCCI cho rằng, thời hạn hiệu lực có giới hạn (khoảng 10 tháng đối với phần lớn các quy định) là phù hợp với tính chất của Nghị quyết ban hành theo cơ chế đặc biệt tại Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội. Tuy nhiên, VCCI đề nghị Bộ Y tế lưu ý đến việc chuẩn bị phương án luật hóa các nội dung cải cách đã được kiểm chứng hiệu quả trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, tránh tình trạng các quy định tiến bộ bị “hết hiệu lực” mà chưa kịp được thay thế bằng văn bản quy phạm pháp luật chính thức, gây xáo trộn cho hoạt động của doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Đặc biệt, VCCI ghi nhận nội dung của Khoản 4 Điều 6 trong Dự thảo Nghị quyết, quy định trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, nếu quy định về thủ tục hành chính trong Nghị quyết khác với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan thì thực hiện theo Nghị quyết. Đây là quy định cần thiết để bảo đảm tính ưu tiên áp dụng của Nghị quyết.

Tuy vậy, VCCI đề nghị Bộ Y tế ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể để các cơ quan thực thi tại địa phương không lúng túng khi xác định văn bản nào được ưu tiên áp dụng trong từng trường hợp cụ thể.