Minh bạch chuỗi cung ứng thành lợi thế cạnh tranh

Tại hội thảo chuyên đề “Ngành gỗ, nội thất Việt Nam sẵn sàng cho 2027: EUDR, xu hướng thiết kế và chiến lược đón đầu tương lai”, diễn ra tối ngày 12/11 tại TP.HCM, TS. Trương Tất Đơ, Thư ký Tổ công tác EUDR lĩnh vực lâm nghiệp, đại diện Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, quy định chống phá rừng của châu Âu - EUDR tác động đến nhiều ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam, trong đó có gỗ và sản phẩm gỗ.

Để đáp ứng quy định này, hàng hóa phải bảo đảm ba yêu cầu cốt lõi: không gây mất rừng sau ngày 31/12/2020, được sản xuất hợp pháp và có đầy đủ thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc, thẩm định chuỗi cung ứng. Từ ngày 30/12/2026, nghĩa vụ EUDR áp dụng đối với doanh nghiệp lớn và vừa; từ ngày 30/6/2027 áp dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Đây được xem là nền tảng kỹ thuật số giúp doanh nghiệp xác định, cung cấp dữ liệu về khu vực khai thác nguyên liệu, qua đó đáp ứng yêu cầu truy xuất và giảm rủi ro khi đưa hàng hóa vào thị trường châu Âu.

Tuy nhiên, theo ông Reine Karlsson, Giám đốc điều hành Scale Up Oy Ltd, đơn vị chuyên tìm mua hàng nội thất tại khu vực châu Á, thách thức của doanh nghiệp không chỉ nằm ở việc có đủ chứng từ, mà còn ở khả năng xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc thực chất.

“Một chứng nhận đơn lẻ không thể thay thế cho một chuỗi bằng chứng liên kết chặt chẽ từ sản phẩm hoàn thiện, lô sản xuất, đến vật liệu và dữ liệu lô đất”, ông Karlsson nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, các nhà mua hàng châu Âu ngày càng quan tâm đến thông tin thượng nguồn có cấu trúc, đáng tin cậy, đáp ứng ba yêu cầu gồm không gây mất rừng, sản xuất hợp pháp và được thực hiện thẩm định có hệ thống. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc ngay từ trước khi bắt đầu sản xuất. Đây cũng là thời điểm ít tốn kém nhất để phát hiện và xử lý những khoảng trống dữ liệu, trước khi doanh nghiệp cam kết sử dụng nguồn vật liệu.

“Sẵn sàng EUDR không phải là một chứng nhận. Đó là năng lực chuỗi cung ứng có thể lặp lại”, ông Karlsson nhận định.

Ông cho rằng, khi chất lượng và giá cả giữa các nhà cung cấp ngày càng tương đương, một chuỗi cung ứng minh bạch không chỉ giúp người mua giảm trở ngại trong quá trình kiểm soát nguồn hàng, mà còn trực tiếp nâng cao năng lực chào hàng của doanh nghiệp Việt Nam trên bàn đàm phán.

Như vậy, thay vì xem EUDR đơn thuần là một yêu cầu tuân thủ, doanh nghiệp cần coi việc minh bạch hóa chuỗi cung ứng là một phần trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt tại các thị trường có tiêu chuẩn cao.

Doanh nghiệp phải điều chỉnh sản phẩm

Bên cạnh yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu, khả năng thích ứng với xu hướng tiêu dùng cũng là yếu tố quyết định triển vọng đơn hàng trong năm 2027.

Theo ông Trần Lam Sơn, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Xuất nhập khẩu Thiên Minh, Ủy viên Ban Thường vụ Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), thị trường nội thất Mỹ, với quy mô khoảng 125 tỷ USD cũng đang có sự phân hóa theo mô hình “đồng hồ cát”.

Cụ thể, các doanh nghiệp phân phối tại Mỹ có xu hướng siết chặt quản trị hàng tồn kho, đồng thời ưu tiên những nhà cung cấp có khả năng linh hoạt về số lượng, đảm bảo tiến độ giao hàng và hỗ trợ phân phối nội địa.

Về sản phẩm, nhu cầu tại thị trường Mỹ đang hướng nhiều hơn đến nội thất bọc đệm, sản phẩm có cơ cấu chuyển động và các thiết kế tích hợp công nghệ tiện ích, chăm sóc sức khỏe…

“Những thay đổi này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải cập nhật xu hướng thiết kế, đầu tư phát triển sản phẩm và điều chỉnh cơ cấu hàng hóa theo từng nhóm khách hàng, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào những dòng sản phẩm truyền thống. Đồng thời, cách thức tiếp cận nhà mua hàng cũng cần được nâng cấp”, ông Sơn chia sẻ.

Từ góc độ nhà mua hàng Mỹ, ông Joseph Trần, Giám đốc điều hành Direct Source Việt Nam và ông Jerome Pham, nguyên Giám đốc điều hành SEA - Home Depot cho rằng, doanh nghiệp cần nhìn nhận các hoạt động kết nối giao thương theo hướng chuyên nghiệp hơn.

Bởi khi đến gian hàng, nhà mua hàng không chỉ đánh giá mẫu mã sản phẩm mà còn xem xét năng lực của cả hệ thống phía sau. Từ tính minh bạch của chuỗi cung ứng, vật liệu bền vững đến khả năng kiểm soát chất lượng và nắm bắt xu hướng thị trường.

Vì vậy, doanh nghiệp Việt không nên chỉ dừng ở việc trưng bày sản phẩm, mà cần chủ động giới thiệu năng lực cạnh tranh. Chứng minh sự am hiểu nhu cầu người tiêu dùng cuối cùng và đưa ra giải pháp giúp đối tác kiểm soát rủi ro trong chuỗi cung ứng.

Những yêu cầu mới từ thị trường xuất khẩu đang buộc doanh nghiệp gỗ, nội thất Việt Nam phải chuẩn bị đồng thời nhiều năng lực, từ tuân thủ tiêu chuẩn, phát triển sản phẩm đến tổ chức giao thương.

Tại hoạt động kết nối trước thềm Hội chợ Xuất khẩu đồ gỗ và Nội thất HawaExpo 2027 (HawaExpo Preshow), khoảng 100 doanh nghiệp Việt Nam đã có cơ hội kết nối B2B trực tiếp với 30 văn phòng đại diện mua hàng quốc tế. Hoạt động này tập trung giúp doanh nghiệp cập nhật yêu cầu từ nhà mua hàng, giới thiệu mẫu mã mới và điều chỉnh chính sách theo diễn biến thị trường.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA, đại diện Ban tổ chức HawaExpo cho biết bên cạnh hoạt động quảng bá, xúc tiến và kết nối khách hàng, triển lãm chú trọng nâng cấp chất lượng kết nối, rút ngắn khoảng cách giữa kỳ vọng của nhà mua hàng và khả năng đáp ứng của doanh nghiệp.

Theo ông Mẫn, chuỗi hoạt động Preshow được thiết kế để hỗ trợ nhà triển lãm cập nhật yêu cầu thực tế của thị trường, từ đó lựa chọn sản phẩm trưng bày phù hợp và chuẩn bị nguồn lực kỹ lưỡng hơn.

“Chúng tôi mong muốn giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở để chủ động thích ứng, chuyển đổi sức ép tuân thủ thành lợi thế kinh doanh thực chất trong năm 2027”, ông Mẫn chia sẻ.