| Quốc hội nghe báo cáo giải trình truóc khi biểu quyết - Ảnh: QH. |
Sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, có hiệu lực thi hành từ 1/6/2027.
Luật được sửa đổi theo hướng giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển thị trường điện cạnh tranh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh, để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, Luật quy định Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý.
Quy định mới trong luật sửa đổi cũng nêu rõ việc thực hiện cơ cấu biểu giá bán lẻ điện hợp lý; từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Ngân sách Nhà nước hoặc các nguồn tài chính, quỹ hợp lệ, hợp pháp thực hiện hỗ trợ tiền điện cho các đối tượng khách hàng sử dụng điện theo quy định của Chính phủ phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.
Về chính sách phát triển điện lưới thông minh và quản lý nhu cầu điện, Luật quy định có cơ chế tài chính và cơ chế giá điện để khuyến khích các khách hàng sử dụng điện tham gia các chương trình quản lý nhu cầu điện, tiết kiệm điện phù hợp với từng thời kỳ và cấp độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh. Chi phí thực hiện các chương trình quản lý nhu cầu điện, tiết kiệm điện được hạch toán vào giá điện theo quy định của Chính phủ.
Theo quy định của Luật, Chính phủ quy định cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân; cơ chế tài chính phù hợp với lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện. Bộ Công Thương có trách nhiệm trình Thủ tướng lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện; lộ trình cải tiến cơ cấu biểu giá bán lẻ điện, bao gồm giá bán lẻ điện có nhiều thành phần và lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường cho nhóm khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Căn cứ cấp độ thị trường điện cạnh tranh, lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định phương pháp xác định giá bán buôn điện; quy định phương pháp lập và trình tự, thủ tục phê duyệt khung giá bán buôn điện; ban hành khung giá bán buôn điện và giá bán buôn điện.
Bộ trưởng Bộ Công Thương cũng được giao quy định về thực hiện giá bán lẻ điện cho các nhóm khách hàng sử dụng điện và giá bán buôn điện; ban hành biểu giá bán lẻ điện cho các nhóm khách hàng sử dụng điện.
Đề cập nội dung về mua bán điện trực tiếp và lưu trữ điện tại báo cáo giải trinh trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Dự thảo bổ sung nguyên tắc tính đúng, tính đủ, minh bạch và phân bổ công bằng chi phí theo mức độ sử dụng hệ thống; không tính trùng, không bù chéo hoặc chuyển chi phí bất hợp lý sang khách hàng không tham gia. Các quy định về lưu trữ điện độc lập và kết hợp với nguồn điện được rà soát để làm rõ cơ sở đầu tư, đấu nối, vận hành, cơ chế giá và tham gia thị trường điện.
Về cơ chế miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, theo Bộ trưởng, cơ chế này nhằm giảm trùng lặp trong thẩm định, đẩy nhanh các dự án điện lực thuộc chương trình, dự án thực hiện quy hoạch; miễn một thủ tục nhưng không giảm yêu cầu về quản lý. Các dự án vẫn phải tuân thủ quy định pháp luật về đất đai, lâm nghiệp, môi trường, khu vực biển, quốc phòng và an ninh. Văn bản chấp thuận nhà đầu tư là cơ sở thực hiện các thủ tục tiếp theo, không thay thế quyết định chuyên ngành của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Với lựa chọn nhà đầu tư, Bộ trưởng cho biết Dự thảo làm rõ các trường hợp không thông qua đấu giá, đấu thầu gắn với tiêu chí cụ thể, công khai và cơ chế hậu kiểm. Nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về cam kết làm chủ công nghệ, nội địa hóa và phát triển năng lực EPC. Với dự án đấu thầu, các thành phần và công thức giá điện phải được xác định thống nhất trong hồ sơ dự thầu, bảo đảm kết quả có tính ràng buộc, hạn chế đàm phán lại làm tăng giá điện.
Còn về điện gió ngoài khơi, Dự thảo làm rõ trình tự, lựa chọn đơn vị khảo sát; phân định trách nhiệm quản lý điện lực và quản lý biển. Văn bản chấp thuận khảo sát không thay thế thủ tục giao, cho thuê khu vực biển. Các quy định về dữ liệu, chuyển nhượng dự án và huy động sản lượng được hoàn thiện gắn phát triển nguồn điện với bảo vệ chủ quyền, quốc phòng và an ninh.
Về yêu cầu đồng bộ nguồn, lưới và cơ chế tài chính, Bộ trưởng cho biết Chính phủ sẽ tăng cường giám sát tiến độ, chia sẻ thông tin, làm rõ trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong đầu tư và giải phóng mặt bằng. Cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, chia sẻ rủi ro và huy động nguồn điện được rà soát cùng với tháo gỡ vướng mắc về giá điện rác, điện sinh khối và thủy điện nhỏ, bảo đảm tính khả thi và kiểm soát chi phí hệ thống.
Chính phủ khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát kỹ các nội dung dự thảo luật, không để xảy ra tình trạng tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, hợp thức hóa các cơ chế không đúng chủ trương của cấp có thẩm quyền hoặc tạo điều kiện phát sinh cơ chế “xin - cho”.