Đề xuất cơ chế rút ngắn thủ tục, kiểm soát nguồn lực

Chiều 28/10, tại Kỳ họp thứ bảy (kỳ họp chuyên đề), HĐND TP. Hà Nội khóa XVII đã biểu quyết thống nhất kéo dài thời gian kỳ họp thêm một buổi vào tuần tới để tiếp tục xem xét dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng một số tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn.

UBND Thành phố được đề nghị tiếp thu ý kiến đại biểu và cơ quan thẩm tra, bổ sung thông tin, hoàn thiện hồ sơ, gửi về HĐND Thành phố trước chiều thứ Sáu, ngày 30/10/2026 để các đại biểu nghiên cứu.

Trước đó, trong phiên làm việc buổi sáng, HĐND Thành phố đã nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự thảo nghị quyết. Trình bày tờ trình, ông Dương Đức Tuấn, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội cho biết, ngày 22/6/2026, Thành phố đã khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 8, 10 và 14. Các dự án có quy mô đặc biệt lớn, triển khai theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay, mô hình chưa có tiền lệ áp dụng đối với dự án đường sắt đô thị.

Theo UBND Thành phố, việc ban hành nghị quyết thí điểm là yêu cầu khách quan, cấp bách nhằm giải quyết vướng mắc pháp lý liên quan đến mô hình hợp đồng này, tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục, đáp ứng tiến độ triển khai, hướng tới hoàn thành và đưa các dự án vào khai thác trong năm 2030. Cơ chế thí điểm đặc thù được xây dựng theo Luật Thủ đô năm 2026 nhằm tạo hành lang pháp lý phù hợp cho quá trình thực hiện.

Việc xây dựng nghị quyết phải bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, phát huy tính chủ động, trách nhiệm của Thành phố; đồng thời khớp nối đồng bộ toàn bộ quy trình, thủ tục đã và đang thực hiện đối với 5 tuyến kể từ khi khởi công.

Dự thảo kế thừa các cơ chế đặc thù của Quốc hội, bổ sung chính sách rút ngắn thủ tục đầu tư, hài hòa yêu cầu đẩy nhanh tiến độ với kiểm soát chất lượng, chi phí, an toàn, chuyển giao công nghệ và tính công khai.

Về quá trình xây dựng, ngày 30/8/2026, UBND Thành phố trình xin chủ trương xây dựng nghị quyết thí điểm và được Thường trực HĐND Thành phố chấp thuận. Hồ sơ dự thảo sau đó được hoàn thiện, tham vấn và lấy ý kiến các cơ quan liên quan.

Các bộ Tài chính, Xây dựng, Quốc phòng, Công an và Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đã tham gia góp ý. Trong tháng 10/2026, Sở Tư pháp Hà Nội tiếp tục rà soát, đánh giá, bổ sung nội dung để hoàn chỉnh dự thảo, báo cáo cấp có thẩm quyền.

Trình bày báo cáo thẩm tra, ông Trần Hợp Dũng, Trưởng ban Đô thị HĐND Thành phố nhấn mạnh, đây là nội dung chưa có tiền lệ, liên quan đến cơ chế, chính sách đặc thù và sử dụng nguồn lực ngân sách rất lớn.

Ban Đô thị đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng, phạm vi thí điểm của từng cơ chế, chính sách; bổ sung mục tiêu, kết quả thí điểm và tiêu chí đánh giá cụ thể để có cơ sở kiểm tra, giám sát hiệu quả thực hiện.

Về tài chính, cơ quan thẩm tra yêu cầu quy định cụ thể biện pháp kiểm soát nguồn lực, chi phí, hiệu quả sử dụng vốn; làm rõ cơ chế bảo lãnh, tạm ứng, thu hồi vốn tạm ứng và điều kiện thanh toán. Dòng tiền phải được quản lý chặt chẽ, không để xảy ra thất thoát, lãng phí.

Đối với chuyển giao công nghệ, Ban Đô thị đề nghị xác định danh mục, phạm vi công nghệ phải chuyển giao ngay từ bước lựa chọn công nghệ và nhà thầu; quy định lộ trình, quyền, nghĩa vụ của các bên và biện pháp xử lý khi nghĩa vụ chuyển giao không được thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ.

Phương án quản lý, vận hành sau đầu tư cũng cần được tính toán để bảo đảm khả năng tiếp nhận, làm chủ và khai thác công nghệ trong thực tế.

Yêu cầu giải trình đầy đủ trước khi quyết định

Thảo luận tại kỳ họp, đại biểu Trần Khánh Hưng, Tổ đại biểu số 4 cho biết, Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội đã ký hợp đồng liên quan đến 5 tuyến số 1, 2, 8, 10 và 14. Với quy mô hợp đồng lớn, chưa có tiền lệ, nguồn vốn thanh toán cần được bố trí kịp thời, phù hợp tiến độ thực hiện.

Đại biểu đề nghị UBND Thành phố làm rõ biện pháp quản lý chi phí đầu tư, kiểm soát tạm ứng và thanh toán, bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình, tránh thất thoát, lãng phí.

Đại biểu Trần Thị Thanh Tú, Tổ đại biểu số 23 phân tích rủi ro liên quan đến cơ cấu nguồn vốn, khả năng huy động trái phiếu chính quyền địa phương, sự phụ thuộc vào ngân sách Trung ương và dư địa dự phòng. Đại biểu đề nghị làm rõ phương án tài chính, bảo đảm an toàn khi triển khai các dự án quy mô lớn.

Giải trình tại kỳ họp, ông Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội nhấn mạnh, đường sắt đô thị là lĩnh vực có quy mô đầu tư rất lớn và chưa có tiền lệ.

Về kiểm soát chi phí, dự thảo nghị quyết đề xuất mức đầu tư tối đa không quá 120 triệu USD/km. Thành phố tham khảo các dự án có công nghệ tương tự, đồng thời tính toán trên cơ sở đồng bộ công nghệ, đoàn tàu và toàn bộ hệ thống.

Trả lời vấn đề nhân lực quản lý, vận hành và bảo dưỡng do đại biểu Đặng Thị Huyền, Tổ đại biểu số 2 đề cập, ông Trương Việt Dũng cho biết, Thành phố đang tham khảo kinh nghiệm một số nước để từng bước xây dựng mô hình tổ chức, vận hành phù hợp.

Do nhiều vị trí cần thời gian đào tạo dài, lãnh đạo Thành phố đã chỉ đạo nghiên cứu lộ trình đào tạo cán bộ, nhân viên phục vụ các tuyến đường sắt đô thị. Thành phố cũng tính toán phương án nâng cao thu nhập, nghiên cứu tăng nguồn thu từ quảng cáo, dịch vụ và các nguồn thu hợp pháp khác nhằm tăng sức hấp dẫn đối với người lao động.

Trong phiên làm việc buổi chiều, bà Phùng Thị Hồng Hà, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP. Hà Nội nhấn mạnh, nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với phát triển Thủ đô, góp phần hiện thực hóa quy hoạch, thúc đẩy kinh tế - xã hội và tăng cường kết nối vùng.

Tuy nhiên, các dự án có quy mô đặc biệt lớn, chưa có tiền lệ, trong khi nhiều vấn đề đại biểu đặt ra về căn cứ pháp lý, nguồn vốn, điều khoản hợp đồng, nhân công, vận hành, nguồn lực, nhân lực, kiểm soát chi phí và trách nhiệm vẫn chưa được giải đáp đầy đủ, thấu đáo, chưa đáp ứng yêu cầu thẩm tra của Ban Đô thị.

Theo chủ tọa, cung cấp đầy đủ thông tin, giải trình thỏa đáng là điều kiện cần thiết để đại biểu nghiên cứu, cân nhắc trước khi biểu quyết, bảo đảm nghị quyết khi ban hành có thể triển khai ngay.

Chủ tọa thống nhất cần tiếp tục bàn bạc kỹ lưỡng đối với những quyết sách lớn, có ảnh hưởng sâu rộng đến phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô; không vì tiến độ mà xem nhẹ chất lượng, đồng thời phải bảo đảm nguyên tắc pháp lý, tính khả thi và hiệu quả.

HĐND Thành phố đề nghị UBND Thành phố bổ sung thông tin, hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đại biểu có điều kiện tiếp cận, nghiên cứu công khai, minh bạch trước khi quyết định thông qua nghị quyết khi đủ điều kiện. Trên cơ sở đó, HĐND Thành phố biểu quyết thống nhất kéo dài kỳ họp thêm một buổi vào tuần tới để tiếp tục xem xét nội dung này.