Hải Phòng tiên phong kiến tạo mô hình mới

Tại Hội thảo Khoa học Quốc gia “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” diễn ra ở TP. Hải Phòng sáng nay (26/5), ông Hoàng Minh Cường, Phó chủ tịch UBND TP. Hải Phòng cho biết: Đổi mới mô hình phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay không chỉ là một yêu cầu mang tính chiến lược, mà là đòi hỏi tất yếu của thực tiễn phát triển.

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT), công nghệ số, chuyển đổi xanh, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và cạnh tranh công nghệ giữa các quốc gia đang làm thay đổi căn bản phương thức phát triển của thế giới.

Trong lịch sử phát triển của dân tộc, TP. Hải Phòng luôn được nhắc đến như một biểu tượng của tinh thần năng động, dám nghĩ, dám làm và luôn đi trước một bước trong những bước ngoặt của thời đại. Ngày nay, khi thế giới đang đứng trước làn sóng của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, Hải Phòng một lần nữa đứng trước sứ mệnh lịch sử: Trở thành địa phương tiên phong chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cốt lõi. Đây không phải là định hướng theo “trào lưu”, mà là một mệnh lệnh từ thực tiễn: Hải Phòng không chỉ hướng tới tăng trưởng nhanh, mà là phát triển bền vững và chất lượng cao, khẳng định trách nhiệm của một cực tăng trưởng quốc gia.

Có thể nói, Hải Phòng hiện đang hội tụ đủ “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để trở thành “phòng thí nghiệm” thành công cho mô hình phát triển mới.

Cụ thể, TP. Hải Phòng có vị thế chiến lược và quy mô kinh tế vững chắc. Sau sắp xếp lại đơn vị hành chính, Hải Phòng có quy mô kinh tế gần 30 tỷ USD, đứng thứ 3 cả nước, tiếp tục đà 11 năm liên tiếp tăng trưởng 2 con số, tiếp tục khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của vùng duyên hải Bắc Bộ.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, kinh tế - xã hội thành phố tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực với GRDP quý I tăng 11,21%; tổng thu ngân sách nhà nước đạt hơn 78.000 tỷ đồng; thu hút FDI đạt gần 1,3 tỷ USD, tăng 76,8% so với cùng kỳ; kim ngạch xuất khẩu đạt 18,3 tỷ USD; sản lượng hàng hóa qua cảng đạt gần 59 triệu tấn.

Đặc biệt, Hải Phòng tiếp tục dẫn đầu toàn quốc ở cả các chỉ số quan trọng: Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) thuộc 5 địa phương xuất sắc nhất cả nước; Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) và Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) năm 2025 đứng đầu cả nước, khẳng định vị thế là địa phương đi đầu trong cải cách hành chính, xây dựng chính quyền phục vụ và chuyển đổi số.

Với vị trí cửa ngõ kết nối toàn cầu, Hải Phòng có mô hình đô thị cảng quốc tế với không gian biển rộng lớn và hạ tầng logistics đồng bộ chính là môi trường lý tưởng để ứng dụng các công nghệ hiện đại nhất như AI, 5G, Digital twin, IoT, UAV (thiết bị bay không người lái)... đưa thành phố tham gia sâu vào chuỗi cung ứng logistics toàn cầu.

Những năm qua, Hải Phòng đã từng bước hình thành hạ tầng số và năng lực số. Hạ tầng kết nối băng thông rộng không có vùng lõm, chất lượng trong nhóm dẫn đầu toàn quốc; hạ tầng trung tâm dữ liệu hiện đại, an toàn, phục vụ hoạt động của 91 hệ thống thông tin dùng chung và chuyên ngành toàn thành phố; hệ thống trung tâm điều hành thông minh (IOC) tập trung phục vụ giám sát, chỉ đạo, điều hành; kho dữ liệu dùng chung theo mô hình dữ liệu lớn; nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu; các nền tảng số phục vụ chính quyền số, kinh tế số, xã hội số.

Xếp hạng chuyển đổi số cấp tỉnh (DTI) năm 2025 vươn lên thứ 3 toàn quốc. Đặc biệt, Hải Phòng đang triển khai Đề án phát triển đô thị thông minh với tư duy hiện đại: lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo làm hạ tầng cốt lõi; phát triển theo kiến trúc mở, bảo đảm an toàn thông tin; xây dựng các nền tảng như bản sao số đô thị, internet vạn vật đô thị, trung tâm tính toán AI, logistics thông minh, cảng biển thông minh và quản trị đô thị thông minh thời gian thực. Từng bước định hình mô hình đô thị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Bên cạnh đó, Hải Phòng cũng đang hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thành phố đang thúc đẩy xây dựng Công viên Khoa học và Đổi mới sáng tạo; nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới; thúc đẩy quỹ đầu tư mạo hiểm; phát triển startup công nghệ; hỗ trợ AI, bán dẫn và các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Từng bước đưa Hải Phòng lên thứ 4 toàn quốc về Chỉ số Đổi mới sáng tạo địa phương (PII) và là địa phương thứ 4 của Việt Nam lọt vào top 1.000 thành phố có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Từ những cơ sở đó, có thể khẳng định, Hải Phòng không chỉ có nhu cầu đổi mới mô hình phát triển, mà có đủ điều kiện thực tiễn để trở thành một trong những địa phương tiên phong kiến tạo mô hình phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hải Phòng phát triển với 4 trụ cột chiến lược của mô hình

Từ kinh nghiệm quản trị thực tiễn, thành phố Hải Phòng nhận thấy đổi mới mô hình phát triển không đơn thuần là điều chỉnh cơ cấu kinh tế hay bổ sung thêm một số chương trình chuyển đổi số. Bản chất cốt lõi là sự chuyển đổi căn bản về tư duy phát triển, cách tổ chức nền kinh tế, phương thức quản trị đô thị và cách kiến tạo động lực tăng trưởng mới.

Hải Phòng lựa chọn mô hình phát triển dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; trong đó lấy con người làm trung tâm, tri thức và công nghệ làm nền tảng, đổi mới sáng tạo làm động lực, quản trị hiện đại làm công cụ tạo lợi thế cạnh tranh và các không gian phát triển chiến lược của thành phố làm nơi hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng mới. Đây không phải là sự thay thế đơn giản giữa mô hình cũ và mô hình mới, mà là quá trình nâng cấp “hệ điều hành” của thành phố lên một trình độ cao hơn.

Ông Hoàng Minh Cường cho biết: Thành phố xác định 4 trụ cột chiến lược của mô hình mới. Đó là, tái cấu trúc kinh tế dựa trên công nghệ cao: Chuyển từ tư duy “thu hút sản xuất” sang “kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao”, Xây dựng các đô thị công nghiệp cảng biển xanh, sinh thái, kết nối cả trong thế giới thực và thế giới số.

Tiếp đó là kinh tế số và logistics thông minh. Kinh tế biển số không chỉ là xu thế công nghệ, mà là yêu cầu chiến lược để Hải Phòng giữ vững và nâng cao vị thế cạnh tranh quốc tế. Cạnh tranh logistics trong kỷ nguyên số nằm ở khả năng tối ưu hóa dòng dữ liệu. Do đó, Hải Phòng sẽ tập trung vào kinh tế dữ liệu, cảng biển thông minh, kinh tế biển xanh và các trung tâm logistics quy mô lớn gắn liền với đường sắt tốc độ cao và hàng không.

Thứ 3 là Quản trị đô thị dựa trên dữ liệu. Thành phố sẽ được quản trị bằng dữ liệu thời gian thực thông qua bản sao số đô thị (Digital Twin) và trí tuệ nhân tạo (AI), giúp chính quyền phân tích thông minh, dự báo sớm và ra quyết định nhanh chóng, chính xác và minh bạch, từng bước tái cấu trúc năng lực điều hành của chính quyền đô thị.

Cuối cùng là mở rộng thí điểm ứng dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ, ứng dụng mới và giải pháp thông minh để người dân được hưởng thụ các dịch vụ, tiện ích tốt nhất trong y tế, giáo dục, văn hóa, mở rộng cơ hội phát triển, gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, xây dựng thành phố đáng sống tầm cỡ quốc tế.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Hải Phòng tập trung vào 6 nhóm giải pháp: (1) đột phá về thể chế, (2) xây dựng hạ tầng chiến lược, (3) phát triển doanh nghiệp được coi là trọng tâm của đổi mới mô hình phát triển. (4) phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất, (5) lấy con người làm trung tâm và mục tiêu, (6) phát triển bền vững và phát huy giá trị bản sắc.

Mô hình phát triển của một địa phương không thể tách rời chiến lược chung của quốc gia. Để Hải Phòng triển khai thành công mô hình này, đóng góp vào sự đổi mới mô hình phát triển của đất nước, thay mặt lãnh đạo TP. Hải Phòng, ông Hoàng Minh Cường, Phó chủ tịch UBND Thành phố có một số kiến nghị tới Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các bộ, ngành một số nội dung.

Đó là, kiến nghị Chính phủ sớm ban hành khung pháp lý quốc gia đồng bộ về quản trị, chia sẻ dữ liệu và an toàn thông tin để địa phương có căn cứ triển khai vững chắc. Trong đó, cần ưu tiên mở dữ liệu, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu ngành với địa phương theo thời gian thực để phục vụ quản lý, khai thác và cung cấp dịch vụ mới cho người dân, doanh nghiệp.

TP. Hải Phòng mong muốn Quốc hội, Chính phủ tiếp tục cho Hải Phòng thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội về thu hút đầu tư trong lĩnh vực khoa học, công nghệ chiến lược và đổi mới sáng tạo. Các bộ, ngành tạo điều kiện hỗ trợ Hải Phòng kết nối với các mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc tế, các tập đoàn công nghệ toàn cầu thông qua các chương trình hợp tác cấp quốc gia.

“Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai của Hải Phòng. Thành phố cam kết sẽ tiên phong, quyết liệt và kiên trì theo đuổi mô hình phát triển mới này để đưa Hải Phòng trở thành một ‘đô thị thông minh, thành phố đáng sống’, xứng đáng là một cực tăng trưởng năng động của đất nước”, ông Hoàng Minh Cường nhấn mạnh.