Đây là nhận định được nhiều chuyên gia đưa ra tại Hội thảo quốc tế lần thứ tư về "Các vấn đề đương đại trong quản trị và kinh doanh" do Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức ngày 28/7.

Theo PGS.TS Phan Chí Anh, Viện trưởng Viện Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, các mô hình quản trị chỉ tập trung tối ưu hiệu suất không còn đủ để giúp doanh nghiệp ứng phó với môi trường kinh doanh ngày càng bất định.

Khác với trước đây, doanh nghiệp hiện không chỉ đối mặt với một rủi ro đơn lẻ mà phải thích ứng với nhiều cú sốc có thể xảy ra đồng thời, lan truyền nhanh và tác động đến toàn bộ chuỗi cung ứng, thị trường, tài chính cũng như nguồn nhân lực.

Tại Việt Nam, doanh nghiệp còn chịu sức ép từ biến đổi khí hậu, các quy định mới của thị trường quốc tế như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), cùng làn sóng ứng dụng AI đang làm thay đổi mô hình sản xuất, kinh doanh và nhu cầu lao động.

Theo ông Phan Chí Anh, trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không chỉ cần hoạt động hiệu quả mà còn phải duy trì được hoạt động và phục hồi nhanh trước những biến động khó lường.

"Khả năng chống chịu trong kinh doanh không thay thế hiệu suất mà bổ sung cho hiệu suất, giúp doanh nghiệp vừa tạo ra giá trị, vừa bảo vệ và phát triển giá trị trong dài hạn. Một doanh nghiệp có khả năng chống chịu cao không chỉ 'sống sót' sau khủng hoảng mà còn có thể trở nên mạnh hơn nhờ chính những thách thức đó", ông nhấn mạnh.

Theo PGS.TS Phan Chí Anh, khả năng chống chịu là một quá trình liên tục, được hình thành từ năm năng lực cốt lõi gồm dự báo, hấp thụ, thích ứng, phục hồi và chuyển đổi.

Doanh nghiệp cần chủ động nhận diện sớm rủi ro và cơ hội thông qua dữ liệu, AI và phân tích xu hướng; giảm thiểu tác động của các cú sốc bằng nguồn lực dự phòng và quy trình linh hoạt; nhanh chóng điều chỉnh chiến lược, sản phẩm và mô hình kinh doanh khi môi trường thay đổi; phục hồi hoạt động trong thời gian ngắn nhất và tận dụng biến động để đổi mới công nghệ, mô hình kinh doanh.

"Doanh nghiệp có khả năng chống chịu cao không phải là doanh nghiệp không gặp khủng hoảng, mà là doanh nghiệp biết dự báo sớm, thích ứng nhanh, phục hồi hiệu quả và chuyển hóa khủng hoảng thành động lực đổi mới", ông nói.

Để xây dựng năng lực này, doanh nghiệp cần đồng thời củng cố bốn trụ cột gồm con người, hệ thống vận hành, chuỗi cung ứng và năng lực tài chính.

Theo đó, cần xây dựng đội ngũ nhân sự đa kỹ năng, thiết kế hệ thống vận hành linh hoạt, đa dạng hóa nguồn cung, tăng khả năng minh bạch trong chuỗi cung ứng, đồng thời duy trì thanh khoản, kiểm soát nợ và quản trị dòng tiền hiệu quả.

Các chuyên gia cũng cho rằng doanh nghiệp cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả quản trị. Bên cạnh các chỉ số KPI truyền thống, cần bổ sung những chỉ số phản ánh khả năng ứng phó với biến động như thời gian phản ứng, thời gian phục hồi sau sự cố, mức độ đa dạng hóa nguồn cung hay khả năng duy trì hoạt động khi doanh thu suy giảm.

"Không chỉ hỏi 'Doanh nghiệp hoạt động hiệu quả đến đâu?', lãnh đạo còn phải hỏi 'Doanh nghiệp có thể duy trì hoạt động tốt đến mức nào khi đối mặt với biến động?'", ông chia sẻ.

Để nâng cao khả năng chống chịu trong dài hạn, ông đề xuất bốn định hướng chiến lược gồm phát triển đội ngũ lãnh đạo có tư duy dự báo và quản trị rủi ro; đẩy mạnh ứng dụng AI, dữ liệu lớn và điện toán đám mây; tăng cường hợp tác trong chuỗi giá trị nhằm chia sẻ thông tin và quản trị rủi ro; đồng thời xây dựng văn hóa học hỏi, đổi mới liên tục.

Tương lai sẽ không thuộc về những tổ chức mạnh nhất, cũng không thuộc về những tổ chức hiệu suất nhất, mà sẽ thuộc về những tổ chức có khả năng chống chịu tốt nhất.

Tại hội thảo, các chuyên gia trong nước và quốc tế cũng trao đổi về nhiều chủ đề như chiến lược đổi mới trước rủi ro địa chính trị và năng lượng, xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng thích ứng cao, ứng dụng AI trong quản trị, phát triển bền vững và nâng cao năng lực lãnh đạo trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang tái định hình.