Xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran đang leo thang nghiêm trọng. Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày, tương đương 31% tổng lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu.

Giá dầu thế giới đã tăng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến lên 120-140 USD/thùng nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn.

Toàn thế giới, khu vực châu Á, đặc biệt là Đông Nam Á trong đó có Việt Nam, được dự báo chịu tác động nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Mặc dù có hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn, song Bộ Công thương đánh giá, nước ta vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra khi xung đột quân sự tại Trung Đông leo thang.

Năm 2025, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m3, tấn, bình quân 2,2-2,3 triệu m3, tấn/tháng.

Do đó, cơ quan này khuyến nghị người dân, doanh nghiệp đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô bằng cách tiết kiệm, sử dụng hiệu quả xăng dầu.

Cụ thể, doanh nghiệp được khuyến khích cho nhân viên làm việc từ xa khi có thể để giảm nhu cầu đi lại, vận chuyển. Bên cạnh đó, doanh nghiệp nên xây dựng định mức tiêu hao nhiên liệu, tối ưu hóa logistics để giảm quãng đường và số chuyến xe rỗng, đầu tư công nghệ, phát triển các nguồn năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) cho các hoạt động phụ trợ.

Cơ quan quản lý cũng mong muốn người dân chia sẻ bằng cách hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, ưu tiên đi chung xe hoặc sử dụng phương tiện công cộng. Theo khuyến nghị, người dân cần, tắt máy khi dừng lâu, lái xe tiết kiệm, tránh tăng giảm ga đột ngột, bảo dưỡng phương tiện định kỳ. Đồng thời, người tiêu dùng có thể cân nhắc sử dụng nhiên liệu sinh học (E5, E10).

Bộ Công thương nhân mạnh, xăng dầu là mặt hàng chiến lược, nhưng nguồn cung thì lại hữu hạn. Trong bối cảnh xung đột Mỹ – Iran gây bất ổn thị trường năng lượng toàn cầu, mỗi lít xăng tiết kiệm được là một đóng góp thiết thực cho an ninh năng lượng quốc gia. 

Rủi ro lớn nhất hiện nay là khủng hoảng eo biển Hormuz chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.Nếu tình trạng phong tỏa kéo dài, các chuyên gia cảnh báo giá dầu Brent có thể vượt 120-140 USD/thùng.

Hiện, một số quốc gia như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. Nhiều nước trong khu vực đã triển khai các biện pháp tiết kiệm xăng dầu trong nội địa, kêu gọi người dân sử dụng các phương tiện thay thế trong bối cảnh khan hiếm nguồn cung xăng dầu trong khu vực.

Cùng với đó, các quốc gia này cũng điều chỉnh tăng mạnh giá bán lẻ xăng dầu. 

Cụ thể, Lào ghi nhận đợt tăng giá xăng dầu mạnh nhất khu vực. Ngày 4/3, giá xăng thường tăng 890 kíp lên 23.260 kíp/lít; xăng cao cấp lên 28.420 kíp/lít. Chỉ 2 ngày sau (6/3), tiếp tục tăng sốc: diesel nhảy 33% từ 21.930 lên 29.310 kíp/lít, xăng thường tăng 16% lên 27.070 kíp/lít, xăng cao cấp tăng 11% lên 31.570 kíp/lít (tương đương khoảng 1,46 USD/lít). Đây là một trong những mức điều chỉnh lớn nhất trong nhiều tháng gần đây. 

Tại Thái Lan, giá xăng Gasohol 95 tính đến 5/3 ở mức 30,55 baht/lít (khoảng 0,92 USD/lít), diesel B7 ở mức 29,94 baht/lít. Ngày 3/3, Shell Thái Lan đã tăng giá diesel thêm 4,20 baht/lít lên 34,14 baht/lít. Đồng thời, Thái Lan áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu để ưu tiên nhu cầu nội địa.

Giá xăng tại Trung Quốc tính đến 2/3 ở mức 7,62 CNY/lít (1,10 USD/lít), tăng 4,5% so với tháng trước. Singapore duy trì mức giá cao nhất khu vực với xăng RON95 khoảng 3,05 SGD/lít (2,17 USD/lít).

Thị trường xăng dầu biến động về giá theo thế giới, nhưng Bộ Công thương khẳng định, nguồn cung ứng vẫn đang được đảm bảo, đồng thời Chính phủ và các bộ ngành chức năng đang phản ứng  kịp thời để sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đa dạng nguồn cung nhập khẩu xăng dầu để phục vụ sản xuất, tiêu dùng trong nước.

Trong bối cảnh rủi ro nguồn cung toàn cầu gia tăng, Chính phủ cho phép huy động dầu thô trong nước để phục vụ các nhà máy lọc dầu thay vì xuất khẩu trong Các doanh nghiệp đầu mối được yêu cầu tăng nhập khẩu, đa dạng hóa nguồn cung và duy trì dự trữ lưu thông theo quy định.

Chính phủ cũng đã huy động khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác. Đồng thời, Thủ tướng Phạm Minh Chính điện đàm với Thủ tướng Nhà nước Kuwait Sheikh Ahmed Abdullah Al-Ahmad Al-Sabah, đề nghị phối hợp với các đối tác liên quan xem xét tiếp tục cung ứng dầu thô cho Việt Nam.

Để tăng nguồn cung và ổn định thị trường, Chính phủ đã đồng ý giảm giá nhập khẩu một số loại xăng dầu về 0%, áp dụng từ 9/3 đến hết 30/4/2026.

Cụ thể, mức thuế suất MFN được giảm từ 10% xuống 0% với xăng động cơ không pha chì (như RON 95) và các nguyên liệu pha chế xăng. Thuế này cũng hạ từ 7% xuống 0% với dầu diesel, nhiên liệu máy bay. Ngoài ra, một số nguyên liệu pha chế xăng, hóa dầu như naphtha, reformate, condensate... cũng được giảm thuế về 0%.

Bộ Tài chính tính toán, theo kim ngạch nhập khẩu năm 2025, việc áp mức thuế mới sẽ khiến ngân sách giảm thu khoảng 1.024 tỷ đồng.