Đó là thông điệp chủ đạo mà lãnh đạo ngành Xây dựng nêu ra tại Hội thảo quốc tế CIB ICONS 2026 do Trường Đại học Xây dựng Hà Nội tổ chức ngày 20/5 nhân dịp Nhà trường kỷ niệm mốc son 60 năm lịch sử hình thành và phát triển.

Ít có hội thảo chuyên ngành nào quy tụ cùng lúc giới học thuật quốc tế, cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp xây dựng trong và ngoài nước với quy mô lớn như CIB ICONS 2026.

Sự hiện diện của các chuyên gia đến từ Anh, Thái Lan cùng mạng lưới khoa học CIB toàn cầu không chỉ phản ánh uy tín ngày càng lớn của Đại học Xây dựng Hà Nội mà còn cho thấy nhà trường đang từng bước trở thành đầu mối kết nối tri thức xây dựng quốc tế tại Việt Nam.

Điều đặc biệt nằm ở chỗ, trong lúc nhiều diễn đàn vẫn xoay quanh công nghệ, vật liệu hay kỹ thuật thi công, Đại học Xây dựng Hà Nội lựa chọn đặt “con người” vào trung tâm của phát triển. Đây không đơn thuần là khẩu hiệu mang tính học thuật, mà phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong tư duy phát triển ngành xây dựng thời đại mới.

Tại sự kiện quan trọng này, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà cho rằng, tư duy quản lý hiện nay không còn dừng ở mục tiêu xây nhanh mà phải chuyển sang xây thông minh, an toàn và bền vững nhất. Ông đặc biệt đánh giá cao cách tiếp cận của CIB ICONS năm nay bởi hội thảo đã đặt “Con người và sự an toàn” vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.

Từ góc nhìn chính sách, đây là một thay đổi mang tính bước ngoặt. Trong nhiều năm, ngành xây dựng thường được nhìn dưới lăng kính tiến độ và năng suất. Nhưng lần đầu tiên, các khái niệm như “an toàn từ khâu thiết kế”, “mô hình số hóa để triệt tiêu rủi ro”, “sức khỏe tinh thần của người lao động” hay “văn hóa an toàn” được đưa lên thành những nội dung trọng tâm của một diễn đàn quốc tế quy mô lớn.

Đằng sau những chủ đề ấy là một cuộc chuyển đổi sâu sắc của ngành xây dựng toàn cầu dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số.

Đại học Xây dựng Hà Nội đang cho thấy vai trò tiên phong trong làn sóng chuyển đổi này. Không chỉ đào tạo kỹ sư xây dựng theo mô hình truyền thống, Nhà trường đang từng bước định hình thế hệ kỹ sư mới có khả năng làm chủ công nghệ số, dữ liệu và AI.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết thêm, Việt Nam đang bước vào một kỷ nguyên bùng nổ phát triển hạ tầng với hàng loạt siêu dự án mang tính lịch sử được khởi động trên quy mô và tầm vóc chưa từng có tiền lệ. Tiêu biểu là tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc Nam dài 1.541 km với tổng mức đầu tư hơn 67 tỷ USD.

Song hành với đó là mạng lưới đường sắt đô thị được xác định là “xương sống” giao thông của hai siêu đô thị Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, với mục tiêu hoàn thiện đồng bộ vào năm 2035 cùng tổng nhu cầu vốn vượt 72 tỷ USD. Trên lĩnh vực giao thông liên vùng, tuyến cao tốc Bắc Nam phía Đông dài hơn 2.063 km cũng đang được đẩy nhanh tiến độ, hướng tới kết nối xuyên suốt từ Lạng Sơn đến Cà Mau.

Khối lượng công việc khổng lồ ấy mở ra không gian phát triển rộng lớn cho ngành xây dựng, đồng thời đặt ra những yêu cầu chưa từng có về năng lực quản trị dự án, tối ưu nguồn lực và đặc biệt là bảo đảm an toàn cho hàng triệu lao động trực tiếp trên công trường.

Về phía Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, GS-TS.Hoàng Tùng, Hiệu trưởng khẳng định, nếu các kỳ ICONS trước đây tập trung vào các yếu tố hữu hình như vật liệu mới, kết cấu thông minh hay kinh tế tuần hoàn, thì hội thảo năm nay quay trở lại với giá trị cốt lõi nhất của mọi công trình, đó là con người.

Theo ông, những siêu dự án hạ tầng sẽ không thể bền vững nếu thiếu môi trường làm việc an toàn, nền tảng sức khỏe thể chất và tinh thần được bảo vệ tối đa, cùng một lực lượng lao động có khả năng thích ứng với chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu về bê tông phát thải thấp, vật liệu tái chế hay tận dụng chất thải rắn xây dựng đang mở ra khả năng giảm đáng kể lượng khí thải trong ngành vốn được coi là “nguồn phát thải lớn”. Việc tái sử dụng vật liệu không chỉ giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên mà còn góp phần xử lý bài toán rác thải đô thị.

Song song với vật liệu, thiết kế công trình cũng đang thay đổi theo hướng thích ứng khí hậu. Các mô hình kiến trúc vi khí hậu, tận dụng thông gió tự nhiên, ánh sáng tự nhiên và giảm tiêu thụ năng lượng được xem là giải pháp hiệu quả để giảm phát thải trong quá trình sử dụng công trình. Đây là xu hướng tất yếu khi chi phí năng lượng ngày càng gia tăng và các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe.

Ngành xây dựng toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng đang đứng trước những cuộc chuyển mình vĩ đại với hàng loạt siêu dự án hạ tầng. Nhưng những công trình ấy sẽ không thể bền vững nếu thiếu đi một môi trường làm việc an toàn, một nền tảng sức khỏe thể chất và tinh thần được bảo vệ tối đa, và một lực lượng lao động được trang bị tư duy số hóa.

Nói về tầm nhìn chiến lược của Nhà trường trong bối cảnh ngành xây dựng đang chuyển mình mạnh mẽ cùng hành trình phát triển đất nước, PGS-TS.Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng Nhà trường cho rằng, chuyển đổi số không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu sống còn đối với ngành xây dựng hiện đại.

Theo ông, trí tuệ nhân tạo cần được đưa thẳng vào giảng dạy, nghiên cứu và xử lý các bài toán kỹ thuật thực tiễn, để công nghệ không chỉ tồn tại trong lý thuyết mà thực sự trở thành động lực thay đổi tư duy đào tạo, năng lực kỹ sư và phương thức vận hành của ngành xây dựng trong thời đại mới.

Đây cũng là một trong những điểm tạo khác biệt của Đại học Xây dựng Hà Nội so với nhiều cơ sở đào tạo kỹ thuật hiện nay. Nhà trường đang xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung cho sinh viên và giảng viên, thúc đẩy mô hình nghiên cứu liên ngành, ứng dụng AI vào mô phỏng công trình, tối ưu thiết kế, dự báo rủi ro và quản lý vận hành hạ tầng.

Điều đáng chú ý là trí tuệ nhân tạo tại Đại học Xây dựng Hà Nội không được nhìn như một xu hướng công nghệ đơn lẻ mà trở thành công cụ tái cấu trúc phương pháp đào tạo kỹ sư. Sinh viên được tiếp cận trực tiếp với các bài toán thực tế của ngành xây dựng, từ mô phỏng công trường, phân tích dữ liệu vận hành cho tới tối ưu hóa vật liệu và tiết kiệm năng lượng.

Trong bối cảnh ngành xây dựng toàn cầu đang thiếu hụt lực lượng lao động chất lượng cao có khả năng thích ứng với công nghệ mới, hướng đi này được xem là bước chuẩn bị chiến lược để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xây dựng quốc tế.

Không dừng ở học thuật, Đại học Xây dựng Hà Nội còn cho thấy vai trò nổi bật trong kết nối doanh nghiệp và chuyển giao công nghệ. Hội thảo CIB ICONS 2026 dành hẳn không gian cho phiên kết nối doanh nghiệp Anh Việt và tọa đàm chính sách nhằm đưa nghiên cứu bước ra khỏi giảng đường để tiến vào công trường, dự án và đời sống.

Đây cũng là mô hình “Ba nhà” mà Nhà trường đang theo đuổi gồm Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp. Theo đó, nghiên cứu khoa học chỉ thực sự có giá trị nếu được doanh nghiệp tiếp nhận, được triển khai ngoài thực tiễn và tạo ra thay đổi cho xã hội.

Thông qua mạng lưới cựu sinh viên rộng khắp tại các địa phương và doanh nghiệp xây dựng lớn, nhiều nghiên cứu của trường đã được ứng dụng vào các dự án thực tế. Nhà trường đồng thời thúc đẩy thành lập các trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ nhằm rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng.

Về phía doanh nghiệp, ông Trần Đức Lân, Tổng Giám đốc VSL Việt Nam thuộc Tập đoàn VSL Thụy Sỹ, Chủ tịch Hội cựu sinh viên trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhận định, giá trị nhất mà các diễn đàn như CIB ICONS mang lại chính là khả năng tạo ra không gian trao đổi công nghệ thực chất giữa giới học thuật và doanh nghiệp.

Theo ông Lân, các giải pháp công nghệ tiên tiến giúp tiết kiệm vật liệu, rút ngắn thời gian thi công và phát triển công trình xanh chỉ có thể phát huy hiệu quả nếu được kết nối trực tiếp với các kỹ sư và nhà quản lý dự án.

Từ công trường truyền thống tới công trường số, từ tư duy “xây nhanh” sang “xây thông minh, an toàn và bền vững”, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu số và công nghệ xanh đang trở thành động lực định hình diện mạo mới của ngành xây dựng trong kỷ nguyên siêu hạ tầng.

Trong bối cảnh Hà Nội và nhiều đô thị lớn đứng trước bài toán phát triển tầm nhìn hàng trăm năm, từ giãn dân, phát triển đô thị vệ tinh cho tới xây dựng hạ tầng xanh và thông minh, vai trò của các trường đại học kỹ thuật đầu ngành như Đại học Xây dựng Hà Nội ngày càng trở nên đặc biệt quan trọng, góp phần định hình diện mạo đô thị hiện đại và đồng hành cùng công cuộc dựng xây đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.