Điều đáng lo ngại là nhiều hành vi được xem là bình thường lại vô tình trở thành tác nhân kích hoạt những biến cố nguy hiểm đối với hệ tim mạch và não bộ.

Bác sỹ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, ngoài tác động của môi trường, các thói quen phổ biến trong đời sống có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở nhóm người có bệnh nền hoặc thể trạng nhạy cảm.

Một trong những sai lầm thường gặp là thay đổi nhiệt độ môi trường quá nhanh. Nhiều người duy trì thói quen ngồi lâu trong phòng điều hòa với mức nhiệt khoảng 24 đến 25 độ C rồi bước ra ngoài trời nắng có nhiệt độ lên đến 36 đến 37 độ C. Sự chênh lệch lớn khiến mạch máu co giãn đột ngột, tạo áp lực lên hệ tuần hoàn. Không ít trường hợp đi nắng về lập tức tắm nước lạnh sâu, khiến cơ thể chưa kịp thích nghi.

Theo bác sỹ, cơ thể cần có khoảng thời gian chuyển tiếp để thích nghi với nhiệt độ mới. Nếu thay đổi quá nhanh, tình trạng co mạch đột ngột có thể gây choáng váng, rối loạn huyết áp, thậm chí dẫn đến sốc nhiệt hoặc đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người lao động ngoài trời.

Không chỉ nhiệt độ lạnh, việc tắm nước quá nóng trong không gian kín sau khi vừa tiếp xúc với môi trường nhiệt độ cao cũng tiềm ẩn rủi ro. Nước nóng làm giãn mạch nhanh, huyết áp có thể tụt mạnh. Trong điều kiện không gian thiếu thông thoáng, người tắm dễ rơi vào trạng thái choáng, mất ý thức.

Một yếu tố khác thường bị xem nhẹ là thói quen tập thể dục không đúng thời điểm hoặc vượt quá khả năng của cơ thể. Trong những ngày nắng nóng, mặt đường và không gian ngoài trời tích nhiệt cao ngay cả vào sáng sớm. Việc vận động cường độ cao như chạy bộ hoặc đạp xe trong điều kiện này khiến cơ thể vừa sinh nhiệt từ hoạt động cơ bắp, vừa tiếp nhận thêm nhiệt từ môi trường, tạo áp lực lớn lên hệ tuần hoàn và hô hấp.

Tập luyện vào buổi trưa hoặc đầu giờ chiều càng làm tăng nguy cơ say nắng, kiệt sức, rối loạn nhịp tim và dẫn đến đột quỵ. Đây là sai lầm phổ biến ở những người muốn duy trì thói quen vận động nhưng chưa điều chỉnh phù hợp với điều kiện thời tiết.

Bên cạnh đó, việc sử dụng rượu bia, cà phê hoặc nước ngọt có gas để giải nhiệt cũng là một hiểu lầm phổ biến. Rượu bia có thể gây giãn mạch, tăng mất nước qua đường tiểu, đồng thời làm giảm khả năng nhận biết các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể như chóng mặt hay mệt mỏi. Các loại đồ uống chứa caffeine và đường cũng có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước nhanh hơn.

Chế độ ăn uống trong mùa nóng cũng đóng vai trò quan trọng. Việc tiêu thụ nhiều muối thông qua nước chấm hoặc thực phẩm chế biến sẵn làm tăng giữ nước và huyết áp, tạo áp lực lên tim và mạch máu não.

Ăn nhiều thịt đỏ, đồ chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ngọt và thức ăn nhanh thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm hẹp lòng mạch, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu não và nhồi máu cơ tim, đặc biệt trong điều kiện cơ thể bị mất nước và tăng thân nhiệt.

Từ những phân tích trên có thể thấy, đột quỵ không phải là biến cố xảy ra đột ngột một cách ngẫu nhiên mà thường là hệ quả tích lũy của nhiều yếu tố nguy cơ, trong đó có cả những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại.

Bác sỹ khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao như người trên 65 tuổi, người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì hoặc đã từng bị đột quỵ cần chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ và tuân thủ điều trị. Gia đình cần hỗ trợ nhắc nhở việc uống nước đầy đủ và hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt.

Các dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt lưu ý gồm nhức đầu dữ dội, chóng mặt, nói khó, méo miệng, yếu liệt một bên cơ thể hoặc rối loạn ý thức. Đây có thể là biểu hiện của đột quỵ hoặc sốc nhiệt, cần được xử trí cấp cứu ngay lập tức.

Điều quan trọng là không áp dụng các biện pháp xử lý sai lầm như cạo gió, chích lể, cho uống nước hoặc tự ý dùng thuốc. Những cách làm này không giải quyết được nguyên nhân và có thể làm mất đi thời gian vàng để cứu sống người bệnh.

Để giảm nguy cơ, mọi người nên hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt từ 10 giờ đến 16 giờ. Với những người buộc phải làm việc ngoài trời như tài xế, nhân viên giao hàng hoặc công nhân xây dựng, cần chia nhỏ thời gian làm việc, kết hợp nghỉ ngơi hợp lý, uống nước thường xuyên.

Khi di chuyển ngoài trời, cần sử dụng các biện pháp bảo vệ như đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng cổ, lựa chọn trang phục sáng màu, thấm hút mồ hôi tốt và sử dụng kem chống nắng phù hợp.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng phổ biến, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt không chỉ là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để bảo vệ sức khỏe. Đột quỵ có thể đến từ những điều rất nhỏ, nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu mỗi người chủ động thay đổi hành vi và lắng nghe cơ thể mình.