Nợ kéo dài, khó xử lý dứt điểm

Theo Bộ Tài chính, nhóm người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06 có tổng nợ gốc khoảng 18.090 tỷ đồng, chiếm 65%; tiền chậm nộp khoảng 9.715 tỷ đồng, chiếm 35%.

Đáng chú ý, hơn 753.000 người nộp thuế thuộc hai trạng thái này đã kéo dài tình trạng trên 10 năm, chiếm 25% tổng số người nộp thuế ở trạng thái 03 và 06. Trong số đó, 172.147 doanh nghiệp, tổ chức không có nợ thuế, đặt ra yêu cầu rà soát, xử lý dứt điểm các mã số thuế đủ điều kiện, bảo đảm không ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế đã phát sinh.

Một trong những vấn đề đặt ra hiện nay là số lượng lớn người nộp thuế đã ngừng hoạt động hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống quản lý thuế với các khoản nợ chưa được xử lý dứt điểm.

Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Một bộ phận doanh nghiệp, hộ kinh doanh gặp khó khăn, chấm dứt hoạt động nhưng chưa hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế và thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Có trường hợp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, không phát sinh doanh thu nhưng vẫn tồn tại các khoản nợ thuế, tiền chậm nộp và nghĩa vụ kê khai chưa hoàn tất.

Việc xử lý các trường hợp này gặp khó khăn do cơ quan thuế không thể trực tiếp làm việc với người nộp thuế để đôn đốc thực hiện nghĩa vụ. Trong khi đó, việc xác minh tình trạng hoạt động, rà soát hồ sơ, xác định nghĩa vụ còn phải nộp và xử lý các khoản nợ phát sinh qua nhiều thời kỳ đòi hỏi thời gian, nhân lực.

Tình trạng người nộp thuế ở trạng thái 03 và trạng thái 06 là một trong những nội dung cần tập trung xử lý. Đây là các trạng thái liên quan đến người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hoặc ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.

Việc tiếp tục duy trì các khoản nợ của những trường hợp không còn khả năng hoặc không có điều kiện thực hiện nghĩa vụ không chỉ làm tăng khối lượng công việc quản lý, mà còn ảnh hưởng đến chất lượng dữ liệu thuế, gây khó khăn cho việc phân loại, theo dõi và đánh giá chính xác tình hình nợ thuế.

Một số khoản nợ đã tồn tại trong thời gian dài, trong đó tiền chậm nộp tiếp tục tăng theo thời gian. Vì vậy, việc thiết kế cơ chế xử lý phù hợp được đặt ra nhằm phân biệt các khoản nợ có khả năng thu hồi với những trường hợp cần có giải pháp đặc thù.

Hơn 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài

Một số liệu đáng chú ý là đến ngày 31/12/2025, khoảng 764.000 người nộp thuế còn nợ lệ phí môn bài, với tổng số tiền khoảng 1.450 tỷ đồng. Đây là khoản nghĩa vụ đã được xác định nhưng chưa được xử lý dứt điểm, trong đó có những trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Với số lượng người nộp thuế lớn, việc tiếp tục rà soát, đôn đốc và xử lý từng hồ sơ theo quy trình thông thường có thể tiêu tốn nhiều nguồn lực, trong khi khả năng thu hồi thực tế ở một bộ phận trường hợp còn hạn chế.

Bộ Tài chính cũng nêu số liệu về các khoản nợ của người nộp thuế thuộc nhóm trạng thái 03 và 06. Theo số liệu được trình bày trong tài liệu, nợ gốc khoảng 18.090 tỷ đồng, chiếm khoảng 65%; tiền chậm nộp khoảng 9.715 tỷ đồng, chiếm khoảng 35%.

Cơ cấu này cho thấy tiền chậm nộp chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng nghĩa vụ còn tồn đọng. Với những trường hợp ngừng hoạt động kéo dài, khoản tiền chậm nộp có thể tiếp tục làm tăng nghĩa vụ trên hệ thống, nhưng không đồng nghĩa với việc ngân sách có thể thu hồi tương ứng toàn bộ số tiền đó.

Vấn đề đặt ra không chỉ là xử lý số nợ đang được ghi nhận, mà còn phải xác định đúng tình trạng của từng người nộp thuế, làm rõ khả năng thực hiện nghĩa vụ và tránh kéo dài những hồ sơ không còn điều kiện xử lý theo cách thông thường.