Bài 1: Chuyển từ thu hút đầu tư sang nuôi dưỡng tăng trưởng thực chất 

Phát biểu tại Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025, ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, nhấn mạnh: “Quảng Ninh xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất; khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là nền tảng; chuyển đổi số là phương thức phát triển chủ đạo; còn cải cách thể chế, chất lượng điều hành và năng lực tổ chức thực thi là lợi thế cạnh tranh chiến lược của tỉnh trong giai đoạn tới”.

Thông điệp này cho thấy rõ sự thay đổi trong cách tiếp cận của Quảng Ninh: cải thiện môi trường đầu tư không còn chỉ nhằm tạo lợi thế để thu hút dự án, mà hướng tới xây dựng nền tảng để doanh nghiệp phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng của địa phương.

Từ “điểm đến đầu tư” đến bài toán tăng trưởng thực chất

Trong nhiều năm qua, Quảng Ninh được nhắc đến như một trong những địa phương tiên phong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Từ một tỉnh phụ thuộc lớn vào khai khoáng, địa phương từng bước tái định vị hình ảnh bằng những cải cách mạnh mẽ về thể chế, hạ tầng và quản trị công, liên tục duy trì vị trí dẫn đầu hoặc nhóm dẫn đầu các bảng xếp hạng như PCI, PAR Index hay SIPAS.

Nhưng nếu các chỉ số về cải cách hành chính hay môi trường đầu tư phản ánh chất lượng điều hành của chính quyền, thì một câu hỏi lớn hơn vẫn luôn hiện hữu: môi trường kinh doanh thuận lợi đã thực sự chuyển hóa thành năng lực phát triển của doanh nghiệp hay chưa?

Sự xuất hiện lần đầu của Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025  được xem là một phép đo mới cho câu hỏi ấy. Khác với PCI - vốn đánh giá mức độ thuận lợi của môi trường đầu tư và chất lượng điều hành kinh tế - BPI đi sâu hơn vào “sức khỏe” thực chất của khu vực doanh nghiệp tư nhân, thông qua 23 chỉ số thành phần liên quan đến hiệu quả hoạt động, khả năng sinh lời, đổi mới sáng tạo, liên kết chuỗi và năng lực chống chịu của doanh nghiệp.

Việc Quảng Ninh lần đầu lọt top 3 cả nước, chỉ đứng sau Hà Nội và TP.HCM mang ý nghĩa vượt lên trên một kết quả xếp hạng đơn thuần. Đây có thể xem là dấu hiệu cho thấy những nền tảng cải cách được tích lũy trong nhiều năm đang bắt đầu chuyển hóa thành kết quả tăng trưởng cụ thể của khu vực kinh tế tư nhân.

Ở góc độ quản trị, điều đáng chú ý không nằm ở việc Quảng Ninh đạt bao nhiêu thứ hạng, mà ở sự thay đổi trong tư duy điều hành. “Quảng Ninh luôn xác định rất rõ PCI không chỉ là một bảng xếp hạng, mà là thước đo năng lực quản trị phát triển; là chỉ báo phản ánh mức độ hiện đại của nền hành chính và khả năng kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thuận lợi, an toàn, có sức cạnh tranh quốc tế”, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định.

Quan điểm lấy sự hài lòng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy được xem là nền tảng cho quá trình chuyển dịch từ tư duy quản lý sang phục vụ. Khi bộ máy vận hành theo hướng kiến tạo thay vì quản lý hành chính thuần túy, chi phí tuân thủ giảm xuống, niềm tin thị trường được cải thiện và không gian phát triển của doanh nghiệp cũng rộng mở hơn.

Thực tế cho thấy, tăng trưởng doanh nghiệp không chỉ đến từ các ưu đãi đầu tư mà phụ thuộc lớn vào khả năng giảm chi phí vận hành, cải thiện hiệu quả sản xuất kinh doanh và mở rộng kết nối thị trường. Đây cũng là lý do Quảng Ninh dành nguồn lực lớn trong nhiều năm qua để đầu tư hạ tầng giao thông chiến lược.

Từ hệ thống cao tốc kết nối Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, sân bay Vân Đồn, cảng biển nước sâu đến hạ tầng logistics liên vùng, Quảng Ninh đang sở hữu một trong những mạng lưới kết nối đồng bộ nhất tại miền Bắc. Với doanh nghiệp, lợi thế này không chỉ nằm ở khả năng lưu thông hàng hóa mà còn là cơ hội cắt giảm chi phí và nâng sức cạnh tranh.

Ở góc độ doanh nghiệp logistics, sự hoàn thiện của hạ tầng kết nối liên vùng đang tạo ra những thay đổi rõ nét về hiệu quả vận hành và năng lực cạnh tranh. Ông Nguyễn Văn Thành, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Quốc tế Tân Đại Dương cho biết: Là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics với hệ thống kho lạnh, kho ngoại quan, dịch vụ thông quan và vận tải hàng hóa tại Hải Phòng, Quảng Ninh, Lào Cai…, chúng tôi nhận thấy những năm gần đây hoạt động logistics có nhiều chuyển biến tích cực nhờ hệ thống hạ tầng ngày càng đồng bộ. Sự phát triển của mạng lưới cao tốc, cảng biển và kết nối cửa khẩu đã góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả vận hành doanh nghiệp.

“Trước đây thời gian vận chuyển hàng hóa từ khu công nghiệp đến cảng biển hoặc khu vực cửa khẩu thường kéo dài, chi phí logistics cao. Tuy nhiên, khi hệ thống cao tốc liên vùng được đầu tư đồng bộ, thời gian lưu chuyển hàng hóa được rút ngắn đáng kể, qua đó giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao tính cạnh tranh và chủ động hơn trong kết nối thị trường”, ông Thành chia sẻ.

Theo doanh nghiệp này, hạ tầng giao thông không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động vận tải mà còn mở ra cơ hội để doanh nghiệp logistics tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu, qua đó gia tăng giá trị dịch vụ và mức độ liên kết trong hệ sinh thái kinh tế địa phương.

Cùng với đó, việc số hóa thủ tục hành chính cũng giúp doanh nghiệp giảm đáng kể thời gian và chi phí xử lý hồ sơ. Một trong những dữ liệu đáng chú ý của BPI 2025 là tỷ lệ doanh nghiệp báo lãi tại Quảng Ninh đạt 72,1%, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp trên cả nước vẫn chịu áp lực từ chi phí đầu vào tăng, biến động thương mại quốc tế và sức cầu phục hồi chưa đồng đều, đây được xem là tín hiệu tích cực phản ánh năng lực chống chịu cũng như hiệu quả vận hành của cộng đồng doanh nghiệp địa phương.

Nuôi dưỡng hệ giá trị tăng trưởng

Nếu trong giai đoạn trước, mục tiêu lớn của Quảng Ninh là thu hút dòng vốn và mở rộng không gian đầu tư, thì ở thời điểm hiện tại, bài toán phát triển đã thay đổi.

Nói cách khác, Quảng Ninh đang từng bước chuyển từ mục tiêu “hút vốn” sang nuôi dưỡng năng lực tăng trưởng của doanh nghiệp. Từ những dự án vui chơi, nghỉ dưỡng đầu tiên tại Hạ Long, Sun Group tiếp tục mở rộng đầu tư sang Vân Đồn với sân bay, các dự án du lịch, nghỉ dưỡng và những dự án quy mô lớn. Vingroup cũng từng bước mở rộng hiện diện tại Quảng Ninh, từ Vincom Hạ Long, Vinpearl Hạ Long đến các dự án đô thị, nghỉ dưỡng và hạ tầng quy mô lớn như Hạ Long Xanh.

Việc các nhà đầu tư lớn tiếp tục mở rộng quy mô và lĩnh vực đầu tư cho thấy sức hấp dẫn của Quảng Ninh không chỉ nằm ở khả năng thu hút dòng vốn ban đầu, mà ngày càng thể hiện rõ ở khả năng tạo dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp gắn bó dài hạn, mở rộng hoạt động và hình thành các chuỗi giá trị mới.

Theo báo cáo, hết tháng 7/2026, toàn tỉnh có 2.648 doanh nghiệp và đơn vị trực thuộc thành lập mới, với tổng vốn đăng ký 23.841 tỷ đồng; 769 doanh nghiệp, đơn vị trực thuộc đăng ký hoạt động trở lại, nâng tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh lên con số 14.338. Điều này cho thấy kinh tế tư nhân không còn là lực lượng bổ trợ mà đang từng bước trở thành trụ cột tăng trưởng của địa phương.

Tuy nhiên, khi lợi thế hạ tầng và môi trường đầu tư dần trở thành điều kiện phổ biến trong cạnh tranh địa phương, áp lực mới sẽ nằm ở năng suất lao động, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và khả năng hình thành các doanh nghiệp tư nhân đủ sức dẫn dắt chuỗi giá trị.

Lần đầu lọt top 3 BPI 2025 vì thế có thể xem là một cột mốc đáng chú ý, nhưng chưa phải đích đến. Quan trọng hơn thứ hạng là tín hiệu chuyển động phía sau: từ một địa phương cạnh tranh bằng cải cách hành chính và hạ tầng, Quảng Ninh đang từng bước chuyển sang xây dựng năng lực tăng trưởng dựa trên sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp.

Khi doanh nghiệp không chỉ đến để đầu tư mà còn có khả năng sinh lời, mở rộng quy mô và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, khu vực kinh tế tư nhân sẽ không còn là lực lượng bổ trợ mà thực sự trở thành động lực phát triển. Đó cũng là nền tảng để Quảng Ninh bước vào giai đoạn tiếp theo: hình thành hệ sinh thái kinh tế tư nhân có khả năng cộng hưởng và tạo sức bật mới cho nền kinh tế địa phương.