Phó Thủ tướng Mai Văn Chính đã ký Quyết định số 478/QĐ-TTg ngày 26/3/2026 phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần tại tỉnh Hưng Yên.

Quy hoạch được triển khai trên phạm vi hơn 195 ha, thuộc địa bàn các xã Long Hưng và Hồng Minh, với trọng tâm là nghiên cứu, nhận diện và làm rõ hơn các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật của quần thể di tích, đồng thời mở rộng khảo cứu hệ thống di chỉ, khu vực khảo cổ có liên quan.

Mục tiêu xuyên suốt của quy hoạch là bảo tồn và tôn vinh không gian “đất tổ Long Hưng” tương xứng với vai trò, tầm vóc của vương triều Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc. Trên cơ sở đó, các giá trị di tích không chỉ được gìn giữ mà còn được phát huy, gắn với định hướng hình thành điểm đến du lịch văn hóa tâm linh hấp dẫn, đồng thời kết nối với các di tích lịch sử – văn hóa và danh lam thắng cảnh trong khu vực, góp phần tạo dựng chuỗi sản phẩm du lịch phong phú, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Quy hoạch đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc bảo tồn tối đa các yếu tố gốc của di tích. Các di chỉ khảo cổ, hiện vật đã phát lộ, cũng như những khu vực có dấu hiệu chứa đựng di tích trong lòng đất đều được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc tu bổ, phục dựng chỉ được thực hiện khi có đầy đủ căn cứ khoa học, bảo đảm tính xác thực và bền vững của di sản. Song song với đó là việc tổ chức lại không gian kiến trúc cảnh quan, xây dựng các hạng mục phụ trợ và hạ tầng kỹ thuật phù hợp với từng giai đoạn bảo tồn và phát huy giá trị.

Nhiều hạng mục quan trọng của quần thể di tích sẽ được tu bổ, tôn tạo hoặc phục dựng nhằm hoàn chỉnh không gian văn hóa lịch sử triều Trần. Trong đó, các hạng mục gốc hiện có tại khu lăng mộ và đền thờ được ưu tiên bảo tồn; đồng thời xây dựng mới đền thờ An Tư công chúa, đền thờ Công hầu – Khanh tướng nhà Trần, phục dựng đình Hoàng - nơi thờ Thái tổ Trần Thừa và chùa Bến. Đối với Khu di tích Hành cung Lỗ Giang, các khu vực khảo cổ đã phát lộ như đền Thái Lăng, Lăng Ngói, Lăng Sa Ngoài, Lăng Sa Trong, chùa Giỗ sẽ được giữ nguyên trạng, đồng thời quy hoạch rõ khu Nội Hành cung và Ngoại Hành cung để bảo vệ lâu dài các giá trị khảo cổ.

Không gian di tích được định hướng tổ chức theo lối kiến trúc truyền thống, hài hòa với cảnh quan tự nhiên, đồng thời bổ sung hệ thống hạ tầng kỹ thuật và các công trình phục vụ tham quan, nghiên cứu. Hệ thống giao thông nội bộ được quy hoạch đồng bộ, kết nối thuận lợi với khu vực xung quanh. Cảnh quan sinh thái với cây xanh, mặt nước, không gian mở được chú trọng phát triển, bao gồm cả khu dịch vụ, khu dự trữ phát triển di tích và bến thuyền du lịch. Một số khu vực như hồ Bạch Đằng, sông Thái Sư mở rộng hay “Lâm Lăng Viên” được định hướng tiếp tục khai quật khảo cổ trong tương lai.

Quy hoạch cũng đặt ra yêu cầu bảo tồn không gian cảnh quan làng Tam Đường, đồng thời di dời các hộ dân sinh sống sát khu đền thờ có nguy cơ ảnh hưởng đến di tích, tổ chức lại khu dân cư theo hướng hài hòa với tổng thể không gian di sản. Đây là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm tính nguyên vẹn và bền vững cho khu di tích trong dài hạn.

Trên nền tảng các giá trị lịch sử - văn hóa đặc sắc, quy hoạch định hướng phát triển các sản phẩm du lịch mang tính đặc thù. Nổi bật là tuyến du lịch đường thủy trên sông Hồng dài khoảng 11 km, kết nối từ bến Ngự thuộc khu lăng mộ và đền thờ đến Khu Hành cung Lỗ Giang. Bên cạnh đó, các tuyến du lịch chuyên đề về khảo cổ học, lịch sử, văn hóa sẽ được hình thành, liên kết với các di tích tiêu biểu của vùng đồng bằng sông Hồng và miền Bắc, góp phần tạo nên hệ sinh thái du lịch đa dạng, giàu bản sắc.

Việc phê duyệt quy hoạch lần này không chỉ là bước đi quan trọng trong công tác bảo tồn di sản triều Trần, mà còn mở ra cơ hội khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa - du lịch của Hưng Yên, qua đó đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên nền tảng giá trị lịch sử lâu đời.