TP.HCM và Hà Nội đang đồng loạt siết chặt các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết khi số ca mắc liên tục gia tăng và dự báo dịch bệnh trong thời gian tới sẽ còn diễn biến phức tạp.

Tại TP.HCM, sốt xuất huyết Dengue đang bước vào giai đoạn đáng lo ngại. Theo báo cáo của ngành Y tế, riêng tuần 18, thành phố ghi nhận 416 ca mắc được các cơ sở khám chữa bệnh báo cáo, lũy kế từ đầu năm đến hết tuần 18, TP.HCM đã ghi nhận 15.935 ca mắc, tăng hơn 733% so với cùng kỳ năm trước và đã có 1 trường hợp tử vong.

Dù số ca mắc trong tuần gần đây có xu hướng chững lại, giới chuyên môn nhận định nguy cơ dịch bùng phát vẫn ở mức cao khi TP.HCM bước vào mùa mưa - điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh sinh sôi. Đặc biệt, tại các khu dân cư đông đúc, công trường xây dựng, khu nhà trọ hay nơi tồn đọng nước mưa, nguy cơ phát sinh lăng quăng và ổ dịch luôn hiện hữu.

Ngành Y tế TP.HCM đang tăng cường giám sát dịch tễ, xử lý ổ dịch, phun hóa chất diệt muỗi và đẩy mạnh truyền thông cộng đồng nhằm nâng cao ý thức phòng bệnh của người dân. Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, đậy kín dụng cụ chứa nước, ngủ màn kể cả ban ngày và đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu sốt cao kéo dài.

Không riêng TP.HCM, Hà Nội cũng đang đứng trước nguy cơ dịch sốt xuất huyết gia tăng mạnh trong những tháng tới. Lãnh đạo Sở Y tế Hà Nội cho biết từ đầu năm 2026 đến nay, thành phố ghi nhận 238 trường hợp mắc tại 80 phường, xã, chưa xuất hiện ổ dịch phức tạp. Tuy nhiên, tình hình được dự báo sẽ rất khó lường do nhiều yếu tố nguy cơ cùng lúc xuất hiện.

Theo đánh giá của ngành Y tế Hà Nội, có 6 nguyên nhân chính khiến công tác phòng chống dịch đối mặt nhiều thách thức. Trong đó, thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi phát triển; một bộ phận người dân vẫn còn chủ quan, có thói quen xả rác bừa bãi, không đậy kín dụng cụ chứa nước.

Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh với nhiều công trường xây dựng xuất hiện các điểm nước đọng kéo dài cũng làm tăng nguy cơ phát sinh muỗi truyền bệnh. Các nhóm đối tượng như công nhân, sinh viên thuê trọ thường xuyên biến động, thiếu chủ động phòng bệnh càng khiến nguy cơ lây lan dịch gia tăng.

Đáng chú ý, sự đồng lưu hành của nhiều tuýp vi rút Dengue khiến người từng mắc bệnh vẫn có thể tái nhiễm với chủng khác và có nguy cơ diễn tiến nặng hơn. Trong khi đó, việc huy động lực lượng tham gia diệt bọ gậy tại nhiều địa phương còn gặp khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ quá tải hệ thống điều trị nếu dịch lan rộng.

Trên phạm vi cả nước, lãnh đạo Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, từ đầu năm đến nay, cả nước đã ghi nhận hơn 42.000 ca mắc sốt xuất huyết và 3 trường hợp tử vong. Cơ quan này đánh giá cao sự chủ động của Hà Nội trong triển khai các biện pháp ứng phó sớm với dịch bệnh.

Để kiểm soát hiệu quả dịch sốt xuất huyết, ngành Y tế Hà Nội yêu cầu 100% xã, phường triển khai ít nhất một chiến dịch diệt bọ gậy toàn diện trong tháng 5 và 6/2026. Thành phố đồng thời duy trì tổng vệ sinh môi trường hằng tuần tại cơ quan, đơn vị, khu dân cư và các công trường xây dựng.

Ngành Y tế cũng khuyến cáo người dân khi sốt cao trên 2 ngày cần thông báo ngay cho cơ sở y tế và tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà. Thông điệp được nhấn mạnh là mỗi gia đình hãy dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để kiểm tra, lật úp dụng cụ chứa nước, thả cá diệt bọ gậy nhằm cắt đứt vòng đời muỗi truyền bệnh.

Trong bối cảnh dịch sốt xuất huyết đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương, giới chuyên môn cho rằng việc chủ động phòng bệnh từ sớm, từ cơ sở và từ từng hộ gia đình vẫn là giải pháp quan trọng nhất để hạn chế số ca mắc, ca nặng và ngăn chặn nguy cơ tử vong.

Giới chuyên môn nhấn mạnh tiêm chủng vắc-xin đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng giúp phòng bệnh chủ động, giảm nguy cơ nhập viện và hạn chế biến chứng nặng.

Theo đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia của Long Châu cho rằng, ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, một số trường hợp không nên tiêm như người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú hoặc người quá mẫn với thành phần của vắc-xin. Người dân cần được khám sàng lọc và tư vấn trước tiêm để bảo đảm an toàn.

Nói thêm về biện pháp phòng chống dịch, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue nhấn mạnh, Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Cùng với tiêm vắc-xin, người dân cần chủ động diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy, vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, môi trường sinh sống của muỗi; ngủ màn và quản lý chặt chẽ số ca mắc trên địa bàn dân cư.

Đồng thời, cần phát hiện sớm các triệu chứng, nhất là các dấu hiệu cảnh báo, đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế uy tín, không tự ý truyền dịch hoặc sử dụng các thuốc không rõ nguồn gốc tại nhà. Đây là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng trước nguy cơ gia tăng của dịch sốt xuất huyết.