Theo ước tính của tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 trường hợp tử vong liên quan đến bệnh tim mạch. Bệnh nhân tim mạch lớn tuổi và đa bệnh nền là nhóm nguy cơ cao của nhiễm trùng nặng và mất bù tim mạch.

Tại Đại hội Tim mạch Toàn quốc lần thứ 20, TS.BS Vũ Quỳnh Nga, Bệnh viện Tim Hà Nội đã chia sẻ nhận định từ kinh nghiệm lâm sàng thực tế trên bệnh nhân nữ 67 tuổi bị suy tim, tăng huyết áp và bệnh mạch vành. Trước khi nhập viện, người bệnh đang ổn định với phác đồ điều trị và không phải nhập viện bệnh viện trong vòng 6 tháng qua.

Tuy nhiên, bệnh nhân đột ngột xuất hiện các triệu chứng ban đầu tưởng như cảm cúm thông thường như ho, mệt và khó thở nhẹ trong vòng 1 tuần và tình trạng sức khỏe đã diễn tiến nặng nhanh chóng làm bệnh nhân cần nhập viện. Khi nhập viện, người bệnh đồng thời mắc các dấu hiệu của nhiễm trùng hô hấp cấp và đột ngột suy tim cấp trong thời gian ngắn. Kết quả xét nghiệm tác nhân nhiễm trùng hô hấp đã ghi nhận tình trạng nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV). 

"Trường hợp này cho thấy một đợt nhiễm trùng hô hấp có thể trở thành yếu tố khởi phát khiến người có bệnh lý tim mạch diễn tiến nghiêm trọng hơn và dẫn đến nhập viện. Theo kết quả nghiên cứu, tỷ lệ nhập viện do RSV ở người ≥65 tuổi có thể tăng đến 6,5 lần ở người có bệnh động mạch vành", TS. BS Vũ Quỳnh Nga cho biết thêm.

Ngoài RSV, một chủ đề khác được các chuyên gia trao đổi tại hội nghị, dựa trên kinh nghiệm lâm sàng là vai trò của dự phòng Zona thần kinh ở những người bệnh có nguy cơ cao. TS.BS Nguyễn Tất Đạt, Khoa Nội tim mạch, Bệnh viện Chợ Rẫy đã chia sẻ trường hợp một bệnh nhân nam sinh năm 1958, đã trải qua ghép tim và duy trì điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch trong thời gian dài.

Đến tháng 9/2025, người bệnh xuất hiện các bóng nước ở vùng ngực trái, sau đó lan lên vùng vai trái và được chẩn đoán mắc Zona thần kinh. 

TS. BS Nguyễn Tất Đạt cho biết người mắc bệnh tim mạch có nguy cơ mắc Zona thần kinh cao hơn khoảng 34%. Gánh nặng của Zona thần kinh không chỉ nằm ở các tổn thương da cấp tính mà còn ở nguy cơ đau thần kinh sau Zona kéo dài. Đây cũng là biến chứng thường gặp của bệnh Zona và có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. 

“Một đợt nhiễm trùng có thể xóa đi thành quả của nhiều tháng kiểm soát bệnh tim mạch. Chúng ta cần bắt đầu với chiến lược “quản lý và dự phòng toàn diện cho bệnh nhân tim mạch”. Trong đó, tiêm chủng được coi như một trụ cột trong quản lý toàn diện và là một phần của chăm sóc bệnh nhân tim mạch.”, GS.TS.BS. Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, Chủ nhiệm Bộ môn Tim mạch, Trường Đại học Y Hà Nội, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 chia sẻ tại Đại hội.

Điều này hoàn toàn phù hợp với các đồng thuận và hướng dẫn chuyên môn quốc tế cũng như trong nước. Tuyên bố đồng thuận lâm sàng của Hiệp Hội Tim mạch Châu Âu (ESC) và Khuyến cáo của Hội Tim mạch học Hoa kỳ (ACC) năm 2025 đều xem tiêm chủng là một phần quan trọng trong chiến lược dự phòng tim mạch toàn diện cho người bệnh nguy cơ cao.

Tại Việt Nam, Quyết định số 1983/QĐ-BYT của Bộ Y tế cũng đề cập vai trò của tiêm chủng trong phòng ngừa các đợt cấp và biến chứng tim mạch liên quan đến nhiễm trùng, bao gồm nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Trong khuôn khổ Đại hội Tim mạch Toàn quốc lần thứ 20, các chuyên gia tiếp tục cập nhật khuyến cáo về chẩn đoán và quản lý tăng huyết áp, trong đó bổ sung nội dung hướng dẫn tiêm chủng. Theo các chuyên gia, nhiễm trùng, đặc biệt là nhiễm trùng đường hô hấp, có thể làm gia tăng phản ứng viêm, stress oxy hóa, rối loạn chức năng nội mô và tình trạng tăng đông, qua đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ và tử vong do bệnh tim mạch.

Trên cơ sở đó, người bệnh tăng huyết áp được khuyến nghị đánh giá định kỳ tình trạng tiêm chủng, căn cứ vào độ tuổi, bệnh đồng mắc, nguy cơ nhiễm trùng và tiền sử tiêm vaccine. Các loại vaccine phòng phế cầu, RSV, cúm, bạch hầu - uốn ván - ho gà, viêm gan B được cân nhắc theo khuyến cáo hiện hành và tình trạng sức khỏe của từng người.

Đặc biệt, tăng huyết áp đơn thuần không phải là chống chỉ định tiêm chủng. Người có huyết áp trong khoảng 140-179/90-109 mmHg không cần trì hoãn tiêm vaccine chỉ để chờ đạt huyết áp mục tiêu, song vẫn cần được nhân viên y tế đánh giá tình trạng sức khỏe trước khi tiêm.