Thảo luận định hướng chính sách sửa đổi Luật nhà ở tại Quốc hội chiều 21/8, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (TP.HCM) đề nghị thay đổi thước đo của chính sách nhà ở, không chỉ là phát triển thêm bao nhiêu căn nhà mà phải là bao nhiêu người dân thật sự có khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp và có khả năng chi trả.

Đây cũng là vấn đề được nhiều vị đại biểu nhấn mạnh khi tham gia thảo luận.

Đại biểu Hạnh nhìn nhận, thực tiễn triển khai Luật Nhà ở năm 2023 và các quy định pháp luật liên quan còn những điểm nghẽn, như việc bố trí và khai thác quỹ đất chưa thật sự hiệu quả, thủ tục tiếp cận nhà ở xã hội còn khó, giá bán chưa gắn với khả năng chi trả và nhà ở cho thuê chưa được đặt đúng vị trí trong hệ thống chính sách.

Để đạt mục tiêu mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp, bà Hạnh đề nghị bổ sung nguyên tắc phát triển nhà ở để hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở phù hợp, an toàn, đáp ứng nhu cầu và điều kiện của cá nhân, gia đình; có chính sách hỗ trợ vốn để cải tạo, xây dựng lại nhà ở và đưa các tiêu chí về thu nhập, giá nhà, giá thuê, việc làm, giao thông và hạ tầng xã hội vào chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh.

Đối với nhà ở xã hội, vị đại biểu TP.HCM đề nghị chuyển từ tư duy tạo lập quỹ đất sang tư duy tạo lập quỹ nhà ở xã hội có khả năng sử dụng thực tế. Quỹ đất phải có nhưng đồng thời phải đúng vị trí, kết nối hạ tầng, gần nơi có nhu cầu và phù hợp với khả năng tài chính.

Bà Hạnh nhấn mạnh phải tháo gỡ điểm nghẽn trên thực tế trong thời gian vừa qua, đó là các vấn đề về quỹ đất, thủ tục đầu tư, xác định giá, hỗ trợ tín dụng và khả năng tiếp cận của người dân vẫn còn nhiều khó khăn. Để tạo lập quỹ nhà cần quy định rõ địa phương phải chịu trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển nhà ở xã hội phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân và người lao động trên địa bàn. Hiện nay các địa phương đều bố trí đủ quỹ đất nhưng lại không sát với nhu cầu của người ở, nữ đại biểu nêu thực tế.

Theo bà, thủ tục, điều kiện mua nhà ở xã hội cần được đơn giản, thuận lợi và phù hợp hơn nữa, trên cơ sở khai thác các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, nhà ở, thuế, người dân chỉ bổ sung những nội dung còn thiếu.

Cùng với đó, cần bổ sung chính sách khuyến khích mang tính đột phá hơn nữa để xây dựng nhà ở xã hội cho thuê, thuê mua, nhà lưu trú dành cho công nhân lao động để đạt đến mục tiêu cốt lõi là người có thu nhập thấp có chỗ ở phù hợp, ổn định và trong khả năng chi trả, qua đó góp phần thực hiện tốt hơn chính sách an sinh xã hội.

Liên quan đến điểm mới là dự thảo có một chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê, vị đại biểu TP.HCM nhấn mạnh, đây là chính sách hết sức quan trọng được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển tư duy từ sở hữu nhà sang có nhà để ở của đa phần người dân hiện nay, bởi không phải mọi người dân đều cần hoặc có khả năng để sở hữu nhà. Một nền kinh tế có lực lượng lao động có tính cơ động cao cần một thị trường nhà ở cho thuê an toàn, có giá cả phù hợp, gần nơi làm việc và giao thông công cộng.

Để chính sách nhà cho thuê trở thành trụ cột lâu dài của chính sách nhà quốc gia, theo bà Hạnh cần rà soát, bổ sung các quy định phù hợp, khả thi, đủ mạnh về đất đai, tín dụng để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê. Nhấn mạnh giá thuê nhà là một nội dung vô cùng quan trọng trong chính sách nhà cho thuê, bà Hạnh đề nghị cần rà soát, bổ sung các quy định về tiêu chí xác định giá thuê nhà phù hợp, có cơ chế điều chỉnh giá thuê, có chính sách hỗ trợ giá thuê đối với các nhóm đối tượng yếu thế để nhà ở cho thuê trở thành lựa chọn ưu tiên của người dân và là trụ cột trong chính sách nhà ở của quốc gia.

Đại biểu Phan Thị Thúy Linh (Đà Nẵng) đề nghị xem lại giá thuê và giá bán phải sát với khả năng chi trả của người lao động.

Theo đại biều thì thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện nay khoảng 9 triệu đồng  một tháng, nhiều địa phương chỉ 6 đến 8 triệu đồng. Trong khi một căn nhà ở xã hội khoảng 50m2 mở bán đầu năm nay cũng đã trên 1 tỷ đồng, bằng khoảng 10 năm thu nhập của người lao động, còn tiền thuê thì mỗi tháng khoảng 5 triệu đồng nếu áp theo công thức tính hiện nay, do vậy người lao động rất khó có khả năng chi trả.

Dự thảo có 4 công thức để tính giá thuê nhưng cả 4 đều xuất phát từ chi phí đầu tư, không điều nào dựa vào khả năng chi trả. Nghị quyết 21 - NQTW yêu cầu phát triển nhà ở cho thuê với giá phù hợp, nhưng phù hợp ở đây cần hướng tới phù hợp với khả năng chi trả, không chỉ phù hợp với chi phí, nữ đại biểu nhấn mạnh.