Diễn biến này không chỉ gây xáo trộn sinh hoạt mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho virus, vi khuẩn phát triển và lây lan nhanh, làm gia tăng nguy cơ bùng phát nhiều bệnh hô hấp và bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, miền Bắc đang chịu tác động của đợt không khí lạnh tăng cường mạnh, nền nhiệt giảm sâu, nhiều nơi xuống khoảng 2 độ C.

Các khu vực núi cao như Tà Xùa, Mẫu Sơn, Đồng Văn có nguy cơ xuất hiện băng giá, sương muối. Không khí lạnh tiếp tục lan rộng xuống Trung Bộ, khiến Bắc Bộ và Thanh Hóa duy trì tình trạng rét đậm, rét hại trong nhiều ngày.

Ở chiều ngược lại, TP.HCM và các tỉnh Nam Bộ xuất hiện mưa trái mùa trên diện rộng, cường độ mạnh, do sự kết hợp của không khí lạnh với các hệ thống thời tiết gây tăng độ ẩm đột ngột. Mưa lớn kéo dài gây ngập úng cục bộ, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và đi lại của người dân.

Theo các chuyên gia y tế, nhiệt độ thấp, độ ẩm cao cùng sự thay đổi thất thường của thời tiết đang làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp. Đồng thời, các điều kiện này còn kéo dài thời gian tồn tại của virus, vi khuẩn trong không khí và trên bề mặt, từ đó làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

Tại miền Bắc, rét đậm, rét hại khiến niêm mạc mũi - họng dễ bị khô và tổn thương, làm giảm khả năng làm ấm, lọc không khí. Đây là điều kiện thuận lợi để các tác nhân gây bệnh xâm nhập sâu vào đường hô hấp dưới, làm gia tăng các bệnh như viêm phế quản, viêm phổi, cũng như đợt cấp của các bệnh hô hấp mạn tính.

Đáng lưu ý, thời tiết lạnh thường khiến người dân đóng kín cửa, hạn chế thông khí tự nhiên trong nhà ở và nơi làm việc. Môi trường kín, ẩm thấp trở thành “điểm nóng” cho mầm bệnh lây lan qua giọt bắn và khí dung, đặc biệt trong gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

Trong khi đó, tại miền Nam, mưa trái mùa kéo dài làm độ ẩm không khí tăng cao, kết hợp với tình trạng ngập úng, môi trường ẩm ướt, tạo điều kiện cho virus hô hấp tồn tại lâu hơn. Đồng thời, độ ẩm cao còn thuận lợi cho muỗi sinh sôi, kéo theo nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết, viêm não Nhật Bản và nhiều bệnh truyền nhiễm theo mùa khác.

Các chuyên gia cảnh báo, sự giao thoa của nhiều yếu tố bất lợi cùng thời điểm, thời tiết cực đoan, ô nhiễm không khí, mật độ di chuyển và tụ tập đông người có thể dẫn đến tình trạng “bệnh chồng bệnh”. Nhiều bệnh truyền nhiễm cùng lưu hành song song, khiến một ca bệnh ban đầu dễ dàng lan rộng trong gia đình, trường học, khu công nghiệp và cộng đồng.

Nếu không có biện pháp phòng ngừa hiệu quả, nguy cơ quá tải hệ thống y tế, đặc biệt tại các cơ sở điều trị hô hấp và nhi khoa, là điều khó tránh khỏi.

Do vậy, đây là giai đoạn nhạy cảm, đòi hỏi người dân cần chuyển từ tư duy “điều trị khi mắc” sang chủ động phòng bệnh từ sớm.

Bác sỹ Nguyễn Tuấn Hải, hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho hay, việc theo dõi sát diễn biến thời tiết, nâng cao nhận thức cộng đồng và triển khai các biện pháp phòng ngừa khoa học đóng vai trò then chốt trong việc hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh quy mô lớn.

Chuyên gia khuyến cáo, tiêm vắc-xin đầy đủ là giải pháp phòng ngừa hiệu quả và bền vững đối với nhiều bệnh hô hấp nguy hiểm như cúm mùa, phế cầu, ho gà, bạch hầu…

Tiêm vắc-xin giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nặng và tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Do cơ thể cần khoảng hai tuần để hình thành miễn dịch đầy đủ, người dân nên chủ động tiêm sớm, không chờ đến khi dịch bệnh gia tăng.

Bên cạnh đó, việc giữ ấm cơ thể, chăm sóc và bảo vệ đường hô hấp, đảm bảo thông khí không gian sống, thực hiện vệ sinh cá nhân, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng và duy trì vận động hợp lý cũng là những biện pháp quan trọng giúp tăng cường sức đề kháng.

Trong bối cảnh thời tiết diễn biến phức tạp và nguy cơ gia tăng các bệnh hô hấp mùa Đông - Xuân, chủ động phòng bệnh không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế. “Phòng ngừa từ sớm chính là giải pháp bền vững và hiệu quả nhất để vượt qua mùa lạnh an toàn”, bác sỹ Nguyễn Tuấn Hải nói thêm.