Nhiều biến số cần tiếp tục theo dõi

Mỹ đã chính thức áp dụng thuế bổ sung theo Section 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với hàng hóa nhập khẩu từ ngày 24/7/2026 đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chính sách thương mại của nước này.

Đối với Việt Nam, mức thuế 12,5% tuy chỉ cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với nhóm 10%, nhưng cấu trúc thuế mới làm thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia xuất khẩu dệt may.

Ông Hoàng Mạnh Cầm, Chánh Văn phòng HĐQT Vinatex cho hay, chênh lệch thuế không chỉ tác động đến hàng may mặc thành phẩm mà còn có thể thúc đẩy sự dịch chuyển đơn hàng và chuỗi cung ứng đối với sợi, vải và nguyên liệu. Vì thế, doanh nghiệp cần đánh giá tác động theo từng nhóm sản phẩm, thị trường và vị trí trong chuỗi giá trị, thay vì chỉ so sánh mức thuế bình quân giữa các quốc gia.

Theo ông Cầm, từ diễn biến thuế quan của Mỹ sau ngày 24/7 cho thấy nhiều biến số cần tiếp tục theo dõi.

Bởi, Mỹ cũng đang xây dựng cơ chế hạn ngạch thuế quan Tariff-rate Quota (TRQ) đối với một số sản phẩm dệt may từ Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia.

Hàng hóa nằm trong hạn ngạch và đáp ứng yêu cầu sử dụng bông, nguyên liệu dệt may có xuất xứ Mỹ có thể được miễn thuế Section 301; phần vượt hạn ngạch vẫn chịu mức thuế 10%. Tuy nhiên, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) chưa công bố danh mục sản phẩm, quy mô hạn ngạch, phương thức phân bổ và cơ chế chứng minh nguồn gốc nguyên liệu.

Vì vậy, tác động thực tế của TRQ chỉ có thể được đánh giá đầy đủ khi các quy định chi tiết được ban hành. Trong thời gian từ ngày 24/7 đến khi cơ chế này chính thức vận hành, hàng hóa vẫn chịu mức thuế hiện hành, không có giai đoạn chuyển tiếp ưu đãi.

Song song với điều chỉnh thuế, Mỹ tiếp tục ký kết các Thỏa thuận thương mại đối ứng Agreement on Reciprocal Trade (ART) với các đối tác.

Đến nay, Mỹ đã ký ART với 10 nền kinh tế, trong đó Jordan là đối tác mới nhất. Do Mỹ và Jordan đã có FTA và hoàn tất lộ trình xóa bỏ thuế từ năm 2011, hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ, bao gồm sản phẩm dệt may, tiếp tục được hưởng thuế nhập khẩu 0%. Đối với Việt Nam, hai nước đã đạt được khuôn khổ thống nhất chung và đang tiếp tục đàm phán để tiến tới ký kết chính thức.

Ngoài Section 301, Mỹ có xu hướng mở rộng việc sử dụng các công cụ thuế quan khác.

Ngày 20/7/2026, Tổng thống Mỹ công bố áp thuế bổ sung 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Canada theo Section 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930. Biện pháp dự kiến có hiệu lực từ ngày 19/8/2026, áp dụng với nhiều mặt hàng tiêu dùng và công nghiệp, trong đó có quần áo và đồ nội thất; một số nhóm như năng lượng, khoáng sản quan trọng và hàng hóa đã chịu thuế theo Section 232 được loại trừ.

Diễn biến này cho thấy chính sách thương mại của Mỹ vẫn tiềm ẩn nhiều bất định và có thể tiếp tục thay đổi theo từng đối tác, ngành hàng và mục tiêu chính sách.

Thay đổi tương quan cạnh tranh chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu

Chủ tịch HĐQT Vinatex Lê Tiến Trường nhận định, chính sách thuế mới áp từ ngày 24/7 đã hình thành các tầng thuế quan khác nhau giữa các nền kinh tế, làm thay đổi tương quan cạnh tranh trong chuỗi cung ứng dệt may toàn cầu

"Tác động của chính sách này không thể chỉ được đánh giá qua mức thuế bình quân, mà cần phân tích đồng thời thuế MFN, thuế bổ sung thực tế, cơ cấu mặt hàng, nguồn gốc nguyên liệu và khả năng dịch chuyển đơn hàng giữa các quốc gia", ông Trường nhấn mạnh.

Do đó, các đơn vị phải đánh giá lại vị thế cạnh tranh theo từng ngành hàng, phân khúc và mắt xích của chuỗi giá trị; chủ động nhận diện cả rủi ro đối với hàng may mặc và những cơ hội mới đối với sợi, vải, nguyên liệu và các khâu sản xuất trung gian.

Xuất khẩu dệt may Việt Nam 6 tháng 2026 đạt gần 23 tỷ USD, tuy vẫn tăng trưởng, nhưng là mức tăng nhẹ chỉ 1,7% so với cùng kỳ năm trước. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhóm dệt, sợi, trong khi xuất khẩu hàng may mặc chỉ tăng nhẹ.

Trong đó, Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam, tiếp theo là EU, Nhật Bản, Trung Quốc và ASEAN. Xuất khẩu sang Trung Quốc và EU tăng khá cho thấy các thị trường trọng điểm đang có dấu hiệu phục hồi, đồng thời phản ánh nỗ lực đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp.

Năm nay, toàn ngành đặt mục tiêu xuất khẩu 48 - 49 tỷ USD, trong khi nửa đầu năm mới thực hiện được gần 23 tỷ USD, đồng nghĩa gánh nặng dồn lên chặng nửa cuối năm, bối cảnh thị trường khó hơn khi tiếp tục đối mặt với rủi ro địa chính trị kéo dài, doanh nghiệp phải cạnh tranh với các quốc gia xuất khẩu chịu thuế thấp hơn, chi phí đầu vào, sản xuất và vận tải duy trì ở mức cao.

Để hoàn thành mục tiêu, những tháng còn lại của năm, doanh thu xuất khẩu phải duy trì bình quân trên 4 tỷ USD/tháng. 

Trước đó, Hiệp hội Dệt May Việt Nam (Vitas) cũng đưa ra 2 kịch bản tăng trưởng 6 tháng cuối năm, trong đó đối với kịch bản tích cực, thị trường Mỹ và EU không suy giảm thêm và thuế mới chưa tác động lớn, doanh nghiệp giao hàng đúng tiến độ, xuất khẩu cả năm 2026 duy trì tăng trưởng nhẹ với doanh thu xuất khẩu 48 tỷ USD, tăng 4,3% so với năm 2025.

Ở kịch bản thận trọng, Vitas đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể đạt 47,5 tỷ USD, tăng 3% so với năm 2025. Mục tiêu này được xây dựng trên kịch bản nhu cầu cuối năm yếu trong khi các áp lực về thuế quan, năng lượng, logistics tăng cao.