Xin ông đánh giá về tình hình sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc tại Việt Nam hiện nay?

Theo tổng hợp của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về kết quả thực hiện Chỉ thị số 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đối với nhóm mặt hàng dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền, trong năm qua, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, xử lý gần 4.000 vụ vi phạm. Trong đó, có 1.603 vụ liên quan đến dược phẩm, 81 vụ về dược liệu và 18 vụ về vị thuốc y học cổ truyền.

Những con số này cho thấy tình trạng sản xuất, kinh doanh thuốc tân dược giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc vẫn diễn biến phức tạp. Các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, đã phát hiện, xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh.

Đáng chú ý, vi phạm không chỉ diễn ra trên thị trường thương mại truyền thống mà còn lan sang môi trường mạng, thương mại điện tử, thậm chí có yếu tố xuyên quốc gia. Thuốc giả xuất hiện ở nhiều nhóm như kháng sinh, thuốc giảm đau, hạ sốt, thuốc tim mạch, vitamin, khoáng chất và thuốc điều trị ung thư.

Trong khi đó, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc được đưa vào thị trường qua nhiều con đường, từ hàng xách tay, nhập lậu đến vi phạm ngay tại các cơ sở kinh doanh, nhà thuốc bán buôn, bán lẻ trong nước.

Những phương thức, thủ đoạn nào đang nổi lên và đáng lo ngại nhất hiện nay, thưa ông?

Các đối tượng sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn khác nhau để sản xuất, buôn bán thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng và kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc. Nổi lên một số thủ đoạn đáng chú ý.

Thứ nhất, các đối tượng thường làm giả những loại thuốc bán chạy trên thị trường; tổ chức sản xuất phân tán tại nhiều địa điểm, chia nhỏ từng công đoạn như pha trộn nguyên liệu, dập khuôn, in bao bì, đóng gói. Một số đối tượng thuê lao động phổ thông thực hiện các khâu gia công, đóng gói thuốc giả; sử dụng bao bì in xuất xứ nước ngoài để tạo vỏ bọc, gây niềm tin cho người tiêu dùng.

Thứ hai, các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để quảng bá, giao dịch; sử dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh và đội ngũ giao hàng để vận chuyển, phân phối sản phẩm vi phạm. Việc mua bán thường được thực hiện qua mạng, tài khoản ảo, không có hóa đơn, chứng từ, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, truy vết.

Thứ ba, các đối tượng sử dụng thủ đoạn quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm. Đáng lo ngại là việc lợi dụng hình ảnh bác sĩ, dược sĩ, người nổi tiếng có ảnh hưởng trong xã hội, thậm chí ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nội dung quảng cáo sai sự thật, khiến người tiêu dùng nhầm tưởng về chất lượng và công dụng của sản phẩm.

Ông đánh giá thế nào về hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng trong đấu tranh với thuốc giả thời gian qua? Từ thực tế đó, cần có những giải pháp gì để nâng cao hiệu quả công tác này?

Có thể thấy, công tác phối hợp liên ngành giữa các cơ quan Y tế, Công an, Quản lý thị trường, Hải quan và các lực lượng liên quan thời gian qua ngày càng thực chất, hiệu quả hơn.

Kết quả này được thể hiện qua việc các lực lượng chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, phát hiện và xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả; bóc gỡ các tổ chức, đường dây hoạt động quy mô lớn, có sự liên kết giữa nhiều đối tượng tại nhiều địa phương. Nhiều sản phẩm không bảo đảm chất lượng đã được thu hồi, đồng thời các cảnh báo được phát đi nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng phối hợp giữa các lực lượng chức năng tại một số địa bàn, thời điểm chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, còn tồn tại sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền hoặc khoảng trống trong quy định pháp luật. Quy trình giám định, kiểm nghiệm có lúc kéo dài, chi phí cao, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý vi phạm.

Thời gian tới, Văn phòng Thường trực sẽ tiếp tục tham mưu Ban Chỉ đạo 389 quốc gia chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Trưởng Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trong tình hình mới, trong đó có Chỉ thị số 17/CT-TTg.

Trọng tâm là tăng cường kiểm tra các tuyến, lĩnh vực, địa bàn trọng điểm có nguy cơ cao phát sinh vi phạm; tập trung đấu tranh, xử lý các đường dây, tụ điểm sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô lớn và các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Cùng với đó, cần rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giám sát và xử lý vi phạm; tăng cường phối hợp, triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa và đấu tranh.

Tôi cho rằng, đây là những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nói chung, trong lĩnh vực y tế nói riêng; qua đó bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng, môi trường kinh doanh và trật tự thị trường.

Xin cảm ơn ông!