Thế nhưng, khi những ca bệnh phải thở máy, chạy ECMO, điều trị nhiều tuần với chi phí lên tới hàng trăm triệu đồng ngày càng xuất hiện, các chuyên gia nhận định tiêm vắc-xin cúm không còn đơn thuần là một biện pháp y tế, mà là khoản đầu tư tiết kiệm và hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe, tài chính của mỗi gia đình.

Mỗi khi bước vào mùa cao điểm của các bệnh hô hấp, nhiều người lại có tâm lý "cúm rồi cũng tự khỏi". Chính sự chủ quan này khiến không ít bệnh nhân chỉ đến bệnh viện khi đã xuất hiện viêm phổi nặng, suy hô hấp hoặc tổn thương đa cơ quan.

Theo BSCKII Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, phần lớn người mắc cúm mùa có thể hồi phục sau 5-7 ngày. Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ bệnh nhân diễn biến nặng, phải điều trị hồi sức tích cực, thậm chí tử vong. Điều đáng nói là biến chứng không chỉ xảy ra ở người cao tuổi hay người có bệnh nền mà còn có thể xuất hiện ở cả những người trẻ, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.

Thực tế điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đã ghi nhận nhiều trường hợp đáng tiếc. Có bệnh nhân cao tuổi tử vong sau khi cúm làm bùng phát hàng loạt bệnh nền, gây nhiễm trùng huyết và sốc nhiễm trùng. Một nam thanh niên 24 tuổi cũng phải trải qua nhiều tuần giành giật sự sống với viêm phổi nặng, viêm cơ tim, suy hô hấp và phải can thiệp bằng thở máy, lọc máu cùng hệ thống tim phổi nhân tạo ECMO mới vượt qua cơn nguy kịch.

Đằng sau mỗi ca bệnh nặng không chỉ là cuộc chiến sinh tử mà còn là gánh nặng kinh tế rất lớn. Theo BSCKII Nguyễn Trung Cấp, những bệnh nhân phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực thường cần sử dụng đồng thời nhiều kỹ thuật hiện đại như thở máy chức năng cao, lọc máu liên tục, ECMO cùng các thuốc kháng sinh, kháng nấm thế hệ mới để kiểm soát bội nhiễm.

Chi phí cho một ca bệnh như vậy có thể lên tới từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng, chưa kể những khoản chi gián tiếp do mất thu nhập, người thân phải nghỉ việc để chăm sóc và quá trình phục hồi kéo dài sau xuất viện.

Trong khi đó, chi phí để tiêm vắc-xin cúm hằng năm chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với số tiền phải bỏ ra nếu không may mắc bệnh nặng. Vì vậy, theo các chuyên gia, xét trên cả góc độ y tế lẫn kinh tế, tiêm vắc-xin cúm là một trong những khoản đầu tư có hiệu quả cao nhất trong dự phòng bệnh truyền nhiễm.

Hiệu quả của khoản đầu tư này không chỉ được đo bằng số tiền tiết kiệm được mà còn bằng những giá trị khó có thể quy đổi thành chi phí. Một mũi vắc-xin có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế nguy cơ diễn biến nặng, giảm tỷ lệ nhập viện và tử vong, đồng thời giúp người dân tránh được những ngày phải nghỉ học, nghỉ làm hoặc mất nhiều tuần điều trị trong bệnh viện.

Đối với người cao tuổi và người mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hay suy giảm miễn dịch, ý nghĩa của việc tiêm phòng còn lớn hơn.

Virus cúm có thể trở thành tác nhân khiến các bệnh nền mất kiểm soát, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, viêm phổi và nhiễm khuẩn huyết. Phòng ngừa được cúm cũng đồng nghĩa với việc giảm nguy cơ xuất hiện những biến cố y khoa nghiêm trọng này.

Không chỉ người cao tuổi, người trẻ cũng không nên chủ quan. Thực tế lâm sàng đã chứng minh virus cúm có thể gây viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim, suy hô hấp cấp ở những người hoàn toàn khỏe mạnh. Điều đó cho thấy tiêm vắc-xin không phải là lựa chọn dành riêng cho nhóm nguy cơ cao mà là biện pháp bảo vệ cần thiết đối với mọi người.

Theo BSCKII Nguyễn Trung Cấp, nhiều người băn khoăn vì sao đã tiêm vắc-xin cúm năm trước nhưng vẫn phải tiêm nhắc lại hằng năm. Lý do là virus cúm liên tục biến đổi kháng nguyên, trong khi khả năng miễn dịch do vắc-xin tạo ra sẽ giảm dần theo thời gian. Việc tiêm nhắc mỗi năm giúp cơ thể cập nhật khả năng bảo vệ trước các chủng virus đang lưu hành và duy trì hiệu quả phòng bệnh.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên đợi đến khi dịch bùng phát mới đi tiêm. Sau khi tiêm, cơ thể cần khoảng hai tuần để tạo đủ lượng kháng thể bảo vệ. Với điều kiện khí hậu ở Việt Nam, virus cúm có thể lưu hành quanh năm nên thời điểm tốt nhất để tiêm là khi cơ thể đang khỏe mạnh, trước khi tiếp xúc với nguồn lây.

Trong bối cảnh cúm vẫn lưu hành hằng năm, chủ động tiêm vắc-xin đúng lịch cùng với việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng trước những biến chứng khó lường của căn bệnh tưởng chừng rất quen thuộc này.

Nói thêm về vắc-xin, đại diện hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, bác sỹ Lê Thị Kim Hoa lưu ý, mặc dù cúm mùa thường lành tính, nhưng cũng có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng như H1N1, H3N2 và 2 chủng nhóm B có khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục. Do đó, mỗi năm chủng virus lưu hành có thể thay đổi, vì vậy, việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm mùa hàng năm là cần thiết để bảo đảm sức khỏe.

Giải thích thêm về việc phải tiêm vắc-xin cúm hàng năm, chuyên gia của hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, WHO duy trì các trạm quan trắc virus cúm trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam, nhằm phân lập và xác định chủng virus lưu hành tại từng khu vực địa lý.

Dựa trên các dữ liệu này, WHO dự báo các chủng virus xuất hiện trong mùa Đông - Xuân ở Bắc bán cầu (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau) và mùa Đông - Xuân ở Nam bán cầu (từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm).

Từ đó, WHO hướng dẫn các nhà sản xuất vắc-xin chuẩn bị các chủng phù hợp và cung cấp ra thị trường vào thời điểm thích hợp: tháng 8 và tháng 9 cho Bắc bán cầu; tháng 4 đến tháng 5 cho Nam bán cầu.

Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa thuộc Bắc bán cầu, người dân nên tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, vào thời điểm trước khi mùa cúm bắt đầu, nhằm được bảo vệ suốt mùa Đông và mùa Xuân.

Dĩ nhiên, vắc-xin không phải là "lá chắn" duy nhất. Để giảm nguy cơ mắc cúm và lây lan trong cộng đồng, người dân vẫn cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh hô hấp, hạn chế tiếp xúc với người đang có triệu chứng cúm và kiểm soát tốt các bệnh mạn tính.

Thiết nghĩ, trong bối cảnh cúm mùa vẫn lưu hành hằng năm và có thể gây ra những biến chứng khó lường, thay đổi cách nhìn về tiêm chủng là điều cần thiết. Thay vì coi đây là một khoản chi phí phát sinh, các chuyên gia cho rằng nên xem tiêm vắc-xin cúm là một khoản đầu tư cho sức khỏe.

Khoản đầu tư ấy không chỉ giúp giảm nguy cơ bệnh tật, tránh những chi phí điều trị khổng lồ mà còn bảo vệ chất lượng cuộc sống của mỗi cá nhân, gia đình và góp phần giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.