Bỏ điều trị suy thận, người phụ nữ bước vào hành trình lọc máu suốt đời

Theo Ths.Nguyễn Quang Huy, chuyên khoa nội thận và lọc máu, suy thận mạn giai đoạn 4 đồng nghĩa chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng. Dẫu vậy, nếu tuân thủ điều trị, kiểm soát tốt huyết áp và tái khám định kỳ, người bệnh vẫn có thể kéo chậm quá trình tiến triển, kéo dài thời gian chưa cần lọc máu.

Đây cũng là giai đoạn cận kề suy thận mạn giai đoạn cuối, đòi hỏi người bệnh theo dõi sát và tuyệt đối tuân thủ phác đồ điều trị. Trước đó, bác sỹ kê thuốc kiểm soát huyết áp cho bà Lan, đồng thời hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn uống, theo dõi định kỳ chức năng thận và điều trị các rối loạn đi kèm. Thế nhưng suốt hơn một năm, bà không tái khám theo lịch hẹn, cũng không sử dụng thuốc đúng chỉ định.

Thay vào đó, người phụ nữ chuyển sang dùng các loại thuốc nam không rõ nguồn gốc, được truyền tai với lời quảng cáo “bổ thận”, “mát gan”, mua qua người quen và trên mạng. Những sản phẩm này không có hướng dẫn liều lượng cụ thể, thiếu theo dõi chuyên môn y khoa. Song song với đó, huyết áp không được kiểm soát, các xét nghiệm đánh giá chức năng thận cũng bị bỏ ngỏ.

Tình trạng sức khỏe suy sụp từng ngày. Đầu năm nay, bà xuất hiện khó thở tăng dần, cơ thể mệt mỏi kéo dài, phù lan rộng toàn thân. Kết quả thăm khám tại viện cho thấy mức lọc cầu thận giảm sâu, bệnh đã chuyển sang suy thận giai đoạn 5, tức giai đoạn cuối của suy thận mạn. Lúc này, thận gần như mất hoàn toàn chức năng. Chất độc cùng lượng dịch dư thừa tích tụ trong cơ thể có thể đe dọa tính mạng, buộc người bệnh phải lọc máu chu kỳ để duy trì sự sống.

Trước thời điểm lọc máu, bà Lan được đặt catheter tĩnh mạch trung tâm nhằm tạo đường vào mạch máu tạm thời, phục vụ quá trình lọc máu để loại bỏ độc tố và dịch ứ đọng trong cơ thể. Các bệnh nền như tăng huyết áp cũng được kiểm soát chặt bằng thuốc và theo dõi sát nhằm hạn chế biến chứng.

Sau giai đoạn điều trị ban đầu, tình trạng toàn thân dần ổn định, người bệnh tiếp tục được phẫu thuật tạo cầu nối động tĩnh mạch ở cẳng tay để phục vụ lọc máu lâu dài.

Sau hai tháng điều trị, bà Lan giảm khó thở, tình trạng phù cải thiện, sức khỏe tạm thời ổn định. Hiện người phụ nữ phải chạy thận 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi kéo dài khoảng 4 giờ. Chế độ ăn uống cũng trở nên khắt khe hơn với yêu cầu hạn chế muối, kiểm soát lượng nước uống và hạn chế thực phẩm giàu kali, phospho nhằm phòng rối loạn điện giải, giảm gánh nặng cho cơ thể.

Theo bác sỹ Nguyễn Quang Huy, suy thận mạn là bệnh lý không thể hồi phục nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và làm chậm tiến triển nếu phát hiện sớm, điều trị đúng và theo dõi đều đặn.

Bác sỹ khuyến cáo người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ phác đồ điều trị, cần tái khám đúng hẹn và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ. Chỉ một giai đoạn lơ là cũng có thể khiến mức lọc cầu thận giảm nhanh, đẩy người bệnh vào cảnh phụ thuộc lọc máu suốt đời.

Tắc hẹp mạch máu toàn thân sau hơn 40 năm hút thuốc lá

Suốt hơn 40 năm hút hơn một gói thuốc lá mỗi ngày, ông Phương, 65 tuổi, phải đối mặt tình trạng xơ vữa động mạch lan tỏa toàn thân. Không chỉ ba nhánh mạch vành tổn thương nghiêm trọng, hàng loạt động mạch lớn khác cũng rơi vào cảnh tắc hẹp, buộc bác sỹ áp dụng phương pháp mổ bắc cầu đặc biệt nhằm giảm thiểu rủi ro.

Trong nhiều năm, quá trình xơ vữa tiến triển lặng lẽ bên trong hệ mạch máu tim. Vì bệnh không xuất hiện triệu chứng điển hình nên ông Phương chưa từng đi khám sức khỏe định kỳ.

Khoảng một tuần trước nhập viện, ông bắt đầu đau ngực kéo dài. Cơn đau không dữ dội nhưng kéo rền rĩ, cảm giác nặng tức liên tục, ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt hằng ngày. Người bệnh đến bệnh viện thăm khám.

Ths.Huỳnh Hoàng Khang, chuyên khoa ngoại tim mạch cho hay, tính chất cơn đau gợi ý rõ bệnh lý mạch vành. Kết quả chụp mạch vành cho thấy hệ mạch máu tim tổn thương đặc biệt nặng và lan rộng như thân chung mạch vành hẹp 80%, động mạch liên thất trước hẹp 95%, mạch vành phải hẹp 90-95%, động mạch mũ tắc hoàn toàn. Tình trạng xơ vữa lan tỏa khiến cơ tim rơi vào cảnh thiếu máu nghiêm trọng.

Theo bác sỹ, nếu không tái thông kịp thời, người bệnh có nguy cơ đối mặt hàng loạt biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim cấp, suy tim, rối loạn nhịp tim, thậm chí đột tử.

Điều đáng lo ngại không dừng ở hệ mạch vành. Kết quả đánh giá toàn diện cho thấy hệ mạch máu toàn thân của bệnh nhân cũng bị tổn thương nghiêm trọng. Động mạch dưới đòn trái tắc hoàn toàn, động mạch thân tạng hẹp nặng, động mạch chậu trái tắc, động mạch chậu phải hẹp nặng, nhiều đoạn động mạch chi trên cũng rơi vào tình trạng hẹp khít.

Các bác sỹ nhận định đây là tình trạng xơ vữa động mạch lan tỏa toàn thân hiếm gặp, làm suy giảm lưu lượng máu nuôi đến nhiều cơ quan cùng lúc.

Ê kíp hội chẩn từng cân nhắc phương án đặt stent. Tuy nhiên, trước tổn thương đa nhánh phức tạp, lan rộng và vôi hóa nặng, can thiệp mạch vành qua da khó đạt hiệu quả tái thông triệt để, đồng thời nguy cơ tái hẹp rất cao. Vì vậy, các bác sỹ quyết định phẫu thuật bắc cầu mạch vành.

Ông Phương phục hồi khá nhanh. Chỉ sau 8 giờ hậu phẫu, bệnh nhân được rút nội khí quản. Một ngày sau, người bệnh rời phòng hồi sức chuyển sang điều trị nội trú tim mạch. Sang ngày thứ hai, ông đã có thể ngồi dậy và ăn uống nhẹ.

Sau điều trị, bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc kiểm soát mỡ máu tích cực, duy trì thuốc chống kết tập tiểu cầu lâu dài, đồng thời phải cai thuốc lá hoàn toàn và thay đổi lối sống để ngăn bệnh tiếp tục tiến triển.

Các bác sỹ lưu ý, sau mổ bắc cầu mạch vành, người bệnh thường cần khoảng 3-4 tuần để hồi phục hoàn toàn. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như khó thở tăng dần, đau ngực trái, chóng mặt hoặc tim đập loạn nhịp, cần đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Khám sức khỏe công nghệ cao giúp phát hiện sớm bệnh nguy hiểm

Các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư và nhiều bệnh mạn tính đang trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam.

Điều đáng lo ngại nằm ở chỗ phần lớn bệnh lý nguy hiểm không bùng phát dữ dội ngay từ đầu mà kéo dài suốt nhiều năm với những tín hiệu rất mờ nhạt. Đến lúc triệu chứng xuất hiện rõ rệt, cơ thể thường đã gánh chịu hàng loạt tổn thương nặng nề, thậm chí không còn khả năng hồi phục hoàn toàn.

Trong bối cảnh bệnh mạn tính gia tăng nhanh và ngày càng trẻ hóa, xu hướng khám sức khỏe định kỳ bằng công nghệ cao đang trở thành giải pháp quan trọng giúp phát hiện bệnh sớm, kiểm soát biến chứng và kéo dài chất lượng sống.

Một trong những thách thức lớn nhất của bệnh mạn tính là triệu chứng giai đoạn đầu thường dễ bị bỏ qua. Cảm giác mệt mỏi, đau đầu, giảm tập trung, mất ngủ hay suy nhược kéo dài thường bị xem như hệ quả của áp lực công việc hoặc thiếu nghỉ ngơi. Chính sự chủ quan này khiến không ít người chỉ phát hiện bệnh ở thời điểm đã muộn.

Đái tháo đường là ví dụ điển hình. Số người mắc bệnh đang gia tăng mạnh trên toàn cầu cũng như tại Việt Nam. Đáng chú ý, rất nhiều trường hợp chưa từng được chẩn đoán, đồng nghĩa người bệnh sống chung với nguy cơ biến chứng suốt thời gian dài mà không hề hay biết.

Tăng huyết áp cũng là căn bệnh đặc biệt nguy hiểm bởi khả năng gây tổn thương âm ỉ lên mạch máu, tim, thận và não. Huyết áp tăng kéo dài có thể đẩy người bệnh đối mặt nguy cơ đột quỵ, suy tim, suy thận hoặc nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn người mắc bệnh chưa được điều trị đúng mức hoặc phát hiện quá muộn.

Đáng nói hơn, các bệnh mạn tính thường liên quan chặt chẽ với nhau. Đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu cùng lối sống thiếu lành mạnh có thể tạo thành “vòng xoáy” tổn thương đa cơ quan, đặc biệt với thận.

Thận là cơ quan có khả năng bù trừ rất lớn nên nhiều người không xuất hiện triệu chứng rõ rệt trong thời gian dài. Chỉ đến lúc cơ thể phù nề, tiểu ít, mệt mỏi kéo dài hoặc chỉ số creatinine máu tăng cao, bệnh nhân mới phát hiện mình đã bước vào suy thận mạn giai đoạn nặng.

Ghi nhận thực tế cho thấy không ít bệnh nhân mới ngoài 50 tuổi nhưng đã rơi vào suy thận mạn giai đoạn 3-4 do đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc rối loạn chuyển hóa kéo dài không được kiểm soát tốt. Ăn mặn, lạm dụng đạm, rượu bia, ít vận động, tự ý sử dụng thuốc giảm đau hay các loại cây cỏ không rõ nguồn gốc càng thúc đẩy tổn thương tạng tiến triển nhanh hơn.

Theo các chuyên gia, nhiều biến chứng nguy hiểm hoàn toàn có thể ngăn chặn nếu người bệnh chủ động tầm soát từ sớm bằng những xét nghiệm cơ bản như huyết áp, đường huyết, HbA1c, mỡ máu, chức năng thận và xét nghiệm nước tiểu.

Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp quá trình điều trị thuận lợi hơn rất nhiều. Người bệnh có thể kiểm soát hiệu quả bằng điều chỉnh lối sống, dùng thuốc phù hợp và theo dõi định kỳ. Ngược lại, nếu phát hiện muộn, lúc tim, thận, não, mắt hoặc hệ mạch máu đã bị ảnh hưởng, hành trình điều trị sẽ kéo dài, phức tạp và tốn kém hơn gấp nhiều lần.

Các bác sỹ từng tiếp nhận không ít bệnh nhân mới ngoài 20 tuổi nhập viện vì mệt mỏi kéo dài, đau đầu, mất ngủ hoặc giảm hiệu suất làm việc. Ban đầu, nhiều người cho rằng đây chỉ là hậu quả của áp lực cuộc sống. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cho thấy tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa hoặc tiền đái tháo đường đã xuất hiện từ trước đó.

Không ít trường hợp chỉ đau ngực thoáng qua lúc leo cầu thang hoặc làm việc căng thẳng nhưng kết quả kiểm tra chuyên sâu lại phát hiện hẹp mạch vành nặng. Thậm chí, có người tình cờ phát hiện túi phình mạch máu não trong đợt khám sức khỏe do đau đầu kéo dài, qua đó được can thiệp kịp thời trước lúc xảy ra biến cố nguy hiểm.

Ngoài lối sống, tiền sử gia đình cũng là yếu tố phản ánh nguy cơ rất quan trọng. Những người có người thân mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim sớm, đột quỵ hoặc suy thận cần theo dõi sức khỏe chặt chẽ hơn.

Các chuyên gia nhấn mạnh khám sức khỏe không nên bị xem là việc “để dành” cho tuổi trung niên. Chủ động tầm soát từ sớm cần trở thành một phần của lối sống hiện đại.