Suy thận vì bệnh nền và thói quen dùng thuốc không kiểm soát

Trường hợp của bà Na, 84 tuổi, điều trị tại một bệnh viện tại TP.HCM cho thấy nguy cơ âm thầm nhưng nghiêm trọng khi người bệnh vừa mắc bệnh mạn tính vừa tự ý sử dụng thuốc không kiểm soát trong thời gian dài.

Suốt hơn 40 năm, bà Na sống chung với đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh tim mạch. Ngoài đơn thuốc được bác sỹ kê, bà tự bốc thêm thuốc bắc để uống hằng ngày. Đến năm 2019, khi xuất hiện tình trạng mệt mỏi kéo dài, chán ăn và tiểu nhiều, bà mới đến khám.

Theo TTƯT.BS.CKII Tạ Phương Dung, chuyên khoa Nội thận - Lọc máu, thời điểm nhập viện, chỉ số creatinin máu của người bệnh khoảng 1,5 mg/dL, tương ứng độ lọc cầu thận (eGFR) khoảng 30 mL/phút/1,73m² - mức gần suy thận giai đoạn 4.

Các bác sỹ nhận định tình trạng suy thận của bà là hệ quả của nhiều yếu tố tích lũy trong nhiều năm. Đái tháo đường làm tổn thương các mao mạch nhỏ trong cầu thận, khiến màng lọc bị rò rỉ protein và suy giảm khả năng lọc chất độc. Tăng huyết áp và bệnh tim mạch kéo dài tiếp tục gây tổn thương hệ thống mạch máu nuôi thận, làm giảm tưới máu và thúc đẩy quá trình xơ hóa.

Đáng chú ý, việc sử dụng thuốc bắc không rõ nguồn gốc trong thời gian dài có thể là yếu tố khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Theo bác sỹ Dung, một số chế phẩm có thể chứa kim loại nặng như chì, thủy ngân hoặc cadimi.

Khi tích tụ trong cơ thể, các chất này gây tổn thương tế bào ống thận, làm suy giảm chức năng thận. Ngoài ra, các chế phẩm chứa hàm lượng kali cao cũng có thể làm tăng kali máu, gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm.

Nguy cơ còn đến từ khâu bảo quản dược liệu. Nếu thảo dược được sấy hoặc bảo quản không đúng cách, nấm mốc có thể phát triển và sinh độc tố gây hại cho thận, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư.

“Không ít người cho rằng thuốc có nguồn gốc thảo dược là an toàn nên sử dụng lâu dài. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát thành phần và liều lượng, những chế phẩm này có thể gây tổn thương thận âm thầm trong nhiều năm”, bác sỹ Dung cảnh báo.

Sau khi nhập viện, bà Na được truyền dịch để tăng tưới máu thận, đồng thời dùng thuốc kiểm soát huyết áp, điều chỉnh điện giải, hỗ trợ tim mạch và giảm phù. Người bệnh được yêu cầu ngừng hoàn toàn thuốc bắc, áp dụng chế độ ăn giảm muối và kiểm soát lượng đạm nhằm giảm gánh nặng cho thận.

Nhờ tuân thủ điều trị và theo dõi định kỳ, chức năng thận của bà dần cải thiện. Tại lần tái khám tháng 2/2026, chỉ số creatinin máu duy trì ở mức 0,67-0,7 mg/dL, sức khỏe ổn định, ăn ngủ tốt và có thể tham gia các hoạt động sinh hoạt cộng đồng.

Theo các chuyên gia, suy thận mạn thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm và khó phục hồi hoàn toàn. Nguyên nhân phổ biến nhất gồm đái tháo đường, tăng huyết áp, viêm cầu thận, bệnh thận di truyền hoặc lạm dụng thuốc giảm đau và các chế phẩm không rõ nguồn gốc.

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, phù chân hoặc mặt, tiểu nhiều về đêm, chán ăn, buồn nôn, ngứa da, khó thở hoặc thiếu máu.

Các bác sỹ khuyến cáo người có bệnh nền như đái tháo đường hoặc tăng huyết áp cần kiểm tra chức năng thận định kỳ để phát hiện sớm tổn thương. Đồng thời, không nên tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc bắc hoặc các chế phẩm không rõ nguồn gốc trong thời gian dài, bởi những tác động âm thầm có thể dẫn tới suy thận khó hồi phục.

Hệ lụy vì bỏ điều trị tăng huyết áp

Sau hơn 20 năm không điều trị tăng huyết áp, anh Tuấn, 46 tuổi, nhập viện trong tình trạng suy tim, suy thận và tổn thương đáy mắt, đối mặt nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Các bác sỹ tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cho biết, đây là trường hợp điển hình của tăng huyết áp ở người trẻ nhưng bị xem nhẹ trong thời gian dài, dẫn đến tổn thương đa cơ quan.

Theo Ths.Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, tăng huyết áp xuất hiện trước tuổi 40 được xếp vào nhóm tăng huyết áp ở người trẻ. Khác với người lớn tuổi chủ yếu mắc tăng huyết áp nguyên phát, tăng huyết áp ở người trẻ có thể liên quan đến nhiều yếu tố như lối sống ít vận động, thừa cân - béo phì, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ngưng thở khi ngủ hoặc các bệnh lý nội tiết và mạch máu.

Anh Tuấn phát hiện tăng huyết áp từ năm 25 tuổi với chỉ số dao động khoảng 130 - 140/90 mmHg. Dù được bác sỹ kê đơn điều trị, anh chỉ uống thuốc trong thời gian ngắn rồi tự ý ngưng vì cho rằng bệnh chưa nghiêm trọng. Trong suốt hơn 20 năm sau đó, anh không tái khám và cũng không theo dõi huyết áp. Thói quen hút khoảng nửa gói thuốc lá mỗi ngày, uống rượu bia thường xuyên, ít vận động và áp lực công việc kéo dài càng làm nguy cơ tim mạch gia tăng.

Khoảng một tháng trước khi nhập viện, anh bắt đầu xuất hiện tình trạng khó thở khi gắng sức, ngộp thở khi nằm, nặng đầu vùng sau gáy và nhiều lần choáng váng phải nghỉ ngơi mới đỡ. Khi kiểm tra, huyết áp của anh tăng vọt lên mức 200 - 220/110 mmHg nên phải đến bệnh viện thăm khám.

BS.CKI Phạm Phong Luân, khoa Nội tim mạch cho biết, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng tăng huyết áp nặng kèm tổn thương đa cơ quan. Siêu âm tim ghi nhận suy tim nặng với phân suất tống máu chỉ còn 37%.

Đồng thời, bệnh nhân bị suy thận mạn giai đoạn 3b và tổn thương đáy mắt độ 3. Điều này cho thấy huyết áp đã duy trì ở mức cao trong thời gian dài và âm thầm phá hủy các cơ quan đích như tim, thận và mắt.

Theo bác sỹ Luân, nếu tiếp tục không điều trị, người bệnh có nguy cơ phải chạy thận định kỳ, suy tim tiến triển, mù lòa do tổn thương võng mạc không hồi phục, thậm chí đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim.

Bệnh nhân được điều trị tích cực bằng thuốc hạ áp, thuốc lợi tiểu và các thuốc kiểm soát suy tim. Sau vài ngày, huyết áp giảm xuống mức 130 - 140/80 mmHg, các triệu chứng khó thở và nặng đầu cải thiện rõ rệt. Anh xuất viện sau 5 ngày và tiếp tục điều trị ngoại trú để kiểm soát huyết áp, theo dõi chức năng tim và thận.

Theo các chuyên gia tim mạch, tăng huyết áp được xem là “kẻ giết người thầm lặng” vì giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng rõ rệt. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng.

Ước tính có khoảng 46% người bị tăng huyết áp không biết mình mắc bệnh, trong đó có không ít người trẻ chủ quan, bỏ thuốc điều trị hoặc không tái khám vì cảm thấy sức khỏe vẫn bình thường.

Huyết áp cao kéo dài khiến tim phải làm việc quá sức, lâu ngày dẫn đến phì đại cơ tim và suy tim. Ngoài ra, tăng huyết áp còn gây suy thận, tổn thương võng mạc, bệnh động mạch ngoại biên, phình hoặc bóc tách động mạch chủ. Nguy hiểm nhất là đột quỵ và nhồi máu cơ tim.

Các bác sỹ khuyến cáo người trưởng thành nên kiểm tra huyết áp định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Với người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, cần tuân thủ điều trị và theo dõi huyết áp thường xuyên, duy trì mức huyết áp mục tiêu khoảng ≤130/80 mmHg theo chỉ định của bác sỹ. Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh như tập thể dục đều đặn, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng và giảm căng thẳng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Nhập viện khi bàn tay vẫn kẹt trong máy xay thịt

Một tai nạn lao động nghiêm trọng vừa được các bác sỹ tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tiếp nhận khi nữ bệnh nhân nhập viện trong tình trạng bàn tay vẫn còn mắc kẹt nguyên trong máy xay thịt.

Nạn nhân là chị L.T.M, 36 tuổi, trú tại Hải Phòng. Tai nạn xảy ra khi chị làm việc tại một bếp ăn và bất ngờ bị cuốn tay vào máy xay thịt đang hoạt động. Sự cố khiến vùng bàn tay bị tổn thương nghiêm trọng, gần như toàn bộ chu vi bàn tay bị nghiền nát.

Sau tai nạn, người bệnh được sơ cứu ban đầu tại Bệnh viện Đa khoa Chí Linh rồi nhanh chóng chuyển lên Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Khi đến viện, bàn tay nạn nhân vẫn còn kẹt trong máy xay, khiến việc đánh giá tổn thương gặp nhiều khó khăn.

Theo các bác sỹ, cấu tạo kim loại của thiết bị che khuất hoàn toàn vùng tổn thương nên chụp X-quang thông thường không thể xác định chính xác mức độ tổn thương xương và phần mềm. Trước tình huống khẩn cấp, ê-kíp phẫu thuật quyết định đưa bệnh nhân vào phòng mổ để tháo rời thiết bị, đồng thời sử dụng hệ thống chụp C-arm ngay trong quá trình phẫu thuật nhằm đánh giá chi tiết tình trạng xương, khớp, gân và mạch máu.

TS.Trần Mạnh Hùng, Khoa Phẫu thuật Chi dưới cho biết, dù bệnh nhân được sơ cứu và chuyển tuyến khá kịp thời, tổn thương ở bàn tay quá nặng nên các bác sỹ buộc phải chỉ định cắt cụt 1/3 dưới cẳng tay phải để tránh nguy cơ nhiễm trùng, hoại tử và các biến chứng đe dọa tính mạng.

Theo các chuyên gia, tai nạn liên quan đến máy xay, máy nghiền tại các cơ sở chế biến thực phẩm không hiếm gặp và thường để lại hậu quả nặng nề do lực cuốn mạnh của thiết bị. Trong nhiều trường hợp, chỉ một thao tác bất cẩn hoặc cố gắng gỡ thực phẩm khi máy đang vận hành cũng có thể dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.

Các bác sỹ khuyến cáo người lao động tuyệt đối không đưa tay vào miệng máy khi thiết bị đang hoạt động; luôn ngắt nguồn điện trước khi vệ sinh hoặc xử lý thực phẩm bị kẹt; sử dụng dụng cụ chuyên dụng để đẩy nguyên liệu và trang bị đầy đủ bảo hộ lao động.

Đồng thời, các cơ sở chế biến thực phẩm cần thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị để giảm nguy cơ tai nạn.

Khi xảy ra sự cố, việc ngắt nguồn điện ngay lập tức, sơ cứu đúng cách và nhanh chóng đưa nạn nhân đến cơ sở y tế có chuyên môn sâu đóng vai trò quyết định trong việc hạn chế tổn thương và giảm di chứng chức năng về sau.

54 người nhập viện nghi ngộ độc sau ăn bánh mỳ pate ở Vũng Tàu

Ít nhất 54 người đã phải nhập viện khám và điều trị sau khi ăn bánh mì pate mua tại một cơ sở bán hàng trên đường Đồ Chiểu, phường Vũng Tàu (TP.HCM). Vụ việc đang được cơ quan chức năng khẩn trương điều tra để xác định nguyên nhân.

Theo thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu, đến 7h ngày 4/3, bệnh viện đã tiếp nhận tổng cộng 54 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến bánh mì bán tại địa chỉ số 13 Đồ Chiểu.

Trong số này, 5 trường hợp được cấp thuốc và theo dõi ngoại trú; 11 bệnh nhân nhập khoa Nhi; 4 bệnh nhân điều trị tại khoa Nội; 6 bệnh nhân vào khoa Tim mạch - Lão học; 24 trường hợp điều trị tại khoa Nhiễm và 4 bệnh nhân đang được theo dõi tại phòng lưu.

Qua điều tra dịch tễ ban đầu, tất cả bệnh nhân đều sử dụng bánh mì pate mua tại cùng một điểm bán trước khi xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, buồn nôn, nôn ói và rối loạn tiêu hóa. Các bác sỹ bước đầu chẩn đoán tình trạng nhiễm độc thức ăn, nghi do độc tố vi khuẩn.

Ngay sau khi ghi nhận nhiều ca nghi ngộ độc, chiều 3/3, UBND phường Vũng Tàu đã tổ chức đoàn kiểm tra liên ngành làm việc với cơ sở bán bánh mì trên đường Đồ Chiểu.

Theo người bán hàng, địa điểm trên chỉ là nơi bán lẻ, còn khu vực chế biến thực phẩm nằm trên đường Triệu Việt Vương. Đoàn kiểm tra sau đó đã tiến hành kiểm tra cơ sở chế biến và ghi nhận cơ sở xuất trình được các giấy tờ liên quan theo quy định.

Chủ cơ sở cho biết toàn bộ thực phẩm của ngày trước đó đã bán hết, chỉ còn lại mẫu lưu. Đoàn kiểm tra đã tiến hành test nhanh một số chỉ tiêu như hàn the, formol trên các mẫu thực phẩm lưu giữ, kết quả bước đầu âm tính. Đồng thời, cơ sở được yêu cầu tạm ngừng kinh doanh và các mẫu thực phẩm được lấy để gửi xét nghiệm nhằm xác định chính xác nguyên nhân.

Các chuyên gia y tế cho biết ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn thường xảy ra khi thực phẩm bị nhiễm khuẩn trong quá trình chế biến, bảo quản hoặc vận chuyển không bảo đảm điều kiện vệ sinh. Những món ăn chế biến sẵn như bánh mì, pate, thịt nguội… nếu bảo quản ở nhiệt độ môi trường trong thời gian dài rất dễ trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và sinh độc tố.

Vụ việc một lần nữa đặt ra yêu cầu siết chặt công tác kiểm soát an toàn thực phẩm, đặc biệt với các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Bên cạnh việc kiểm tra nguồn nguyên liệu, điều kiện chế biến và bảo quản, việc giám sát quy trình vận chuyển và lưu mẫu thực phẩm cũng đóng vai trò quan trọng trong việc truy xuất nguyên nhân khi xảy ra sự cố.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân khi xuất hiện các triệu chứng như đau bụng dữ dội, nôn ói nhiều lần, sốt hoặc tiêu chảy sau khi ăn uống cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ mất nước và các biến chứng nguy hiểm.