Cứu sống ca bệnh hiếm chưa có phác đồ điều trị trên thế giới

Nam bệnh nhân 42 tuổi được chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong tình trạng nhiễm trùng vùng hậu môn - trực tràng nặng sau hai lần phẫu thuật tại cơ sở y tế khác.

Các bác sỹ xác định người bệnh bị đứt rời trực tràng, một tổn thương đặc biệt hiếm, chưa từng được ghi nhận tại Việt Nam và chưa có phác đồ điều trị trên y văn thế giới.

Thành công của ca phẫu thuật không chỉ cứu sống người bệnh mà còn cho thấy năng lực xử trí những ca bệnh ngoại khoa phức tạp của các bác sỹ Việt Nam.

Được chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức sau khoảng một tuần kể từ hai cuộc phẫu thuật điều trị bệnh lý hậu môn – trực tràng tại cơ sở y tế khác, nam bệnh nhân 42 tuổi nhập viện trong tình trạng nhiễm trùng nặng vùng tầng sinh môn. Tổn thương lan rộng, nguy cơ nhiễm trùng huyết đe dọa trực tiếp tính mạng khiến các bác sỹ phải kích hoạt quy trình cấp cứu ngay khi tiếp nhận.

Theo bác sỹ chuyên khoa II Nguyễn Đắc Thao, Trung tâm Phẫu thuật Tiêu hóa và Bệnh lý sàn chậu, ngay từ những đánh giá ban đầu, ê-kíp nhận định đây là một ca bệnh đặc biệt phức tạp. Người bệnh có biểu hiện viêm tấy lan tỏa vùng hậu môn - trực tràng, tổn thương tiến triển nhanh và cần được phẫu thuật khẩn cấp để kiểm soát ổ nhiễm trùng.

Quá trình thăm dò và đánh giá tổn thương đã khiến các bác sỹ đối mặt với một tình huống chưa từng gặp trong thực hành lâm sàng. Hình ảnh cộng hưởng từ và kết quả phẫu thuật xác định người bệnh bị đứt rời trực tràng, tổn thương đặc biệt hiếm đến mức chưa từng được ghi nhận tại Việt Nam, trong khi y văn thế giới cũng chưa có hướng dẫn hay phác đồ điều trị chuẩn.

Điều đó đồng nghĩa với việc mọi quyết định điều trị đều không thể dựa trên một quy trình có sẵn, mà phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm chuyên môn, khả năng đánh giá tổn thương và sự phối hợp của nhiều chuyên khoa.

Sau khi hội chẩn kỹ lưỡng, các bác sỹ quyết định ưu tiên kiểm soát nhiễm trùng, đồng thời thực hiện hậu môn nhân tạo tạm thời nhằm bảo vệ vùng tổn thương và tạo điều kiện cho quá trình hồi phục. Một mục tiêu quan trọng khác là bảo tồn tối đa hậu môn tự nhiên để duy trì chức năng đại tiện cho người bệnh về lâu dài.

Sau ca mổ cấp cứu, tình trạng nhiễm trùng từng bước được kiểm soát. Hiện người bệnh đã tỉnh táo, có thể ăn uống, đi lại bình thường và tiếp tục được theo dõi sát. Tuy nhiên, hành trình điều trị vẫn chưa kết thúc. Theo các bác sỹ, bệnh nhân dự kiến sẽ phải trải qua thêm từ ba đến bốn cuộc phẫu thuật tạo hình và phục hồi nhằm tái lập cấu trúc trực tràng, với hy vọng có thể đóng hậu môn nhân tạo và khôi phục chức năng sinh lý tự nhiên.

Theo các chuyên gia, tổn thương hậu môn - trực tràng nếu không được phát hiện và xử trí đúng cách có thể nhanh chóng dẫn đến nhiễm trùng lan rộng vùng tầng sinh môn, hoại tử mô, nhiễm trùng huyết và suy đa cơ quan. Đây đều là những biến chứng có tỷ lệ tử vong cao nếu chậm điều trị.

Từ trường hợp này, các bác sỹ khuyến cáo người dân nên khám và điều trị các bệnh lý hậu môn - trực tràng tại những cơ sở y tế có chuyên khoa sâu, tuyệt đối không tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng hoặc thực hiện các thủ thuật can thiệp tại nhà. Những can thiệp không đúng kỹ thuật có thể gây tổn thương nặng nề, để lại di chứng suốt đời hoặc đe dọa tính mạng.

Đối với các trường hợp xuất hiện biến chứng sau phẫu thuật, người bệnh cần được chuyển sớm đến các trung tâm ngoại khoa chuyên sâu để được đánh giá và xử trí kịp thời. Các bác sỹ cũng khuyến nghị các cơ sở y tế tuyến dưới chủ động hội chẩn với những bệnh viện đầu ngành khi gặp các ca bệnh phức tạp nhằm tăng cơ hội bảo tồn chức năng và giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh.

Thành công trong việc cứu sống người bệnh mắc tổn thương chưa từng có tiền lệ không chỉ là nỗ lực của một ê-kíp ngoại khoa, mà còn cho thấy trình độ chuyên môn ngày càng cao của y học Việt Nam trong xử trí các ca bệnh đặc biệt hiếm gặp.

Trong những tình huống không có "giáo trình" hay phác đồ điều trị để tham chiếu, kinh nghiệm lâm sàng, tư duy ngoại khoa và khả năng phối hợp đa chuyên khoa chính là yếu tố quyết định giúp giành lại sự sống cho người bệnh. 

Chạy đua tìm nguồn máu hiếm cứu bé sơ sinh người Ghana thoát cửa tử

Chỉ sau hơn 20 giờ chào đời, bé trai người Ghana đã xuất hiện vàng da toàn thân với diễn biến tăng nhanh bất thường. Dù được điều trị tích cực tại bệnh viện địa phương, tình trạng của trẻ không cải thiện và nguyên nhân vẫn chưa được xác định. Ngày 27/5, bé được chuyển khẩn cấp đến Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương trong tình trạng nguy kịch.

Các kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ bilirubin trong máu tăng nhanh, huyết sắc tố giảm còn 98 g/L, biểu hiện điển hình của tình trạng tan máu nặng. Điều đặc biệt là cả mẹ và bé đều mang nhóm máu O, Rh dương tính, loại trừ nguyên nhân bất đồng nhóm máu ABO hoặc Rh vốn thường gặp ở trẻ sơ sinh. Trước nguy cơ tổn thương não do vàng da nhân và suy đa cơ quan, các bác sỹ quyết định chỉ định thay máu cấp cứu.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất lại xuất hiện ở chính bước quyết định sự sống còn của bệnh nhi. Dù có cùng nhóm máu O, Rh dương tính, tất cả các đơn vị máu sẵn có tại bệnh viện đều không tương thích.

Ngay trong đêm, mẫu máu của bệnh nhi được chuyển tới Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương để thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả xác định trẻ mang kháng thể Anti Fy3, một kháng thể cực hiếm thuộc hệ nhóm máu Duffy-null, gần như không gặp ở người châu Á nhưng khá phổ biến ở người gốc Phi. Điều này đồng nghĩa với việc việc tìm được đơn vị máu phù hợp gần như là một thách thức lớn.

Trong lúc chờ tìm nguồn máu, các bác sỹ duy trì chiếu đèn cường độ cao, sử dụng thuốc hỗ trợ làm chậm quá trình tan máu và tăng sức bền của hồng cầu nhằm kéo dài "thời gian vàng" cho bệnh nhi.

Trước mắt, các bác sỹ hy vọng có thể sử dụng máu từ chính người thân của trẻ. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cho thấy người bố không tương thích, còn người mẹ vừa trải qua ca sinh mổ, huyết sắc tố chỉ còn 88 g/L nên không đủ điều kiện hiến máu.

Khi tình trạng thiếu máu ngày càng nặng, nguy cơ suy tim, suy hô hấp, ngừng thở và suy đa cơ quan cận kề, Trung tâm Sơ sinh lập tức tổ chức hội chẩn liên chuyên khoa và xin ý kiến chỉ đạo của TS.Phan Hữu Phúc, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương để mở rộng phạm vi tìm kiếm người hiến máu trong cộng đồng, đặc biệt là cộng đồng người châu Phi đang sinh sống tại Việt Nam.

Cuộc tìm kiếm kéo dài suốt hai ngày với sự tham gia của 25 tình nguyện viên, gồm 22 người châu Phi và 3 người Việt Nam. Sau hàng loạt xét nghiệm chuyên sâu, các bác sỹ xác định được hai người châu Phi có đơn vị máu hoàn toàn tương thích với bệnh nhi.

Ngay sau đó, nguồn máu quý giá được lấy, xử lý, tách hồng cầu và sàng lọc nghiêm ngặt trước khi truyền cho trẻ theo đúng quy trình chuyên môn nhằm giảm tối đa nguy cơ phản ứng miễn dịch.

Đến ngày thứ ba sau nhập viện, bệnh nhi được truyền máu thành công. Tình trạng vàng da giảm nhanh, da dẻ hồng hào trở lại, trẻ tỉnh táo, bú tốt và được xuất viện sau bảy ngày điều trị.

Trong lần tái khám sau ba tuần, sức khỏe của bé phát triển ổn định. Xúc động trước sự hồi sinh của con, mẹ bệnh nhi gửi lời cảm ơn tới toàn bộ đội ngũ y bác sỹ, điều dưỡng đã đồng hành cùng gia đình trong những ngày khó khăn nhất.

Theo các chuyên gia, Anti Fy3 là một trong những kháng thể hiếm nhất của hệ nhóm máu Duffy. Người mang kiểu hình Duffy-null không có đồng thời hai kháng nguyên Fya và Fyb trên bề mặt hồng cầu. Kiểu hình này xuất hiện chủ yếu ở người châu Phi với tỷ lệ từ 68-90%, trong khi rất hiếm gặp ở người châu Á và châu Âu.

Trong thai kỳ, nếu người mẹ mang nhóm máu Duffy-null và tạo ra kháng thể Anti Fy3, các kháng thể này có thể đi qua nhau thai, phá hủy hồng cầu của thai nhi mang kháng nguyên Duffy do di truyền từ người bố, gây vàng da và thiếu máu nặng ngay sau sinh.

Bác sỹ Vũ Thị Huê, Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, đây là trường hợp đặc biệt bởi nguyên nhân tan máu không thuộc các căn nguyên thường gặp như bất đồng nhóm máu ABO hay Rh. Hiện nay chưa có biện pháp dự phòng đặc hiệu đối với bất đồng hệ Duffy trong thai kỳ, vì vậy việc phát hiện sớm các kháng thể bất thường ở người mẹ và theo dõi sát trẻ sau sinh có ý nghĩa quyết định.

Theo thống kê của Bệnh viện Nhi Trung ương, mỗi năm Trung tâm Sơ sinh tiếp nhận hàng trăm trường hợp vàng da sơ sinh, trong đó khoảng 28,7% liên quan đến bất đồng nhóm máu ABO hoặc Rh.

Dù phần lớn các trường hợp có tiên lượng tốt nếu được điều trị kịp thời, các bác sỹ khuyến cáo cha mẹ tuyệt đối không chủ quan với tình trạng vàng da ở trẻ sơ sinh. Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường sẽ giúp phát hiện sớm nguyên nhân, hạn chế nguy cơ tổn thương não, suy đa cơ quan và nhiều biến chứng đe dọa tính mạng.

Cuộc chạy đua giành lại sự sống cho bé trai người Ghana không chỉ cho thấy năng lực của các kỹ thuật truyền máu và hồi sức sơ sinh hiện đại, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của sự phối hợp liên chuyên khoa, liên viện và tinh thần sẻ chia của cộng đồng. Chính những đơn vị máu hiếm được hiến tặng đúng thời điểm đã mang đến cơ hội sống cho một em bé tưởng chừng không còn nhiều hy vọng.

Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình làm chủ kỹ thuật DSA, cứu sống bệnh nhân ho ra máu nặng

Chỉ ít ngày sau khi đi vào hoạt động, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình tiếp tục triển khai thành công kỹ thuật nút động mạch phế quản dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), cứu sống bệnh nhân ho ra máu nặng ngay tại địa phương. Thành công này đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đưa các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu của bệnh viện tuyến cuối đến gần người dân.

Ngay trong những ngày đầu vận hành, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã liên tiếp triển khai các kỹ thuật chuyên sâu, khẳng định năng lực cấp cứu và điều trị các ca bệnh nguy kịch ngay tại địa phương.

Mới đây, các bác sỹ của Viện Điện quang Chẩn đoán và Can thiệp đã thực hiện thành công kỹ thuật nút động mạch phế quản dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), cứu sống một bệnh nhân ho ra máu mức độ nặng mà trước đây hầu hết phải chuyển lên tuyến trung ương.

Người bệnh là ông Nguyễn Xuân H., 63 tuổi, nhập viện trong tình trạng ho ra máu liên tục. Khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhân có tiền sử lao phổi và lạm dụng rượu nhiều năm. Ban đầu, lượng máu ho ra khoảng 150 ml, sau đó tiếp tục xuất hiện nhiều đợt ho ra máu với thể tích khoảng 50 ml mỗi lần.

Theo các bác sỹ, ở những người có tổn thương phổi cũ, ho ra máu trung bình hoặc nặng là tình trạng cấp cứu đặc biệt nguy hiểm. Máu có thể tràn sang các phế quản lành, gây bít tắc đường thở, suy hô hấp cấp và đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Ngay sau khi tiếp nhận, người bệnh được chụp cắt lớp vi tính đa dãy lồng ngực. Kết quả xác định động mạch phế quản phải giãn bất thường, là nguồn gốc gây chảy máu.

Nếu trước đây, với những trường hợp như vậy, người bệnh thường phải chuyển lên Hà Nội để can thiệp thì nay toàn bộ quy trình chẩn đoán, hội chẩn và điều trị đã được thực hiện ngay tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.

Sau hội chẩn khẩn cấp, người bệnh được chuyển thẳng đến phòng can thiệp mạch. Ê-kíp gồm các bác sỹ Nguyễn Anh Tuấn, Nguyễn Văn Hoàng, Nguyễn Danh Tùng Dương, Lê Sỹ Hào cùng các kỹ thuật viên Bùi Thành Công và Hoàng Viết Tùng tiến hành nút động mạch phế quản dưới hướng dẫn của hệ thống DSA.

Qua đường vào từ động mạch đùi, các bác sỹ đưa ống thông siêu nhỏ tiếp cận chính xác nhánh động mạch phế quản bị tổn thương. Dưới hình ảnh DSA thời gian thực, vị trí xuất huyết được xác định rõ ràng và được bít tắc bằng vật liệu keo sinh học, giúp cầm máu hiệu quả mà không cần phẫu thuật mở.

Ngay sau can thiệp, tình trạng ho ra máu được kiểm soát hoàn toàn, các chỉ số hô hấp và huyết động nhanh chóng ổn định. Theo PGS-TS.Đào Xuân Cơ, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, mục tiêu của Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình không chỉ là chuyển giao từng kỹ thuật riêng lẻ mà là chuyển giao toàn diện mô hình chuyên môn, quy trình điều trị và hệ thống quản lý chất lượng của bệnh viện hạng đặc biệt.

Ca can thiệp thành công lần này là minh chứng rõ nét cho hiệu quả phối hợp giữa chẩn đoán hình ảnh hiện đại và can thiệp mạch trong cấp cứu các bệnh lý nguy hiểm. Quan trọng hơn, người bệnh được tiếp cận kỹ thuật chuyên sâu ngay tại địa phương, không phải chuyển tuyến trong tình trạng nguy kịch, qua đó rút ngắn đáng kể "thời gian vàng" điều trị và nâng cao cơ hội sống.

Việc làm chủ kỹ thuật DSA ngay từ những ngày đầu hoạt động cũng cho thấy Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã sẵn sàng triển khai nhiều kỹ thuật can thiệp hiện đại tương đương cơ sở chính tại Hà Nội. Đây là bước đi quan trọng trong chủ trương đưa y tế kỹ thuật cao đến gần người dân hơn, giúp người bệnh tại Ninh Bình và các tỉnh lân cận được tiếp cận các dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại địa phương, giảm gánh nặng chuyển tuyến và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.