Nguy kịch vì xuất huyết tiêu hóa sau nhiều ngày uống rượu liên tục dịp Tết

Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận bệnh nhân nam N.C.C, 50 tuổi, Hải Phòng trong tình trạng xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, sốc mất máu nặng trên nền xơ gan do nghiện rượu kéo dài hơn 20 năm. Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của xơ gan, có thể cướp đi sinh mạng chỉ trong thời gian rất ngắn.

Theo người nhà, bệnh nhân có thói quen “mở mắt ra là uống rượu”. Dịp Tết Nguyên đán vừa qua, ông uống rượu liên tục từ sáng đến tối, gần như ngày nào cũng say kéo dài. Tiền sử cho thấy người bệnh lạm dụng rượu nghiêm trọng với lượng tiêu thụ trên 1 lít mỗi ngày suốt hơn 20 năm. Khoảng 5 năm gần đây, khi nghỉ làm, mức độ uống rượu càng tăng.

Bệnh nhân từng nhiều lần được chẩn đoán xơ gan do rượu và giãn vỡ tĩnh mạch thực quản, không ghi nhận viêm gan virus B, C hay các nguyên nhân khác.

Bệnh khởi phát đột ngột khi bệnh nhân nôn ra máu lượng lớn, sau đó tiếp tục nôn nhiều lần, tổng lượng máu ước tính khoảng 1 lít trước khi được đưa đến bệnh viện. Khi nhập viện, người bệnh kích thích, vật vã, tay chân lạnh, mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt sâu còn khoảng 40 mmHg - biểu hiện của sốc mất máu đe dọa tính mạng.

Các bác sỹ lập tức đặt catheter tĩnh mạch trung tâm dưới hướng dẫn siêu âm để hồi sức tích cực, truyền máu tối cấp và các chế phẩm máu nhằm ổn định tuần hoàn và kiểm soát chảy máu. Trong chưa đầy 24 giờ, bệnh nhân đã phải truyền gần 2,5-3 lít chế phẩm máu.

Sau khi huyết áp tạm ổn định, nội soi tiêu hóa khẩn cấp ghi nhận giãn tĩnh mạch thực quản độ III đã vỡ - biến chứng đặc biệt nguy hiểm thường gặp ở bệnh nhân xơ gan do tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Ê-kíp Trung tâm Nội soi và Thăm dò chức năng tiến hành thắt nhiều vòng cao su để cầm máu, song nguy cơ tái phát vẫn rất cao do rối loạn đông máu nặng trên nền suy gan mạn.

Kết quả xét nghiệm cho thấy chức năng gan suy giảm nghiêm trọng: tiểu cầu giảm sâu khiến máu khó đông, chỉ số thời gian prothrombin chỉ còn khoảng 30%, men gan tăng cao, nồng độ amoniac máu tăng mạnh - dấu hiệu gan mất khả năng thải độc, làm tăng nguy cơ hôn mê gan và suy đa cơ quan. Người bệnh còn giảm bạch cầu, cho thấy suy giảm miễn dịch do xơ gan tiến triển.

Do rối loạn đông máu nặng, nguy cơ chảy máu không kiểm soát, các bác sỹ phải hội chẩn liên chuyên khoa để cân nhắc can thiệp ngoại khoa. Tuy nhiên, nguy cơ tử vong trong phẫu thuật rất cao vì chỉ một can thiệp nhỏ cũng có thể gây xuất huyết ồ ạt không cầm được. Hiện bệnh nhân vẫn đang được hồi sức tích cực và theo dõi sát.

Bác sỹ Bùi Xuân Bắc cảnh báo, xơ gan do rượu là hậu quả của quá trình tổn thương gan kéo dài vì lạm dụng rượu bia. Khi bệnh đã tiến triển, chỉ một đợt uống rượu nhiều - đặc biệt trong dịp lễ, Tết - cũng có thể kích hoạt biến chứng xuất huyết tiêu hóa nguy kịch, đe dọa trực tiếp tính mạng. Việc tiếp tục uống rượu sau khi đã được chẩn đoán xơ gan khiến tiên lượng bệnh xấu đi rất nhanh.

Bác sỹ khuyến cáo người dân không lạm dụng rượu bia và tuyệt đối ngừng rượu khi đã có bệnh gan. Khi xuất hiện các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, mệt lả, vàng da hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức, bởi xuất huyết tiêu hóa do xơ gan có thể dẫn tới tử vong chỉ trong thời gian rất ngắn nếu không được cấp cứu kịp thời.

Sau những cuộc vui kéo dài, cơ thể có thể trả giá bằng một cuộc chiến sinh tử. Với xơ gan, mỗi ly rượu không chỉ là thói quen - đó có thể là giọt nước cuối cùng làm vỡ đập.

Tuổi 20 đã vôi hóa gan vì béo phì

Mới 20 tuổi, anh Thái, TP.HCM, đã phải đối mặt với một thực tế đáng báo động là gan nhiễm mỡ nặng, men gan tăng gấp nhiều lần bình thường và xuất hiện nốt vôi hóa gan - dấu hiệu của tổn thương mạn tính.

Gần 10 năm sống chung với béo phì, hai tháng trước anh Thái đi khám sức khỏe tổng quát tại một bệnh viện quận và được cảnh báo men gan tăng cao. Lo lắng, anh tiếp tục kiểm tra chuyên sâu tại viện.

Kết quả khiến chính anh cũng giật mình: cân nặng 132 kg, BMI 41 - mức béo phì cao nhất, vòng bụng 150 cm. Kèm theo đó là tăng huyết áp, tiền đái tháo đường, men gan cao gấp 7-8 lần bình thường. Siêu âm phát hiện nốt vôi 7 mm ở hạ thùy gan phải, dấu hiệu gan đã bị vôi hóa.

TS.Lâm Văn Hoàng, chuyên khoa Nội tiết - Đái tháo đường cho biết, đây là tình trạng đáng lo ngại ở người trẻ. Gan nhiễm mỡ kéo dài khiến tế bào gan tổn thương, hình thành sẹo. Vôi hóa gan là một biểu hiện của quá trình tổn thương mạn tính này. Sẹo gan tạo điều kiện cho sỏi mật hình thành, cản trở dòng mật, khiến độc chất tích tụ trong cơ thể.

Nguyên nhân vôi hóa gan có thể do viêm gan, dùng thuốc kéo dài, rượu bia, nhưng ở người trẻ béo phì, gan nhiễm mỡ lâu ngày là yếu tố nguy cơ rõ rệt. Nếu không được kiểm soát, vôi hóa có thể chèn ép mô gan, gây đau khi vận động, sốt, vàng da, rối loạn tiêu hóa. Nặng hơn, tình trạng này có thể tiến triển thành ứ mật mạn tính, xơ gan mật, viêm gan mạn và thậm chí ung thư gan.

Điều cấp bách với anh Thái là giảm cân để giảm mỡ nội tạng, đặc biệt là mỡ trong gan. Bác sỹ chỉ định thuốc hỗ trợ thải mỡ và thuốc tiêm giúp tăng cảm giác no, đồng thời yêu cầu bỏ hoàn toàn rượu bia.

Chế độ dinh dưỡng được thiết kế kỹ lưỡng: tăng rau xanh, trái cây, ưu tiên thịt trắng như cá, thịt gà, hạn chế thịt đỏ, nội tạng động vật, uống đủ nước, không ăn đêm, không thức khuya. Theo khuyến cáo, nếu thức trong khung giờ 23h - 1h sáng, gan khó thực hiện quá trình chuyển hóa và thải độc hiệu quả.

Anh Thái tuân thủ nghiêm túc liệu trình. Những ngày đầu, anh chuyển sang bia 0 độ để cai dần thói quen uống bia, tăng cường salad, rau củ, đi bộ mỗi ngày một giờ theo hướng dẫn của chuyên viên y học vận động.

Kết quả bước đầu cho thấy tín hiệu tích cực khi tuần đầu giảm gần 2 kg, sau 2 tháng giảm 10 kg, vòng bụng giảm gần 10 cm. Siêu âm cho thấy nốt vôi hóa không tăng kích thước. Tuy nhiên, theo bác sỹ Hoàng, người bệnh cần giảm ít nhất 10%-15% trọng lượng cơ thể để cải thiện rõ rệt tình trạng gan nhiễm mỡ. Hành trình này không ngắn, nhưng là con đường duy nhất để đảo ngược nguy cơ.

Trường hợp của anh Thái cho thấy béo phì ở người trẻ không còn là vấn đề thẩm mỹ. Khi mỡ tích tụ kéo dài, gan là cơ quan chịu tổn thương âm thầm nhất. Gan không có nhiều thụ thể đau, nên thường chỉ biểu hiện khi đã có biến chứng.

Bác sỹ Hoàng nhấn mạnh, không thể xem nhẹ gan nhiễm mỡ ở người trẻ. Giảm cân, giảm mỡ nội tạng là biện pháp hiệu quả nhất để cải thiện gan nhiễm mỡ và phòng ngừa biến chứng. Khi lối sống được điều chỉnh sớm, gan vẫn có cơ hội hồi phục. Nhưng nếu chậm trễ, những vết sẹo trên gan sẽ để lại hậu quả lâu dài.

Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ ghép phổi quốc tế

Những việc tưởng như giản dị nhất - tự hít một hơi thật sâu, đi bộ vài trăm mét, cầm chổi quét nhà, nấu một bữa cơm, bế cháu trên tay - từng là điều xa xỉ với nhiều bệnh nhân suy phổi giai đoạn cuối.

Họ sống gắn chặt với bình oxy, mỗi nhịp thở phụ thuộc vào máy móc. Nhưng khi được ghép phổi, cuộc đời họ mở sang một trang khác. Không phải phép màu, mà là kết tinh của tri thức, bản lĩnh và lòng nhân ái.

Vừa qua, tại Bệnh viện Phổi Trung ương, những bệnh nhân từng ở lằn ranh sinh tử trở lại gặp các bác sỹ đã điều trị cho mình. Cái bắt tay, nụ cười và dáng đi vững vàng của họ khiến không ít thầy thuốc xúc động. Chỉ vài tháng trước, họ còn nằm bất động trên giường bệnh, dây dợ chằng chịt, rời máy oxy là ngột thở.

“Thần sắc bệnh nhân tươi tắn, lên cân, đi bộ khỏe mạnh, tự hít khí trời, trái ngược hoàn toàn với cảnh trước đây”, TS.BS Đinh Văn Lượng, Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương chia sẻ. Sự thay đổi ấy không chỉ là cải thiện thể trạng, mà là sự trở lại của hy vọng.

Cô Nguyễn Thị Phương, một trong hai ca ghép phổi ngày 8/11/2025, từng được tiên lượng sự sống tính bằng ngày. Căn bệnh phổi tiến triển khiến cô không thể tự thở. Tối 8/11, khi bác sỹ thông báo có nguồn phổi hiến phù hợp, cô vừa lo lắng vừa quyết tâm nắm lấy cơ hội. “Khi tỉnh lại, tôi cử động được tay, cảm giác như được sống lại”, cô nhớ lại.

Ngày 29/12, cô xuất viện. Sau 4 tuần, tăng 4kg, đi bộ mỗi ngày, sức khỏe cải thiện rõ rệt. Gia đình có một cái Tết trọn vẹn tiếng cười.

Chị Trần Thị Thu Huyền, ghép phổi ngày 13/11/2025, từng nghĩ mình đã đi đến những phút cuối. Giờ chị có thể đi bộ 4km mỗi ngày.

Anh Trần Quốc Vũ, ghép ngày 31/12/2025, từng được bác sỹ cảnh báo nếu không thay phổi chỉ còn sống 1-2 năm. Ngày 1/1 tỉnh lại sau ca mổ, anh coi đó như một khởi đầu mới. Những bước chân 1-2km mỗi ngày hôm nay là thành quả của một hành trình giành giật sự sống.

Phía sau mỗi ca ghép thành công là nghĩa cử cao đẹp của gia đình người hiến tạng. Sự hy sinh thầm lặng ấy nối dài sự sống cho những con người chưa từng quen biết. Y học hiện đại chỉ có thể thành công khi được đặt trên nền tảng nhân văn ấy.

Ở tầm chuyên môn, ghép phổi là kỹ thuật khó nhất trong ghép tạng. Năm 2025, Bệnh viện Phổi Trung ương thực hiện thành công 8 ca ghép, vượt chỉ tiêu được Thủ tướng giao.

Tính đến nay, tổng số ca ghép thành công đạt 13 ca, tỷ lệ thành công 100%, tiệm cận các trung tâm ghép phổi hàng đầu khu vực. Đặc biệt, chỉ trong chưa đầy 2 tháng cuối năm 2025, bệnh viện thực hiện 5 ca ghép, trong đó có 2 ca cùng ngày, 3 ca liên tiếp trong 7 ngày và một ca vào ngày cuối cùng của năm. Đêm mùng 6, rạng sáng mùng 7 Tết Bính Ngọ, ca ghép phổi đầu tiên của năm mới tiếp tục thành công.

Chuỗi thành tựu ấy không phải kết quả của một cá nhân, mà là sự phối hợp liên viện giữa Bệnh viện Phổi Trung ương, Bệnh viện E, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Nhân dân 115 và nhiều đơn vị khác. Hệ thống được vận hành đồng bộ theo tiêu chuẩn chuyên môn cao nhất, từng bước đưa ghép phổi trở thành kỹ thuật thường quy.

Trong khi đó, Việt Nam có hàng nghìn bệnh nhân đang chờ ghép phổi. Nếu không được ghép, sau 3 năm, dưới 5% còn sống. Cuộc sống của họ gắn liền với oxy, rời bình oxy là ngột ngạt. Năm 2025, ngành ghép tạng Việt Nam đạt kỷ lục gần 70 trường hợp hiến tạng từ người chết não, nâng tổng số ca ghép tạng cả nước lên gần 10.000 ca, nhưng ghép phổi vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ.

Mục tiêu thành lập Trung tâm Ghép phổi vùng, tiến tới 50, thậm chí 100 ca mỗi năm khi có nguồn tạng hiến, không chỉ là con số. Đó là khát vọng trao thêm cơ hội sống cho hàng nghìn người bệnh.