Cuộc chạy đua 10 giờ và phép màu mang tên vi phẫu

Mười năm sau, cô bé ngày nào đã lớn lên khỏe mạnh, mái tóc mọc trở lại gần như bình thường, còn câu chuyện về sự hồi sinh ấy tiếp tục được nối dài bằng một nghĩa cử nhân văn khiến nhiều người xúc động.

Mười năm trước, một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra trên đường đi học đã khiến bé gái mới 2 tuổi rơi vào tình trạng nguy kịch. Cú va chạm mạnh khiến toàn bộ mảng da đầu của bé bị lột rời hoàn toàn và văng xuống đường, một dạng chấn thương cực kỳ hiếm gặp ngay cả trong y văn thế giới.

Sau khi được sơ cứu tại bệnh viện địa phương, bệnh nhi được chuyển khẩn cấp đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Khi tiếp nhận, các bác sỹ ghi nhận toàn bộ vùng da đầu đã mất hoàn toàn, để lộ phần gân cơ và xương sọ. Nếu không thể ghép lại phần da đầu trong "thời gian vàng", nguy cơ để lại di chứng nặng nề, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng, thẩm mỹ và tâm lý của đứa trẻ gần như không thể tránh khỏi.

Theo TS.Đào Văn Giang, Phó trưởng Khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, điểm đặc biệt của ca bệnh nằm ở chính cơ chế chấn thương. Lột da đầu thường gặp trong các tai nạn lao động khi tóc bị cuốn vào máy móc đang hoạt động. Trong khi đó, trường hợp trẻ nhỏ bị lột toàn bộ da đầu do tai nạn giao thông gần như rất hiếm gặp.

Thời điểm ấy, một tình huống đầy căng thẳng đã xảy ra khi gia đình không biết phần da đầu của bé đang ở đâu. Chỉ sau khi được các bác sỹ gợi ý quay lại hiện trường tìm kiếm, người thân mới phát hiện mảng da đầu vẫn nằm dưới gầm chiếc xe tải liên quan đến vụ tai nạn.

"May mắn là chiếc xe vẫn còn ở hiện trường. Gia đình nhanh chóng tìm thấy phần da đầu, bảo quản đúng cách và đưa trở lại bệnh viện để chúng tôi chạy đua với thời gian", TS.Đào Văn Giang nhớ lại.

Ngay sau đó, một cuộc đại phẫu thực sự bắt đầu. Thách thức lớn nhất của ca bệnh không chỉ nằm ở việc ghép lại một mảng da đầu rộng mà còn ở kích thước cực nhỏ của hệ thống mạch máu ở trẻ mới 2 tuổi. Ngay cả ở người lớn, các động mạch và tĩnh mạch vùng da đầu vốn đã rất nhỏ, còn ở trẻ em, việc tìm kiếm, bóc tách và nối lại dưới kính hiển vi đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối.

Suốt 10 giờ liên tục xuyên đêm, ê-kíp phẫu thuật kiên trì tìm từng đầu mạch máu, thực hiện các mối nối vi phẫu nhằm tái lập dòng máu nuôi sống toàn bộ phần da đầu. Chỉ cần một sai sót rất nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ ca ghép thất bại.

Không chỉ cuộc phẫu thuật đầy cam go, hành trình sau đó cũng là một thử thách không kém phần gian nan. Bệnh nhi còn quá nhỏ, thường xuyên quấy khóc, sợ đau nên mỗi lần thay băng đều trở thành một "ca can thiệp" thực sự. "Có thời điểm chúng tôi phải nhờ gây mê để bé ngủ mới có thể thay băng an toàn", TS.Đào Văn Giang chia sẻ.

Trong suốt quá trình điều trị, người mẹ gần như túc trực ngày đêm bên giường bệnh, đồng hành cùng con vượt qua từng giai đoạn khó khăn. Sự kiên trì của gia đình cùng nỗ lực của đội ngũ y bác sỹ đã góp phần tạo nên một trong những ca ghép da đầu thành công đặc biệt tại Việt Nam.

Theo các bác sỹ, đây là một trong những trường hợp ghép lại toàn bộ da đầu thành công ở trẻ nhỏ đầu tiên tại Việt Nam và cũng là ca bệnh rất hiếm gặp trên thế giới.

Điều kỳ diệu nhất không nằm ở thành công của ca mổ mà ở kết quả sau một thập kỷ. Mười năm trôi qua, cô bé ngày nào nay đã lớn lên khỏe mạnh. Phần da đầu được ghép sống hoàn toàn, mái tóc mọc trở lại gần như bình thường, không ảnh hưởng đáng kể đến thẩm mỹ hay tâm lý. Em học tập, sinh hoạt và hòa nhập với bạn bè như bao đứa trẻ khác, gần như không còn dấu vết của tai nạn kinh hoàng năm nào.

Đối với đội ngũ bác sỹ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, đó không chỉ là thành tựu chuyên môn của kỹ thuật vi phẫu, mà còn là minh chứng cho giá trị của việc kiên trì theo đuổi những cơ hội tưởng như rất mong manh để mang lại cuộc sống bình thường cho người bệnh.

Mười năm sau ngày con được cứu sống, gia đình bé gái vẫn luôn ghi nhớ sự tận tâm của các y bác sỹ. Khi chứng kiến chị T.T.T., một người bệnh đang điều trị tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức sau tai nạn lao động khiến bị lột da đầu, họ nhìn thấy hình ảnh của chính mình trong những ngày tuyệt vọng trước đây.

Thấu hiểu nỗi đau và những khó khăn mà gia đình người bệnh đang trải qua, gia đình cô bé đã quyết định gửi tặng một phần viện phí để chia sẻ gánh nặng điều trị, đồng thời động viên chị tiếp tục vững tin trên hành trình hồi phục.

Theo Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, món quà ấy không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là sự tiếp nối của lòng biết ơn, của niềm tin được trao đi từ một gia đình từng nhận lại "phép màu" y học. Từ một em bé được giành lại mái tóc sau cuộc chạy đua sinh tử, câu chuyện sau 10 năm đã trở thành hành trình lan tỏa của sự sẻ chia và hy vọng.

Đó cũng là giá trị đẹp nhất mà y học mang lại: không chỉ cứu sống một con người, mà còn gieo mầm cho những điều tốt đẹp tiếp tục được nối dài trong cuộc sống.

Phục ngoạn mục nhờ kỹ thuật tái đồng bộ cơ tim thế hệ mới

Chỉ trong thời gian ngắn, chức năng tim của người đàn ông 74 tuổi tăng từ 15-20% lên 60% sau khi được các bác sỹ Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E áp dụng kỹ thuật tái đồng bộ cơ tim tối ưu hóa bằng tạo nhịp bó nhánh trái (LOT-CRT). Đây là một trong những kỹ thuật tiên tiến trong điều trị suy tim nặng, mở thêm cơ hội hồi phục cho những bệnh nhân từng được xem là có tiên lượng rất dè dặt.

Mệt mỏi, hụt hơi, khó thở liên tục đến mức không thể thực hiện những sinh hoạt đơn giản hằng ngày, người đàn ông 74 tuổi ở Hưng Yên rơi vào trạng thái kiệt sức và luôn sống trong cảm giác lo sợ khi sức khỏe suy giảm nhanh chóng.

Trước đó, ông xuất hiện tình trạng mệt nhiều đột ngột và điều trị tại một cơ sở y tế khác nhưng không cải thiện. Nhận thấy các triệu chứng ngày càng nặng, gia đình quyết định chuyển ông đến Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E.

Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sỹ tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp điện tâm đồ, siêu âm tim và nhiều xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả cho thấy người bệnh bị suy tim giai đoạn tiến triển rất nặng. Phân suất tống máu thất trái (EF), chỉ số phản ánh khả năng bơm máu của tim, chỉ còn 15-20%, trong khi ở người khỏe mạnh thường đạt khoảng 55-70%. Trái tim đã giãn lớn và các buồng tim co bóp mất đồng bộ nghiêm trọng.

Theo Ths.Hoàng Trung Kiên, Khoa Khám bệnh và Cấp cứu Tim mạch, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E, đây là tình trạng suy tim nặng với nguy cơ tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời.

"Ở những trường hợp suy tim có phân suất tống máu giảm sâu và điện tâm đồ xuất hiện phức bộ QRS giãn rộng, điều đó cho thấy các vùng cơ tim không còn co bóp đồng bộ. Khi đó, điều trị bằng thuốc đơn thuần thường không đủ để cải thiện chức năng tim", bác sỹ Kiên cho biết.

Sau khi hội chẩn, các bác sỹ quyết định thực hiện liệu pháp tái đồng bộ cơ tim tối ưu hóa bằng tạo nhịp bó nhánh trái (LOT-CRT) nhằm khôi phục nhịp co bóp sinh lý của tim.

Theo bác sỹ Kiên, đây là bước tiến mới trong lĩnh vực điện sinh lý tim. Nếu như kỹ thuật tái đồng bộ cơ tim (CRT) truyền thống kích thích thất trái từ mặt ngoài thông qua tĩnh mạch xoang vành thì LOT-CRT kết hợp tạo nhịp bó nhánh trái (LBBAP) cho phép đưa điện cực xuyên qua vách liên thất để tiếp cận trực tiếp hệ thống dẫn truyền tự nhiên của tim.

Nhờ đó, tim co bóp đồng bộ và gần với sinh lý tự nhiên hơn, giúp rút ngắn thời gian dẫn truyền điện, nâng tỷ lệ đáp ứng điều trị lên trên 85-90%, đồng thời khắc phục một trong những hạn chế lớn nhất của CRT truyền thống khi có khoảng 30% người bệnh không đáp ứng.

Đây cũng là ca bệnh đầu tiên được Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E triển khai bằng kỹ thuật kết hợp tái đồng bộ cơ tim với tạo nhịp bó nhánh trái (LOT-CRT). Ca can thiệp do Ths.Hoàng Trung Kiên trực tiếp thực hiện dưới sự chỉ đạo chuyên môn của TS.Phan Thảo Nguyên, Phó Giám đốc Bệnh viện E, phụ trách điều hành Trung tâm Tim mạch.

Theo các bác sỹ, khó khăn lớn nhất của kỹ thuật này nằm ở việc đưa điện cực xuyên qua vách liên thất với độ chính xác rất cao để tiếp cận hệ thống dẫn truyền mà vẫn bảo đảm an toàn tuyệt đối, tránh nguy cơ thủng vách tim hoặc tổn thương mạch máu. Thành công của ca can thiệp đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên ngành tim mạch can thiệp, gây mê hồi sức và hồi sức tích cực.

"Ở người bệnh suy tim nặng có QRS giãn rộng, việc cấy máy tái đồng bộ cơ tim đòi hỏi đánh giá nguy cơ rất kỹ và thao tác chính xác trong từng bước. LOT-CRT giúp tim co bóp đồng bộ hơn, từ đó cải thiện rõ rệt chức năng tim. Với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng sự phối hợp đồng bộ của ê-kíp, chúng tôi đã kiểm soát tốt các nguy cơ và bảo đảm an toàn tối đa cho người bệnh", ThS.BS Hoàng Trung Kiên chia sẻ.

Sau can thiệp, người bệnh tiếp tục được điều trị nội khoa theo phác đồ chuẩn dành cho suy tim và được theo dõi sát. Chỉ sau một tháng, kết quả tái khám khiến chính ê-kíp điều trị bất ngờ khi phân suất tống máu của tim đã tăng từ mức 15-20% lên 60%, tương đương chức năng tim của một người khỏe mạnh.

Trong lần tái khám, người đàn ông từng phải nhập viện trong tình trạng kiệt sức đã có thể đi lại bình thường, tinh thần phấn chấn và sinh hoạt gần như không còn bị hạn chế.

"Lúc mới vào viện tôi rất hoang mang vì sức khỏe xuống dốc quá nhanh, xách một cái xô nhẹ cũng không nổi. Sau khi được cấy máy, tôi thấy người khỏe trở lại, ăn ngủ tốt hơn và có thể sinh hoạt bình thường. Gia đình tôi rất biết ơn các bác sỹ Bệnh viện E", người bệnh chia sẻ.

Theo các chuyên gia, suy tim là hội chứng lâm sàng phức tạp, thường là giai đoạn cuối của nhiều bệnh lý tim mạch. Khi bệnh tiến triển nặng, tim không còn đủ khả năng bơm máu đáp ứng nhu cầu của cơ thể, khiến người bệnh thường xuyên khó thở, mệt mỏi, phù chân, hồi hộp và suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

ThS.BS Hoàng Trung Kiên khuyến cáo người dân cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy tim. Khi xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, đặc biệt khi nằm hoặc gắng sức, hụt hơi, phù hai chân, mệt mỏi kéo dài hoặc hồi hộp, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa tim mạch để được thăm khám sớm.

Đối với những người đã được cấy máy tái đồng bộ cơ tim, bác sỹ lưu ý thiết bị chỉ có vai trò hỗ trợ giúp tim co bóp đồng bộ hơn chứ không thay thế thuốc điều trị. Người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ phác đồ, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều các thuốc điều trị suy tim, đặc biệt là nhóm thuốc nền tảng, đồng thời duy trì chế độ ăn nhạt, hạn chế chất béo và tái khám định kỳ để kiểm tra hoạt động của máy.

Việc triển khai thành công kỹ thuật LOT-CRT không chỉ mở thêm cơ hội điều trị cho người bệnh suy tim nặng mà còn khẳng định năng lực làm chủ các kỹ thuật tim mạch chuyên sâu của Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E, góp phần đưa những thành tựu hiện đại của y học thế giới đến gần hơn với người bệnh Việt Nam.

Béo phì, phát hiện u tuyến thượng thận gây hội chứng Cushing

Từ một người khỏe mạnh, chị Hiền (26 tuổi) tăng 25 kg chỉ trong gần hai năm, khuôn mặt tròn bất thường, bụng to nhanh, da xuất hiện nhiều vết rạn, kinh nguyệt mất dần rồi ngừng hẳn. Ban đầu nghĩ chỉ là tăng cân thông thường, chị không ngờ nguyên nhân lại xuất phát từ một khối u tuyến thượng thận âm thầm tiết hormone, gây hội chứng Cushing, bệnh lý nội tiết hiếm gặp nhưng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu phát hiện muộn.

Không có tiền sử mắc bệnh mạn tính, chị Hiền vẫn duy trì sinh hoạt bình thường cho đến gần hai năm trước khi cơ thể bắt đầu thay đổi nhanh chóng. Cân nặng liên tục tăng, tổng cộng thêm 25 kg, trong khi bụng ngày càng to, khuôn mặt từ góc cạnh trở nên tròn đầy, xuất hiện nhiều vết rạn da ở bụng, đùi và hông.

Không chỉ thay đổi ngoại hình, chị còn thường xuyên mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, trí nhớ kém, cảm xúc thất thường, dễ nóng giận. Đặc biệt, kinh nguyệt thưa dần rồi mất hẳn khiến chị quyết định đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Thành phố Hồ Chí Minh.

Khi nhập viện, chị Hiền nặng 90 kg, béo phì độ II, vòng bụng lên tới 108 cm, vượt xa ngưỡng an toàn dưới 80 cm ở nữ giới. Tuy nhiên, điều khiến các bác sỹ chú ý không chỉ là cân nặng mà còn là sự mất cân đối rõ rệt của cơ thể: khuôn mặt tròn đỏ đặc trưng, bụng tích mỡ nhưng tay chân nhỏ, khối cơ giảm, cơ yếu, kèm rậm lông, tăng huyết áp và rối loạn kinh nguyệt.

Theo BS.CKI Võ Trần Nguyên Duy, chuyên khoa Nội tiết - Đái tháo đường, đây là những dấu hiệu không điển hình của béo phì do ăn uống hay ít vận động mà gợi ý nhiều đến hội chứng Cushing, một rối loạn nội tiết do cơ thể dư thừa hormone cortisol kéo dài.

Để xác định nguyên nhân, người bệnh được chỉ định thực hiện hàng loạt xét nghiệm chuyên sâu về nội tiết. Kết quả cho thấy nồng độ cortisol trong máu tăng cao. Sau nghiệm pháp ức chế dexamethasone liều thấp qua đêm, chỉ số cortisol vẫn vượt quá 50 mcg/dL, cao hơn nhiều so với mức bình thường từ 6-23 mcg/dL, củng cố chẩn đoán hội chứng Cushing nội sinh.

Tiếp tục chụp cộng hưởng từ (MRI), các bác sỹ phát hiện khối u tuyến thượng thận phải kích thước 31x23x23mm. Khối u này tự sản xuất cortisol, làm rối loạn toàn bộ hệ thống điều hòa hormone của cơ thể và là nguyên nhân gây ra hàng loạt triệu chứng ở người bệnh.

Theo BS.CKI Võ Trần Nguyên Duy, cortisol là hormone steroid do vỏ tuyến thượng thận tiết ra, giữ vai trò quan trọng trong điều hòa huyết áp, đường huyết, chuyển hóa năng lượng và đáp ứng với căng thẳng.

Tuy nhiên, khi cortisol tăng quá mức trong thời gian dài sẽ gây ra hội chứng Cushing với nhiều biểu hiện đặc trưng như tăng cân nhanh, tích mỡ vùng bụng và mặt, teo cơ tay chân, rạn da màu tím đỏ, rối loạn kinh nguyệt, tăng huyết áp, tăng đường huyết, thay đổi cảm xúc và suy giảm trí nhớ.

"Hội chứng Cushing là bệnh lý hiếm gặp, trung bình khoảng 70 trường hợp trên một triệu dân, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi 25-40. Do triệu chứng dễ nhầm với béo phì hoặc rối loạn chuyển hóa thông thường nên nhiều trường hợp được phát hiện khi bệnh đã gây biến chứng", bác sỹ Duy cho biết.

Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nhiều hậu quả nghiêm trọng như tăng huyết áp, đái tháo đường, loãng xương, gãy xương bệnh lý, rối loạn điện giải, nhiễm trùng, viêm loét dạ dày và tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

Sau khi hội chẩn, chị Hiền được chỉ định phẫu thuật cắt bỏ khối u tuyến thượng thận. Kết quả giải phẫu bệnh xác định đây là u lành tính. Sau phẫu thuật, người bệnh tiếp tục được điều trị nội tiết, kết hợp kiểm soát cân nặng bằng thuốc hỗ trợ giảm cảm giác thèm ăn, chế độ dinh dưỡng khoa học và luyện tập thể lực.

Các bác sỹ khuyến cáo người bệnh ưu tiên nguồn đạm dễ tiêu như cá, thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, trứng, sữa tách béo và các loại đậu. Trong đó, nên ăn cá 3-4 bữa mỗi tuần nhằm bổ sung acid béo có lợi, hỗ trợ chống viêm và bảo vệ tim mạch. Đồng thời, tăng cường rau xanh, trái cây, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, bánh ngọt, nội tạng động vật, mỡ động vật; không hút thuốc, hạn chế rượu bia và giảm lượng muối trong khẩu phần ăn.

Sau hai tháng điều trị, tình trạng sức khỏe của chị Hiền cải thiện rõ rệt. Cân nặng giảm từ 90kg xuống còn 79kg, vòng bụng giảm 23cm, từ 108cm còn 85cm. Kinh nguyệt đã trở lại bình thường, các rối loạn về cảm xúc và tâm lý ổn định hơn. Những dấu hiệu đặc trưng của hội chứng Cushing như mặt tròn, bụng to, rậm lông và rạn da cũng giảm đáng kể. Hiện người bệnh tiếp tục được theo dõi nội tiết và đặt mục tiêu giảm cân về mức 70kg.

Các chuyên gia nội tiết khuyến cáo, không phải mọi trường hợp tăng cân đều xuất phát từ chế độ ăn uống hoặc lối sống. Khi cân nặng tăng nhanh bất thường, đặc biệt kèm theo các biểu hiện như mặt tròn, tích mỡ vùng bụng nhưng tay chân nhỏ, rạn da màu tím đỏ, tăng huyết áp, rối loạn kinh nguyệt hoặc thay đổi cảm xúc, người dân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám.

Việc phát hiện sớm các rối loạn nội tiết như hội chứng Cushing không chỉ giúp điều trị đúng nguyên nhân mà còn giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.