Bổ sung nhiều tiêu chí

Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố quy định tiêu chí khu, cụm công nghiệp sinh thái trên địa bàn Thành phố và lộ trình, cơ chế, chính sách hỗ trợ chuyển đổi khu, cụm công nghiệp đang hoạt động thành khu, cụm công nghiệp sinh thái.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo nghị quyết cơ bản kế thừa các tiêu chí xác định khu công nghiệp sinh thái tại Nghị định số 35/2022/NĐ-CP, đồng thời bổ sung một số yêu cầu về quy hoạch, sử dụng năng lượng tái tạo, sản xuất sạch hơn và cộng sinh công nghiệp.

Điểm đáng chú ý trong dự thảo là bổ sung tiêu chí tối thiểu 10% tổng nhu cầu điện năng tiêu thụ hằng năm của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp phải được đáp ứng từ nguồn năng lượng tái tạo.

Nguồn điện này có thể đến từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ; điện năng mua bán trực tiếp từ các đơn vị phát điện năng lượng tái tạo hoặc các nguồn năng lượng tái tạo khác theo quy định pháp luật.

Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm khuyến khích doanh nghiệp từng bước chuyển từ sử dụng năng lượng hóa thạch sang năng lượng tái tạo, phù hợp với xu hướng phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn.

Mức tối thiểu 10% được đánh giá có tính khả thi, chủ yếu thông qua việc khai thác điện mặt trời trên mái các nhà xưởng hiện hữu mà không cần bổ sung quỹ đất mới.

Một điểm mới khác là nâng tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn và kinh tế tuần hoàn từ 20% lên 25%.

Cụ thể, khu công nghiệp sinh thái phải có tối thiểu 10% doanh nghiệp sinh thái hoặc ít nhất 25% doanh nghiệp áp dụng các giải pháp tiết kiệm nguyên liệu, vật liệu, nước, năng lượng, hóa chất và giảm phát thải ra môi trường trên một đơn vị sản phẩm.

Việc nâng tỷ lệ này nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới phương thức sản xuất, sử dụng hiệu quả tài nguyên và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường, hướng đến mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero).

Đối với tiêu chí cộng sinh công nghiệp, dự thảo yêu cầu mỗi khu công nghiệp sinh thái phải có ít nhất một hoạt động cộng sinh ở từng hình thức, gồm trao đổi yếu tố đầu vào, đầu ra; sử dụng chung hạ tầng và sử dụng chung dịch vụ.

Quy định này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tăng cường liên kết, chia sẻ nguồn lực, tận dụng phụ phẩm và sử dụng chung các dịch vụ, hạ tầng trong khu công nghiệp, qua đó tiết kiệm chi phí và giảm tác động đến môi trường.

Về quy hoạch, dự thảo bổ sung yêu cầu đối với các khu công nghiệp thành lập mới theo định hướng sinh thái. Theo đó, tổng diện tích đất cây xanh, giao thông, khu kỹ thuật và hạ tầng xã hội dùng chung phải đạt tối thiểu 28%, trong đó đất cây xanh chiếm ít nhất 12% và đất hạ tầng xã hội dùng chung tối thiểu 2%.

Các tỷ lệ này được đề xuất cao hơn quy chuẩn hiện hành nhằm tăng không gian xanh, bổ sung tiện ích xã hội, cải thiện điều kiện làm việc và sinh hoạt của người lao động, đồng thời nâng cao chất lượng môi trường trong khu công nghiệp.

Lần đầu xây tiêu chí cụm công nghiệp sinh thái

Theo cơ quan soạn thảo, do pháp luật hiện hành chưa quy định tiêu chí cụm công nghiệp sinh thái, dự thảo Nghị quyết xây dựng bộ tiêu chí cho cụm công nghiệp dựa trên tiêu chí của khu công nghiệp sinh thái.

Theo đó, cụm công nghiệp phải đáp ứng tiêu chí tỷ lệ tổng diện tích đất cây xanh, giao thông, các khu kỹ thuật dùng chung trong quy hoạch cụm công nghiệp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt không thấp hơn tỷ lệ tối thiểu theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch xây dựng, trong đó tỷ lệ diện tích đất cây xanh đạt tối thiểu 10%.

Đối với cụm công nghiệp thành lập mới theo định hướng cụm công nghiệp sinh thái thì tỷ lệ tối thiểu tổng diện tích đất cây xanh, giao thông, các khu kỹ thuật dùng chung trong cụm công nghiệp đạt 23%, trong đó tỷ lệ diện tích đất cây xanh đạt tối thiểu 12%.

 Dự thảo cũng yêu cầu mỗi cụm công nghiệp sinh thái phải có ít nhất một hoạt động cộng sinh công nghiệp.

Đồng thời, tối thiểu 5% doanh nghiệp trong cụm phải là doanh nghiệp sinh thái hoặc ít nhất 15% doanh nghiệp áp dụng các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn và đạt kết quả tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải.

Đối với nhà đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp, dự thảo đặt ra các yêu cầu về bảo đảm dịch vụ thiết yếu, giám sát sử dụng tài nguyên, quản lý chất thải và thực hiện báo cáo môi trường, trách nhiệm xã hội hoặc ESG.

TP.HCM hiện có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp trong quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong đó, 58 khu chế xuất, khu công nghiệp đang hoạt động và phát triển qua hơn 30 năm.

Cùng với 26 cụm công nghiệp hiện hữu, các khu công nghiệp này đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển nhằm giảm ô nhiễm môi trường, hạn chế thâm dụng lao động và nâng cao giá trị gia tăng.

Việc xây dựng nghị quyết được xem là cơ sở để TP.HCM đẩy nhanh quá trình chuyển đổi các khu, cụm công nghiệp hiện hữu, hướng đến mô hình sản xuất xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững.