Khi doanh nghiệp nông nghiệp trẻ tự đặt mình vào sân chơi toàn cầu

Giữa những luống cà gai leo đang vào vụ thu hoạch, khi hương dược liệu còn đọng trên tay người làm vườn và trong bối cảnh thị trường toàn cầu liên tục biến động bởi rào cản kỹ thuật, thuế quan cùng những thay đổi chính sách khó lường, bà Trần Lê Quỳnh Diễm không nói nhiều về khó khăn trước mắt. Bà chọn nhắc về một khoảnh khắc diễn ra không lâu trước đó - đầu năm 2026 - như một cách trả lời thầm lặng cho những thử thách của thị trường.

Khi container thành phẩm đầu tiên của Công ty TNHH Dược liệu Hữu cơ An Xuân chính thức rời cảng, xuất khẩu chính ngạch sang Mỹ, với nhiều người, đó có thể chỉ là một thương vụ đánh dấu thêm một điểm sáng trên báo cáo kinh doanh. Nhưng với nữ doanh nhân trẻ, đó là kết tinh của gần ba năm chuẩn bị lặng lẽ và bền bỉ.

“Khoảnh khắc container khép lại, tôi chỉ thở ra một hơi rất sâu”, Quỳnh Diễm nhớ lại. Không phải sự vỡ òa, cũng không phải niềm vui hân hoan thường thấy khi đạt được một cột mốc lớn, đó là cảm giác của người vừa đi hết một chặng đường nhiều áp lực, nơi từng chi tiết nhỏ đều có thể trở thành điểm nghẽn.

Lô hàng đầu tiên gồm gần 10.000 đơn vị sản phẩm với trà cần tây, trà tía tô và cao cà gai leo dạng bột hòa tan. Đây là những sản phẩm chủ lực của An Xuân, đã đạt chứng nhận OCOP 4 sao và 5 sao cấp tỉnh tại Quảng Trị. Theo kế hoạch, các sản phẩm sẽ được phân phối thông qua hệ thống siêu thị bán lẻ tại Mỹ, mở ra cơ hội để dược liệu Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng bản địa.

“Chúng tôi không coi đó là cuộc thử vận may. Nếu chỉ đi với tâm thế thử xem có được không thì rất khó đi xa ở một thị trường nổi tiếng khắt khe như Mỹ”, Giám đốc An Xuân nói.

Tuy nhiên, xuất khẩu một lô hàng không khó bằng duy trì được nhịp xuất khẩu ổn định. Sau container đầu tiên, câu hỏi với bà Trần Lê Quỳnh Diễm không còn là “mình đã làm được chưa”, mà là “mình có thể làm được bao lâu”.

Theo Trần Lê Quỳnh Diễm, câu trả lời đã có từ 3 năm trước, khi An Xuân chọn bước đi ít “hào quang” hơn: lựa chọn gia công và cung cấp bán thành phẩm. Khoảng lùi ấy trở thành thời gian tích lũy quan trọng để quan sát cách sản phẩm được đóng gói, phân phối; cách câu chuyện về dược liệu được kể trên bao bì và phản hồi thực tế từ người tiêu dùng… Mọi chi tiết đều được điều chỉnh nhiều lần.

“Làm gia công giúp chúng tôi nhìn sản phẩm bằng con mắt khác. Mình thấy rõ hơn đâu là điểm mạnh thực sự, đâu là điều cần thay đổi”, CEO An Xuân kể lại giai đoạn chuẩn bị ban đầu. Đến nay, khi năng lực sản xuất, kiểm soát chất lượng và vùng nguyên liệu đã ổn định hơn, khi đối tác nhìn thấy sự nghiêm túc và nhất quán trong cách vận hành, hai bên mới tiến tới ký kết xuất khẩu chính ngạch dưới thương hiệu riêng.

Khi giá trị địa phương trở thành chiến lược

Nếu lô hàng xuất khẩu chính ngạch đầu năm 2026 là kết quả của một quá trình chuẩn hóa kéo dài nhiều năm, thì phía sau sự chuẩn hóa ấy lại bắt nguồn từ một cú “trượt nhịp” ngay trên thị trường nội địa - một bài học mà bà Trần Lê Quỳnh Diễm cho rằng, đã thay đổi toàn bộ cách An Xuân nhìn về tăng trưởng.

Thời điểm sản phẩm cao cà gai leo bắt đầu được người tiêu dùng đón nhận mạnh mẽ, nhu cầu tăng nhanh ngoài dự báo. Đơn hàng từ các đại lý dồn dập đổ về. Với một doanh nghiệp trẻ, đó lẽ ra phải là giai đoạn tăng tốc.

Nhưng tăng trưởng quá nhanh, khi nền tảng chưa kịp mở rộng đồng bộ, lại trở thành phép thử khắc nghiệt. “Chúng tôi không đủ nguyên liệu để đáp ứng và hệ quả là đã mất khoảng 90% đại lý trong giai đoạn đó”, bà Diễm thẳng thắn.

Con số 90% không chỉ là thiệt hại về kênh phân phối. Đó là cú chạm mạnh vào tâm lý của một doanh nhân trẻ đang nỗ lực gây dựng thương hiệu. Khi thị trường có nhu cầu nhưng doanh nghiệp không có hàng để giao, niềm tin sụt giảm rất nhanh. Khoảng trống cung ứng lập tức được lấp đầy bởi các sản phẩm khác.

“Lúc ấy, chúng tôi nhận ra rất rõ, nếu không kiểm soát được nội lực, mọi chiến lược mở rộng đều có thể trở thành rủi ro”, bà nói.

Thay vì tiếp tục chạy theo doanh số để giữ thị phần, bà Diễm chọn “hãm phanh”, nhìn lại toàn bộ chiến lược, không chỉ ở khâu bán hàng mà từ gốc rễ là nguyên liệu. Muốn ổn định đầu ra, trước hết phải ổn định đầu vào. Muốn nói đến thương hiệu, phải làm chủ được chất lượng ngay từ đồng ruộng.

Vì vậy, ngoài tuân thủ nghiêm các tiêu chí GACP-WHO - tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới về sản xuất dược liệu sạch và an toàn - An Xuân đã nâng tổng diện tích vùng trồng của doanh nghiệp lên hơn 15 ha, trong đó gần 10 ha dành cho cà gai leo - loại cây chủ lực. Phần còn lại là rau má, tía tô… tạo nên hệ sinh thái sản phẩm đa dạng.

Nhưng điều bà Diễm nhấn mạnh không nằm ở con số diện tích, mà ở cách tổ chức. Phần lớn nguyên liệu được triển khai theo mô hình liên kết với nông dân, hợp tác xã tại địa phương và bà con dân tộc thiểu số. Doanh nghiệp không chỉ thu mua, mà tham gia ngay từ đầu khi cung cấp giống, xây dựng quy trình kỹ thuật chi tiết cho từng giai đoạn, từ bón lót, bón thúc, sử dụng chế phẩm vi sinh đến phòng trừ sâu bệnh.

“Chúng tôi không thể yêu cầu nông dân đạt chuẩn nếu không đồng hành cùng họ từ đầu”, Quỳnh Diễm chia sẻ. Ở những khu vực còn khó khăn, doanh nghiệp chủ động tham gia các đề tài, dự án để xin hỗ trợ chi phí phân bón, chế phẩm sinh học, giảm bớt gánh nặng ban đầu cho nông dân.

Có thể nói, từ bài học mất đại lý đến quyết định đầu tư dài hạn cho vùng trồng, hành trình của bà Trần Lê Quỳnh Diễm cho thấy, một điểm chung: phát triển bền vững không nằm ở những bước nhảy vọt, mà ở khả năng giữ thăng bằng khi thị trường biến động, và ở sự kiên định với những giá trị tưởng chừng rất địa phương nhưng, khi được tổ chức bài bản, lại có thể trở thành chiến lược để bước ra sân chơi toàn cầu.

Bản lĩnh và mềm mại - “hoạt chất” của nữ doanh nhân

Trong bối cảnh thị trường quốc tế liên tục biến động bởi yếu tố chính trị, kinh tế, rào cản kỹ thuật và chính sách thuế quan, Trần Lê Quỳnh Diễm cho rằng, đạt chuẩn chất lượng mới chỉ là điều kiện cần, còn khả năng thích ứng mới là yếu tố quyết định.

Vì vậy, cùng với đầu tư vào chất lượng và vùng nguyên liệu, bà kiên định không đặt toàn bộ kỳ vọng vào một thị trường. Xuất khẩu sang Mỹ là cột mốc quan trọng, nhưng An Xuân vẫn xây dựng chiến lược phân tán rủi ro, cân bằng giữa thị trường trong nước và quốc tế, giữa B2B và B2C. Theo bà Diễm, B2B giúp mở rộng quy mô và tối ưu sản xuất, trong khi B2C giúp doanh nghiệp duy trì kết nối trực tiếp với người tiêu dùng, hiểu rõ cảm xúc và hành vi thị trường. “Nếu chỉ tập trung một phía, mình sẽ mất đi một phần bức tranh”, bà nói.

Đằng sau những lựa chọn chiến lược ấy còn là triết lý làm nghề. Là nữ doanh nhân trẻ trong lĩnh vực nông nghiệp - ngành thường được xem là nhiều rủi ro - Quỳnh Diễm lại nhìn thấy chiều sâu và sức sống riêng. “Làm nông nghiệp buộc mình phải khiêm tốn trước tự nhiên và chấp nhận có những điều ngoài tầm kiểm soát”, bà chia sẻ.

Chính vì vậy, điều bà tập trung nhất là vun bồi nội lực. Theo bà, khi nội lực của từng cá nhân đủ vững thì doanh nghiệp mới vững. Nội lực của một nữ doanh nhân không chỉ là sự quyết đoán, mà còn là khả năng lắng nghe, thấu hiểu và kết nối - một dạng “quyền lực mềm” giúp cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Hình ảnh Trần Lê Quỳnh Diễm không chỉ là một CEO đưa dược liệu Việt ra thế giới, mà còn là chân dung một người phụ nữ dám rời vùng an toàn, kiên trì xây dựng giá trị theo cách riêng - bằng sự kết hợp giữa bản lĩnh và mềm mại.