Một tuyến đường, nhiều dòng chảy kinh tế

Nguyễn Đức Nam, tài xế container chuyên vận chuyển linh kiện điện tử từ Bắc Ninh xuống Hải Phòng, kể rằng có những ngày xe phải mất thêm vài giờ chỉ để vượt qua các nút giao quanh Hà Nội.

"Hàng không xa nhưng chỉ cần tắc ở cửa ngõ là coi như trễ lịch vào cảng", anh nói.

Câu chuyện của Nam phản ánh một thực tế mà nền kinh tế phía Bắc đã và đang phải đối mặt nhiều năm qua: tốc độ mở rộng sản xuất nhanh hơn tốc độ phát triển kết nối vùng.

Theo Báo cáo Logistics Việt Nam 2025 của Bộ Công Thương, chi phí logistics của Việt Nam hiện tương đương khoảng 16 - 17% GDP, cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Một trong những nguyên nhân nằm ở khả năng kết nối giữa các trung tâm sản xuất, kho vận, cảng biển và sân bay chưa thực sự thông suốt.

Trong hơn một thập kỷ qua, bản đồ công nghiệp miền Bắc đã thay đổi rất nhanh. Các trung tâm sản xuất điện tử, công nghiệp phụ trợ, logistics không còn tập trung quanh Hà Nội mà đang lan rộng ra Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Phú Thọ và nhiều địa phương khác.

Các dòng hàng hóa ngày càng lớn hơn, trong khi mạng lưới giao thông vẫn phải đi qua những "nút thắt cổ chai" tại cửa ngõ Thủ đô.

Chính trong bối cảnh đó, Vành đai 4 vùng Thủ đô được xem là một trong những dự án hạ tầng quan trọng nhất miền Bắc hiện nay.

Dài hơn 112 km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh, tuyến đường này kết nối trực tiếp với hàng loạt trục giao thông chiến lược như Nội Bài - Lào Cai, Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Thái Nguyên hay Pháp Vân - Cầu Giẽ.

Nếu nhìn trên bản đồ quy hoạch, Vành đai 4 giống như một vòng cung bao quanh các trung tâm công nghiệp và logistics lớn nhất miền Bắc. Nhưng nhìn từ góc độ kinh tế, đây thực chất là một tuyến hạ tầng có khả năng tổ chức lại các dòng vận tải liên vùng.

Phía Bắc là Mê Linh và khu vực sân bay Nội Bài. Phía Đông Bắc là Bắc Ninh - trung tâm sản xuất điện tử lớn hàng đầu Việt Nam. Phía Đông là Hưng Yên với hàng loạt khu công nghiệp và trung tâm logistics đang phát triển mạnh. Phía Nam là các cửa ngõ công nghiệp mới của Hà Nội.

Khi hoàn thành, Vành đai 4 sẽ tạo nên một vòng kết nối mới giữa các khu công nghiệp, sân bay, cảng biển và trung tâm logistics của toàn vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Trong cấu trúc dự án có tổng vốn đầu tư hơn 85.000 tỷ đồng, hợp phần thành phần 3 - đoạn cao tốc đầu tư theo phương thức PPP - được xem là "xương sống vận hành" của toàn tuyến.

Đây cũng là hợp phần mà T&T Group tham gia với vai trò nhà đầu tư trong liên danh thực hiện dự án.

Nếu các tuyến đường là mạch máu của nền kinh tế, thì đoạn cao tốc này chính là nơi các dòng chảy logistics quan trọng nhất của miền Bắc sẽ hội tụ và lưu thông trong nhiều thập kỷ tới.

Lựa chọn của Bầu Hiển trong những cấu trúc dài hạn

Trong dự án Vành đai 4, T&T Group trực tiếp hiện diện tại đoạn cao tốc giữ vai trò vận hành dòng logistics của toàn bộ dự án. Bên cạnh việc tham gia thu xếp tài chính, T&T Group còn cùng liên danh thực hiện công tác quản lý, vận hành và bảo trì tuyến cao tốc sau này.

Điều đó cho thấy sự quan tâm không chỉ dừng ở hạ tầng giao thông đơn thuần mà còn hướng tới lớp hạ tầng giữ vai trò tổ chức các dòng vận tải và liên kết kinh tế vùng.

Đặt trong chuỗi dự án mà T&T Group tham gia những năm gần đây, lựa chọn này không phải là một quyết định riêng lẻ.

Từ cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương kết nối Tây Nguyên với vùng kinh tế phía Nam, sân bay Quảng Trị mở thêm một cửa ngõ phát triển cho Bắc Trung Bộ, đến Việt Nam SuperPort tại Phú Thọ - siêu cảng logistics thông minh đầu tiên tại Việt Nam - đều cho thấy sự hiện diện của T&T ở những mắt xích hạ tầng có khả năng tạo tác động lan tỏa lớn.

Tương tự, Cảng Quảng Ninh, nơi T&T Group là cổ đông chiến lược từ năm 2015, đang giữ vai trò cửa ngõ hàng hải quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Trong lĩnh vực năng lượng, doanh nghiệp cũng đầu tư vào các dự án như LNG Hải Lăng hay điện gió Savan 1 tại Lào.

Điểm chung của các dự án này là đều gắn với những cấu phần nền tảng của nền kinh tế: giao thông, logistics, cảng biển, sân bay và năng lượng. Đồng thời cho thấy, T&T Group đang hiện diện tại những mắt xích có khả năng tác động lâu dài đến năng lực kết nối, năng lực logistics và góp phần hình thành các cực phát triển mới cho từng địa phương.

Doanh nhân Đỗ Quang Hiển nhiều lần nhấn mạnh rằng, doanh nghiệp chỉ có thể phát triển bền vững khi lợi ích của mình gắn với lợi ích quốc gia và khả năng tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế.

Ở góc độ rộng hơn, cách tiếp cận này cũng phản ánh sự trưởng thành của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, khi đạt tới một quy mô nhất định, nhiều doanh nghiệp lớn sẽ không còn chỉ theo đuổi lợi ích ngắn hạn mà bắt đầu tham gia vào những cấu trúc phát triển dài hạn của nền kinh tế.

Vành đai 4 có thể là một ví dụ như vậy.

Mới đây, Hà Nội đã công bố Quy hoạch Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, trong đó các vành đai, hành lang kinh tế và mạng lưới liên kết vùng được xác định là bộ khung cho sự phát triển đô thị, công nghiệp và logistics trong tương lai.

Ngay khi các hợp phần chính của Vành đai 4 hoàn thành vào năm 2027, những chiếc container từ Bắc Ninh, Hưng Yên hay khu vực quanh Nội Bài sẽ có thêm một hành lang lưu thông mới để kết nối nhanh hơn với các trung tâm logistics và cảng biển phía Bắc.

Với những người như tài xế Nguyễn Đức Nam, đó đơn giản là một cung đường ngắn hơn. Nhưng phía sau những hành trình được rút ngắn ấy, là cả một cấu trúc phát triển mới đang dần hình thành quanh vùng Thủ đô Hà Nội.