Hội nghị do Chính phủ Việt Nam phối hợp với UNESCO tổ chức từ ngày 27/9 đến 1/10/2026 tại Hà Nội và tỉnh Ninh Bình, với sự tham gia của khoảng 250 đại biểu.

Thành phần tham dự gồm Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới, Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49, các đại sứ, đại diện cơ quan quản lý di sản, chuyên gia Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS), ban quản lý các khu di sản, nhà nghiên cứu, đại diện cộng đồng và thanh niên.

Định hình cách tiếp cận mới về tính xác thực

Sau hơn 3 thập kỷ kể từ khi Văn kiện Nara về tính xác thực được thông qua năm 1994, quan niệm và phương pháp bảo tồn di sản thế giới đã có nhiều thay đổi. Bên cạnh các yếu tố vật chất, mối liên hệ tâm linh, thực hành văn hóa sống, tri thức bản địa và sự gắn kết giữa cộng đồng với thiên nhiên ngày càng được coi trọng khi xác định giá trị của di sản.

Trong khi đó, xung đột, thiên tai, biến đổi khí hậu, sức ép từ hoạt động du lịch và sự phát triển của công nghệ đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác bảo tồn. Việc đánh giá tính xác thực vì thế cần được tiếp cận linh hoạt hơn, trên cơ sở tôn trọng bối cảnh văn hóa, lịch sử và xã hội cụ thể của từng di sản.

Hội nghị tại Việt Nam tiếp nối Tiến trình Nairobi được khởi động từ Hội nghị quốc tế năm 2025 tại châu Phi, đồng thời hiện thực hóa Quyết định 48 COM 6C của Ủy ban Di sản Thế giới tại kỳ họp thứ 48 ở Busan, Hàn Quốc vào tháng 7/2026.

Các đại biểu sẽ tập trung thảo luận phương pháp đánh giá tính xác thực trong quá trình tái thiết di sản sau xung đột hoặc thiên tai; bảo tồn di sản sống; kế thừa tri thức truyền thống và phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng.

Chương trình tại Hà Nội gồm phiên khai mạc, bế mạc, các phiên toàn thể, thảo luận chuyên đề và hoạt động trưng bày, triển lãm. Trong khuôn khổ hội nghị, Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên thuộc Trung tâm Hoàng thành Thăng Long dự kiến diễn ra sáng 29/9/2026.

Tại Ninh Bình, các đại biểu sẽ khảo sát thực địa chuyên môn tại Quần thể danh thắng Tràng An và khu vực Tam Chúc. Đây là cơ hội để những vấn đề lý luận về tính xác thực được đối chiếu với thực tiễn quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại Việt Nam.

Kết quả trọng tâm được kỳ vọng của hội nghị là đóng góp xây dựng Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực. Văn kiện hướng tới hình thành bộ hướng dẫn thực tiễn, hỗ trợ các quốc gia kiểm kê di sản, lập Danh sách Đề cử Dự kiến, xây dựng hồ sơ đề cử, bảo tồn, quản lý và giám sát di sản.

Bộ hướng dẫn được kỳ vọng giúp việc đánh giá tính xác thực trở nên nhất quán, bao trùm hơn, qua đó đóng góp vào mục tiêu xây dựng Danh sách Di sản Thế giới cân bằng và đáng tin cậy.

Theo bà Lê Thị Hồng Vân, Tổng Thư ký Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, văn hóa và di sản ngày càng thể hiện vai trò cầu nối gắn kết con người, tạo nền tảng cho hòa bình, lòng tin và phát triển bền vững.

Sau gần 55 năm thực thi, Công ước Di sản Thế giới đang đứng trước nhiều yêu cầu mới từ quá trình đô thị hóa, biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế - xã hội. Hội nghị là diễn đàn để các quốc gia châu Á - Thái Bình Dương đưa tiếng nói, tri thức và kinh nghiệm thực tiễn của khu vực vào tiến trình thảo luận toàn cầu.

Sự kiện cũng đánh dấu 50 năm quan hệ hợp tác Việt Nam - UNESCO, từ năm 1976 đến năm 2026. Theo bà Lê Thị Hồng Vân, UNESCO đã đồng hành với Việt Nam từ giai đoạn phục hồi sau chiến tranh, mở rộng hội nhập quốc tế đến bảo tồn di sản và phát triển nguồn nhân lực.

Thông qua hội nghị, Việt Nam tiếp tục thể hiện vai trò thành viên tích cực, có trách nhiệm của Ủy ban Di sản Thế giới, đồng thời giới thiệu những kinh nghiệm bảo tồn di sản gắn với phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam nhận định, tính xác thực giữ vai trò nền tảng trong quá trình nhận diện và bảo vệ Di sản Thế giới, đồng thời cần được nhìn nhận trong chính bối cảnh văn hóa nơi di sản tồn tại.

Khu vực châu Á - Thái Bình Dương có nhiều kinh nghiệm trong bảo tồn di sản sống, duy trì tính liên tục, phục dựng, gìn giữ tri thức truyền thống và mối quan hệ giữa cộng đồng với di sản. Hội nghị có thể chuyển hóa những kinh nghiệm này thành các cách tiếp cận rõ ràng, dựa trên bằng chứng và có khả năng áp dụng trong hệ thống Di sản Thế giới.

Ra mắt bộ nhận diện 50 năm Việt Nam - UNESCO

Văn phòng UNESCO tại Việt Nam và Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đã ra mắt bộ đồ họa nhận diện kỷ niệm 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO, giai đoạn 1976-2026.

Bộ nhận diện là tác phẩm giành giải Nhất của Nhóm Manifesco, TP.HCM, vượt qua 108 tác phẩm tham dự cuộc thi trên toàn quốc.

Thiết kế sử dụng hình ảnh số 5 được tạo thành từ những đường nét song song mang màu xanh đặc trưng của UNESCO, đại diện cho 5 thập kỷ hợp tác. Số 0 mang hình dáng nón lá Việt Nam, với phần tâm màu đỏ lan tỏa thành những đường nét đa sắc, tượng trưng cho sự đa dạng văn hóa và 17 Mục tiêu Phát triển Bền vững.

Theo ông Jonathan Wallace Baker, dấu mốc 50 năm phản ánh tầm vóc của quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và UNESCO. Hai bên mong muốn tiếp tục vun đắp mối quan hệ trên nền tảng tin cậy, hợp tác và những mục tiêu chung đã được xây dựng trong suốt nửa thế kỷ.

Việc đăng cai Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực, cùng hoạt động kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam - UNESCO, tiếp tục khẳng định sự tham gia chủ động của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác đa phương về văn hóa và di sản thế giới.