Là một người Việt Nam đang làm việc ở trung tâm của ngành công nghệ tại Mỹ, ông đánh giá như thế nào về tiềm năng đầu tư vào công nghệ tại Việt Nam?
Nhìn từ góc độ vĩ mô, Việt Nam đang hội tụ đủ 3 yếu tố mà các nhà đầu tư Big Tech luôn tìm kiếm: dân số trẻ am hiểu công nghệ, chi phí nhân công kỹ thuật số cạnh tranh, và chính sách về đầu tư nước ngoài ngày càng rõ ràng hơn. Việt Nam cũng đang nổi lên như một trong những điểm đến hàng đầu của làn sóng “China+1”, và cơ hội đó không chỉ là trong lĩnh vực sản xuất, mà còn cả trong các lĩnh vực phần mềm, hạ tầng kỹ thuật số, và fintech.
Từ bên trong ngành ở Mỹ, tôi thấy các tập đoàn lớn đang nhìn Việt Nam như một trung tâm công nghệ khu vực tiềm năng, chứ không chỉ đơn thuần là thị trường tiêu dùng nữa. Tuy nhiên thời gian để chúng ta chớp lấy cơ hội vàng này chỉ còn 1-2 thập kỷ nữa. Hơn thế, vẫn có khoảng cách không nhỏ giữa yêu cầu của Silicon Valley và cơ sở hạ tầng mà chúng ta có thể cung cấp.
| Ông Phạm Thiện Minh, Quản lý Tài chính cấp cao, Tập đoàn Microsoft (Mỹ) |
Cụ thể hơn, theo ông, những lĩnh vực công nghệ nào tại Việt Nam đang có tiềm năng tăng trưởng mạnh nhất và có thể thu hút đầu tư nước ngoài?
Dựa trên những gì tôi quan sát từ thị trường Mỹ, tôi thấy có hai lĩnh vực nổi bật nhất hiện nay.
Đầu tiên là AI ứng dụng. Việt Nam có lực lượng kỹ sư phần mềm đông và tốc độ ứng dụng AI vào thực tiễn rất nhanh trong giới văn phòng. Đây là thời điểm vàng để chuyển từ gia công phần mềm sang xây dựng năng lực AI thực sự: data labeling chất lượng cao, fine-tuning mô hình cho thị trường Đông Nam Á, và phát triển các ứng dụng AI trong y tế, giáo dục, nông nghiệp.
Các Big Tech Mỹ đang rất cần đối tác địa phương có đủ năng lực kỹ thuật để triển khai AI vào các thị trường mới nổi, và Việt Nam hoàn toàn có thể là lựa chọn đó, nếu đầu tư chính sách đúng hướng.
Lĩnh vực thứ hai có tiềm năng chiến lược rất lớn và lâu dài là công nghệ bán dẫn và điện tử. Việt Nam đang thu hút đầu tư từ Intel, Samsung, Apple, và gần đây là các nhà sản xuất chip Đài Loan trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cơ cấu mạnh. Đây không chỉ là cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài ngắn hạn, mà là cơ hội để xây dựng năng lực kỹ thuật trong một ngành mà cả thế giới đang tranh giành vị trí. Nếu có chính sách đúng để thu hút nhân tài người Việt từ Silicon Valley và các nước công nghệ cao, thì đây sẽ là nền tảng cho cả thập kỷ tăng trưởng tiếp theo.
Nhìn từ bên trong một công ty như Microsoft, ông thấy các tập đoàn Big Tech Mỹ thực sự đang nhìn nhận Việt Nam như thế nào trong chiến lược toàn cầu của họ?
Việt Nam đang được chú ý nhiều hơn hẳn so với 5 năm trước với sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu. Không chỉ vì chi phí mà vì sự kết hợp của nhiều yếu tố: ổn định chính trị, tốc độ phát triển hạ tầng, và đặc biệt là chất lượng nhân lực kỹ thuật ngày càng được công nhận. Nhưng điều mà các tập đoàn lớn vẫn còn e ngại là tính minh bạch của môi trường pháp lý và tốc độ xử lý hành chính.
Trong các phân tích đầu tư tôi thực hiện, “rủi ro pháp lý” và “sự minh bạch kinh doanh” luôn là những biến số được cân nhắc rất quan trọng khi đầu tư vào các nước đang phát triển. Chính phủ đang nỗ lực cải thiện điều này và đó là hướng đi đúng để thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao hơn.
| Ông Phạm Thiện Minh tại trụ sở của Microsoft tại Mỹ |
Từ kinh nghiệm làm tài chính cho DoorDash và eBay, ông có thể chia sẻ bài học nào đặc biệt có giá trị cho các startup Việt Nam đang trong giai đoạn tăng trưởng hiện nay?
Bài học lớn nhất tôi mang theo là: đừng chạy theo doanh thu mà bỏ quên cấu trúc lợi nhuận. Ở DoorDash, chỉ từ việc xây dựng lại mô hình P&L bài bản, tôi giúp tiết kiệm 12 triệu USD và tăng thêm 60 triệu USD doanh thu. Ở eBay, phân tích ROI nghiêm túc giúp nhận diện cơ hội 55 triệu USD…
Nhiều startup Việt Nam làm sản phẩm rất tốt nhưng hệ thống quản lý tài chính gốc còn lỏng lẻo dẫn đến sụp đổ cũng rất nhanh. Nó giống như 1 tòa nhà xây nhanh mà không có móng vững. Các nhà đầu tư Mỹ và châu Âu sẽ hỏi rất kỹ về chỉ số kinh tế, tốc độ tiêu tiền và con đường chiến lược dẫn tới lợi nhuận. Khi muốn gọi vốn quốc tế, tôi nghĩ các founder nên chuẩn bị kỹ những câu hỏi này từ sớm, trước khi ngồi vào bàn đàm phán.
Từ một sinh viên Việt Nam tại Ohio State University, ông đã có gần một thập kỷ kinh nghiệm tại các tập đoàn tỷ USD như eBay, DoorDash, WarnerBros và bây giờ là Microsoft. Ông có thể chia sẻ về hành trình từ Việt Nam đến vị trí Quản lý Tài chính cấp cao tại Microsoft?
Hành trình của tôi khá thú vị. Tôi sang Mỹ học đại học tại The Ohio State University, chuyên ngành kế toán. Từ nhỏ tôi đã bị thu hút bởi những con số và cách chúng phản ánh sức khỏe thực sự của một doanh nghiệp. Sau đó tôi lấy thêm bằng thạc sĩ Hệ thống thông tin tại Baruch College, Zicklin School of Business, tập trung vào Phân tích dữ liệu. Sự kết hợp giữa tài chính và công nghệ là nền tảng giúp tôi bước vào mảng tài chính chiến lược tại các công ty lớn: từ Spectrum Enterprise, Xandr, WarnerBros Discovery, DoorDash, eBay cho đến Microsoft hiện tại. Mỗi nơi là một trải nghiệm khác nhau về cách các tập đoàn công nghệ đa quốc gia vận hành và đưa ra quyết định tài chính đầu tư.
| Ông Phạm Thiện Minh, một người Việt trẻ, đã có nhiều năm kinh nghiệm tại các tập đoàn công nghệ hàng đầu của Mỹ |
Vai trò hiện tại của ông tại Microsoft là gì, và ông đang làm việc với những mảng kinh doanh nào?
Tôi phụ trách mảng Windows Consumer, một trong những mảng cốt lõi của Microsoft với doanh số 125 triệu thiết bị mỗi năm toàn cầu. Cụ thể, tôi dẫn dắt các mô hình dự báo phát triển, xây dựng hệ thống báo cáo cho lãnh đạo cấp cao, và tổng hợp dữ liệu từ các đối tác phát triển PC như Intel, Dell, Qualcomm để định hướng chiến lược AI PC.
Gần đây, tôi còn tham gia xây dựng chiến lược cạnh tranh của Windows trong bối cảnh biến động thuế quan toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường PC và tablet trị giá 30 tỷ USD. Công việc này đòi hỏi cả tư duy vĩ mô lẫn khả năng phân tích chi tiết đến từng dòng sản phẩm, và kỹ năng giao tiếp với rất nhiều phân khúc khách hàng trong và ngoài công ty đa dạng
Với kinh nghiệm tại nhiều Big Tech như vậy, ông nhận thấy điểm khác biệt lớn nhất trong cách các công ty như Microsoft, eBay, DoorDash tiếp cận tài chính chiến lược là gì?
Khác biệt lớn nhất là ở mức độ tích hợp giữa tài chính và chiến lược kinh doanh. Ở các công ty công nghệ hàng đầu, tài chính không còn chỉ là bộ phận “kiểm soát chi phí” nữa mà là người đồng hành chiến lược thực sự với sản phẩm, kỹ thuật và sales.
Ở DoorDash chẳng hạn, tôi xây dựng toàn bộ hệ thống báo cáo lãi lỗ từ đầu cho mảng DoorDash For Work. Đó là tư duy của người cần biết đường lối xây dựng hệ thống chứ không phải kế toán viên. Tại eBay thì tôi phân tích thương vụ mua lại TCGPlayer 300 triệu USD và đề xuất chiến lược tích hợp giữa 2 công ty.
Còn tại Microsoft, mỗi báo cáo tôi làm đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định hợp đồng tỷ USD với hệ thống phân phối. Điểm chung xuyên suốt là: dữ liệu phải dẫn đến hành động, không chỉ là báo cáo con số theo thủ tục.
Nhiều bạn trẻ Việt Nam đang mơ ước làm việc trong mảng tài chính tại Big Tech ở Mỹ. Ông có lời khuyên nào cho họ không?
Tôi hiểu giấc mơ đó vì chính tôi đã sống qua nó. Lời khuyên đầu tiên là hãy đầu tư vào kỹ năng phân tích dữ liệu ngay bây giờ: SQL, Python, Excel VBA, AI Agent… Những thứ này không còn là lợi thế cạnh tranh nữa mà là yêu cầu tối thiểu.
Thứ hai, hãy học cách kể chuyện bằng số liệu. Trong các cuộc họp cấp cao ở Microsoft hay eBay, người thành công không phải là người có bảng tính đẹp nhất mà là người biến những con số phức tạp thành quyết định rõ ràng.
Thứ ba, xây dựng mạng lưới từ sớm. Tôi tham gia hội sinh viên Việt Nam ở Mỹ từ những năm đầu và đó là nền tảng mạng lưới đầu tiên của tôi. Và cuối cùng, đừng sợ bắt đầu từ vị trí nhỏ, tôi cũng bắt đầu từ Financial Analyst, mỗi nấc thang đều có bài học riêng của nó.
Nhìn lại hành trình của mình, điều gì khiến ông tự hào nhất và điều gì mà ông muốn chia sẻ với cộng đồng người Việt tại Mỹ cũng như các bạn trẻ trong nước?
Thật ra điều tôi tự hào nhất không phải là chức danh hay công ty, mà là khả năng tạo ra ảnh hưởng ở môi trường thế giới. Khi một phân tích của tôi giúp lãnh đạo Microsoft ra quyết định tốt hơn, hay khi một chiến lược tôi xây dựng ở DoorDash giúp đội ngũ tăng trưởng 40%, đó mới là ý nghĩa thực sự của công việc.
Với cộng đồng người Việt tại Mỹ, tôi muốn chia sẻ rằng, chúng ta có lợi thế của người hiểu cả hai nền văn hóa, cả hai thị trường, đó là tài sản quý giá, hãy biến nó thành cầu nối. Còn với các bạn trẻ trong nước, tôi muốn nói rằng, Việt Nam không còn là “thị trường đang phát triển” theo nghĩa cũ nữa. Các bạn đang sống trong giai đoạn chuyển đổi lịch sử, khi khoảng cách cơ hội giữa Việt Nam và thế giới đang thu hẹp nhanh chưa từng thấy. Hãy học nhanh, thích nghi nhanh, và đừng bao giờ ngừng hỏi tại sao hay nghĩ mình là người Việt nhỏ bé.