Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa yêu cầu Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố và Tổng công ty Bưu điện Việt Nam chấn chỉnh quy trình chi trả lương hưu, các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp, đồng thời tăng cường quản lý người hưởng.

Yêu cầu được đưa ra sau khi cơ quan này ghi nhận một số tồn tại trong quá trình tổ chức chi trả tại địa phương. Trong đó, hoạt động kiểm soát người được ủy quyền nhận thay ở một số nơi chưa bảo đảm đầy đủ; chữ ký mẫu, hình ảnh của người hưởng hoặc người được ủy quyền chưa được lưu trữ đầy đủ, thông tin trước khi chi trả cũng có trường hợp chưa được đối chiếu kỹ.

Một số điểm chi trả còn xuất hiện tình trạng nhân viên vừa thực hiện nhiệm vụ chi trả vừa bán hàng, thu nợ hoặc ký nhận thay người hưởng. Công tác cập nhật biến động của người hưởng tại một số địa bàn cũng chưa kịp thời, tiềm ẩn nguy cơ chi sai chế độ.

Để khắc phục, Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu siết quy trình đối với các trường hợp nhận lương hưu, trợ cấp bằng tiền mặt.

Khi thực hiện chi trả, nhân viên phải kiểm tra giấy tờ tùy thân, thông tin ủy quyền, đồng thời đối chiếu hình ảnh và chữ ký của người hưởng hoặc người được ủy quyền với dữ liệu đã lưu.

Tiền chế độ không được giao cho người nhận thay khi không có văn bản ủy quyền hợp lệ hoặc văn bản ủy quyền đã hết thời hạn. Nhân viên phụ trách chi trả cũng không được ký thay, nhận hộ tiền của người hưởng dưới bất kỳ hình thức nào.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam đồng thời yêu cầu tách bạch hoạt động chi trả với các giao dịch thương mại khác. Theo đó, nhân viên bưu điện không được tự ý khấu trừ tiền lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp thất nghiệp để thu hồi khoản vay, khoản nợ ngân hàng. Người hưởng cũng không được lôi kéo hoặc ép buộc sử dụng các sản phẩm, dịch vụ khác trong quá trình nhận chế độ.

Trường hợp đơn vị bưu điện thực hiện sai quy định hoặc không đúng hợp đồng dẫn đến chi trả sai đối tượng, sai số tiền, đơn vị này phải hoàn trả toàn bộ khoản chi sai cùng tiền lãi phát sinh cho cơ quan Bảo hiểm xã hội. Thời hạn bồi hoàn tối đa là 2 ngày làm việc kể từ thời điểm phát hiện sai sót.

Số liệu của Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho thấy rủi ro từ việc cập nhật thông tin chậm vẫn còn khá lớn. Trong năm 2025, cả nước ghi nhận 12.449 trường hợp phải thu hồi tiền hưởng sai do bưu điện báo giảm chậm. Đây là nhóm trường hợp người hưởng đã có biến động nhưng thông tin chưa được cập nhật kịp thời, dẫn tới tiền chế độ vẫn tiếp tục được chi trả. Đến tháng 8, hệ thống còn 947.989 người hưởng có thông tin chưa trùng khớp với căn cước công dân hoặc chưa cập nhật số căn cước.

Từ thực tế này, cơ quan bưu điện được yêu cầu tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người hưởng, tập trung vào các nhóm có nguy cơ phát sinh sai lệch cao.

Trong đó cần đặc biệt lưu ý người cao tuổi, người ủy quyền cho người khác nhận thay trong thời gian dài, người nhiều tháng không đến nhận tiền hoặc người không có mặt tại nơi cư trú.

Đối với những trường hợp thuộc diện cần xác minh, bưu điện phải tổ chức kiểm tra trực tiếp tại nơi cư trú ít nhất một lần mỗi năm. Nhóm trên 80 tuổi, người ốm đau không có khả năng đi lại và người mất năng lực hành vi dân sự được yêu cầu theo dõi kỹ hơn trong quá trình rà soát.

Quy định kiểm tra cũng được áp dụng với người đang định cư ở nước ngoài nhưng vẫn hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.

Trường hợp người hưởng tại nước ngoài nhận tiền qua tài khoản hoặc ủy quyền cho người khác nhận thay, cơ quan bưu điện phải phối hợp xác minh thông tin định kỳ hằng năm. Khi phát sinh nghi ngờ về tình trạng của người hưởng, hoạt động xác minh phải được thực hiện ngay để hạn chế nguy cơ chi sai.

Song song với trách nhiệm của bưu điện, Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu cơ quan Bảo hiểm xã hội tại các địa phương tăng cường kiểm tra hoạt động chi trả, kịp thời phát hiện các điểm chưa đúng quy trình.