Việc cộng thêm điểm tiếng Anh cho các ngành không yêu cầu chuyên môn ngoại ngữ, theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, sẽ gây bất công khi một năng lực kiến thức được tính hai lần.

Sáng 20/9, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã giải trình nhiều vấn đề nóng liên quan giáo dục và đào tạo tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức.

Tại đây, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) cho biết bà nhận được phản ánh “bỏ cộng điểm vào đại học với giải học sinh giỏi làm mất động lực đối với học sinh chuyên sâu”.

“Với dự kiến điều chỉnh việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, giải học sinh giỏi và các tiêu chí bổ sung từ năm 2027, Bộ đã đánh giá tác động chưa? Việc áp dụng có bảo đảm yêu cầu công bố thay đổi trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của thí sinh hay không?”, đại biểu Nga nêu hàng loạt vấn đề liên quan.

Vị đại biểu Hải phòng cho rằng, các quyết sách thay đổi về thi cử nên theo lộ trình 3 năm để học sinh, giáo viên và phụ huynh chuẩn bị tâm lý và hành trang.

Giải trình, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định đề xuất bỏ điểm cộng IELTS, giải học sinh giỏi trong xét tuyển đại học dựa trên phân tích dữ liệu rõ ràng.

Bộ trưởng nói, khi một trường/ngành nào đó quy định đầu vào có tiếng Anh, Bộ yêu cầu phải đưa tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển, coi là tiêu chí xét tuyển chứ không có chuyện xét tuyển bằng các môn học khác (như Toán, Hóa, Sinh) rồi lại cộng thêm điểm cho thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh.

Việc cộng thêm điểm tiếng Anh cho các ngành không yêu cầu chuyên môn ngoại ngữ, theo Bộ trưởng Giáo dục, sẽ gây bất công khi một năng lực kiến thức được tính hai lần.

Ông Sơn dẫn chứng, có những ngành điểm chuẩn rất cao (lên đến 28 điểm) nhưng lại cho phép cộng điểm thưởng chênh lệch tới 1,5 điểm. Điều này khiến hàng nghìn thí sinh đạt điểm thi rất cao (26,5-28 điểm) vẫn không trúng tuyển, chỉ vì không có điều kiện thi các chứng chỉ đắt tiền.

Đây là việc cấp bách và liên quan đến sự công bằng cần phải điều chỉnh ngay, người đứng đầu ngành giáo dục nêu quan điểm.

Mặc dù việc xét chứng chỉ quốc tế (như IELTS) thuộc quyền tự chủ của các trường, nhưng khi xuất hiện sự bất hợp lý, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định Bộ đã có lộ trình để hạn chế, ví dụ khống chế điểm cộng không quá 10%.

Tuy nhiên, Bộ trưởng khẳng định việc học tiếng Anh là cần thiết cho quá trình học đại học và nghề nghiệp sau này, không hề lãng phí. Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến các chuyên gia để hoàn thiện quy chế.

Ngoài vấn đề trên, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga còn đề nghị Bộ trưởng Sơn đánh giá tính công bằng, minh bạch và mức độ tương đương giữa các phương thức tuyển sinh đại học hiện nay.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn hồi âm, mô hình tổ chức thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học được đổi mới và hoàn thiện liên tục theo hướng gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực. Đồng thời, công tác tuyển sinh đại học cũng tạo điều kiện thuận lợi chưa từng có cho học sinh khi toàn bộ quy trình từ đăng ký xét tuyển, thanh toán lệ phí đến đăng ký nhập học đều được thực hiện trực tuyến trên hệ thống máy tính.

Với những tiêu cực xảy ra ở một số địa phương thời gian qua, Bộ trưởng nhìn nhận “là điều đáng tiếc”, song ông Sơn nhấn mạnh nguyên nhân trước hết xuất phát từ ý thức tuân thủ pháp luật, do đó, giải pháp xử lý phải bằng pháp luật.

Theo Bộ trưởng, phải xử lý nghiêm minh những cá nhân vi phạm và trách nhiệm của các bên liên quan nhằm đảm bảo sự thượng tôn pháp luật trong thi cử cũng như toàn ngành giáo dục.

Bên cạnh đó, người đứng đầu ngành giáo dục cho rằng nguyên nhân có phần xuất phát từ các yếu tố mang tính cục bộ trong quá trình tổ chức thi. Mặc dù quy trình đã được quy định chặt chẽ, thực tế vẫn có cục bộ tại địa phương xuất phát từ động cơ riêng thực hiện hành vi gian lận.

Bộ trưởng cho biết, Bộ sẽ tiếp tục cải tiến công tác ra đề thi theo hướng giảm nhẹ nhưng vẫn đánh giá đúng năng lực, kiến thức của học sinh. Kỳ thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn làm căn cứ đánh giá mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các địa phương, tác động của chương trình và phương pháp giảng dạy, đồng thời làm căn cứ xét tuyển đại học.

Quan điểm nhất quán của Bộ Giáo dục và đào tạo là giữ ổn định các chính sách chung lớn, trong đó tuyển sinh phải đảm bảo hai nguyên tắc cốt lõi: Độ tin cậy trong đánh giá đúng năng lực người học và đảm bảo sự công bằng giữa các thí sinh, Bộ trưởng khẳng định.

Với phản ánh có quá nhiều phương thức xét tuyển (gần 20 phương thức), Bộ trưởng cho rằng thực chất khi phân loại, chủ yếu vẫn tập trung vào các phương thức chính: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét kết quả thi đánh giá năng lực, và xét tuyển kết hợp chứng chỉ quốc tế.

Quan điểm của Bộ là với một ngành hoặc chương trình đào tạo, khi tuyển sinh phải có tiêu chí thống nhất. Trường áp dụng nhiều phương thức thì điểm chuẩn đầu vào giữa các phương thức phải bảo đảm mức độ tương đương, Bộ trưởng hồi âm ý kiến đại biểu.