Trong bối cảnh liên tiếp xuất hiện các vụ việc liên quan đến thực phẩm không bảo đảm chất lượng, từ thịt bệnh tuồn ra chợ đến nguy cơ mất an toàn trong bếp ăn tập thể, Bộ Y tế đã triển khai các đoàn kiểm tra đột xuất tại Hà Nội và Ninh Bình nhằm siết chặt quản lý, ngăn chặn thực phẩm bẩn ngay từ nguồn.

Theo quyết định của Cục An toàn thực phẩm, hoạt động kiểm tra tập trung vào việc thực hiện các quy định pháp luật tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và bếp ăn tập thể. Đây là những “điểm nóng” có nguy cơ cao nếu thực phẩm không đạt chuẩn len lỏi vào chuỗi cung ứng, đặc biệt trong trường học, khu công nghiệp và các cơ sở phục vụ số lượng lớn người dân.

Điểm đáng chú ý là hình thức kiểm tra được thực hiện đột xuất, không báo trước, nhằm phản ánh đúng thực trạng chấp hành quy định của các cơ sở. Thời gian kiểm tra kéo dài 15 ngày, từ ngày 1/4, phạm vi rà soát không chỉ dừng lại ở hiện tại mà còn xem xét cả quá trình hoạt động từ đầu năm đến nay và các giai đoạn liên quan.

Hai đoàn kiểm tra được thành lập với sự tham gia của lực lượng thanh tra chuyên ngành, cơ quan kiểm nghiệm và đại diện địa phương. Nhiệm vụ của các đoàn không chỉ là kiểm tra hồ sơ, điều kiện vệ sinh, mà còn đánh giá toàn diện quy trình chế biến, bảo quản, nguồn gốc nguyên liệu và việc tuân thủ các quy định an toàn thực phẩm.

Trong quá trình kiểm tra, các đoàn có quyền xử lý hoặc kiến nghị xử lý các vi phạm, đồng thời tổng hợp báo cáo để phục vụ công tác quản lý. Đây được xem là bước đi quyết liệt nhằm lập lại kỷ cương trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, vốn đang chịu nhiều áp lực trước thực trạng vi phạm ngày càng tinh vi.

Các chuyên gia nhận định, để ngăn chặn thực phẩm bẩn một cách hiệu quả, cần kết hợp đồng bộ giữa thanh kiểm tra, truy xuất nguồn gốc và quản lý theo chuỗi. Việc siết chặt từ khâu nguyên liệu, giết mổ đến chế biến và phân phối sẽ tạo thành “hàng rào” nhiều lớp, hạn chế tối đa nguy cơ thực phẩm kém chất lượng lọt ra thị trường.

Liên quan đến việc tăng cường công tác thanh, kiểm tra an toàn thực phẩm, Bộ Y tế vừa có văn bản yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và Ban chỉ đạo liên ngành về an toàn thực phẩm tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm kiểm soát chặt chẽ bếp ăn tập thể.

Cụ thể, các địa phương phải thực hiện nghiêm các quy định của Luật An toàn thực phẩm và các văn bản liên quan, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu các cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ ăn uống và đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể trong việc bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định.

Công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường trên toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguồn gốc nguyên liệu, quá trình chế biến, bảo quản, vận chuyển đến giao nhận thực phẩm. Các bếp ăn tại trường học, khu công nghiệp, cơ sở y tế và các đơn vị cung cấp suất ăn sẵn phải được kiểm tra, hậu kiểm đầy đủ, không để cơ sở không bảo đảm điều kiện vẫn hoạt động.

Bộ Y tế cũng yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, đặc biệt giữa ngành y tế và giáo dục, cùng với các ban quản lý khu công nghiệp, ban giám hiệu nhà trường và lãnh đạo cơ sở y tế trong giám sát việc chấp hành quy định an toàn thực phẩm. Các vi phạm cần được phát hiện sớm, xử lý nghiêm và công khai trên phương tiện thông tin đại chúng để cảnh báo cộng đồng.

Đối với các cơ sở giáo dục, ngoài việc tuân thủ quy định chung, cần thực hiện nghiêm các hướng dẫn về y tế trường học và an toàn thực phẩm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục kiến thức vệ sinh ăn uống và phòng chống ngộ độc thực phẩm cho học sinh, sinh viên và cán bộ, nhân viên.

Song song với đó, Bộ Y tế đề nghị huy động sự tham gia của các tổ chức đoàn thể, công đoàn, ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức xã hội trong việc giám sát công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại trường học, khu công nghiệp và cơ sở y tế.

Trong bối cảnh gần đây xảy ra các vụ ngộ độc tập thể và nguy cơ thực phẩm không bảo đảm chất lượng xâm nhập vào bếp ăn tập thể, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát thường xuyên, phát hiện sớm và xử lý nghiêm các vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cơ sở cung cấp suất ăn trong việc tuân thủ quy định an toàn thực phẩm.

Các địa phương cũng cần chuẩn bị sẵn sàng phương án, nhân lực, vật tư và tổ chức tập huấn chuyên môn để kịp thời xử lý các tình huống ngộ độc thực phẩm, giảm thiểu tối đa ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

Bộ Y tế nhấn mạnh, trong bối cảnh bếp ăn tập thể phục vụ số lượng lớn người ăn mỗi ngày, việc kiểm soát an toàn thực phẩm cần được thực hiện nghiêm túc, liên tục và đồng bộ. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là trách nhiệm trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là học sinh và người lao động.

Vụ việc hơn 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị tuồn vào trường học, chợ đầu mối và chợ dân sinh tại Hà Nội đang gióng lên hồi chuông cảnh báo nghiêm trọng về an toàn thực phẩm và những lỗ hổng trong quản lý giết mổ, kiểm dịch.

Tại họp báo thường kỳ tháng 4/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y nhận định đây là vụ việc đặc biệt nghiêm trọng, không chỉ làm gia tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân mà còn tác động đến kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực thú y.

Trước thực trạng này, ngày 30/3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 26 về chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ, siết chặt kỷ luật trong thực thi công vụ. Trọng tâm là kiểm soát chặt từ khâu đầu vào, quá trình giết mổ đến khâu xác nhận sản phẩm, đồng thời tăng cường quản lý việc cấp và sử dụng dấu kiểm dịch.

Theo lãnh đạo Cục Chăn nuôi và Thú y, trong thời gian tới, Bộ sẽ thành lập các đoàn công tác kiểm tra chuyên đề trên phạm vi toàn quốc nhằm siết chặt hoạt động giết mổ.

Cùng với đó là rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng quản lý theo chuỗi, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và quản lý rủi ro, lấy khâu giết mổ làm trung tâm kiểm soát để bảo đảm tính minh bạch của sản phẩm động vật.

Công tác phối hợp liên ngành cũng được yêu cầu đẩy mạnh nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các cơ sở giết mổ không đủ điều kiện. Lực lượng thú y tại các lò giết mổ được chấn chỉnh, tăng cường kiểm soát, đồng thời siết chặt kiểm dịch cả ở nội địa và khu vực biên giới.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng, lĩnh vực giết mổ và kiểm dịch vốn phức tạp, trong khi mô hình giết mổ nhỏ lẻ vẫn còn phổ biến. Biến động giá cả có thể khiến hoạt động giết mổ tự phát tái diễn, gây thêm áp lực cho công tác quản lý.

Việc động vật và sản phẩm động vật lưu thông qua nhiều địa bàn cũng khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn trong điều kiện phạm vi quản lý rộng và lực lượng còn mỏng.

Trước những thách thức đó, lãnh đạo Bộ yêu cầu siết chặt kỷ luật, làm rõ trách nhiệm từng khâu trong chuỗi quản lý, đồng thời rà soát và đề xuất sửa đổi các quy định không còn phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát.

Theo thông tin từ cơ quan điều tra, một lò mổ tại xã Nam Phù đã thu gom lợn mắc dịch tả châu Phi từ nhiều tỉnh, vận chuyển về Hà Nội để giết mổ. Các đối tượng còn móc nối với một số cán bộ kiểm dịch nhằm bỏ qua các khâu kiểm soát bắt buộc.

Từ đầu năm 2026 đến nay, hơn 300 tấn thịt lợn bệnh đã được tiêu thụ tại nhiều chợ và trường học, gây bức xúc trong dư luận.