Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng vừa có chỉ đạo khẩn yêu cầu các đơn vị y tế trực thuộc và địa phương tăng cường các biện pháp phòng, chống bệnh tay chân miệng trong bối cảnh số ca mắc tiếp tục tăng nhanh, phạm vi dịch lan rộng và xuất hiện nhiều trường hợp nặng.

Tính đến ngày 10/8, toàn tỉnh ghi nhận 3.512 ca mắc tay chân miệng. Đáng chú ý, hai trường hợp đã tử vong. Phạm vi lưu hành của bệnh cũng ở mức đáng lo ngại khi tay chân miệng đã xuất hiện tại 121/124 xã, phường, đặc khu trên địa bàn tỉnh, dấy lên mối lo ngại về sự lây lan của dịch bệnh.

Trước tình hình trên, Sở Y tế yêu cầu tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh, đồng thời rà soát các khu vực có nguy cơ cao. Tại những điểm nóng, các đơn vị phải điều tra 100% ca bệnh mới trong vòng 24 giờ; lập bản đồ ca bệnh theo thôn, tổ dân phố và ngày khởi phát để theo dõi diễn biến, khoanh vùng nguy cơ.

Các ổ dịch đang hoạt động phải được xử lý trong vòng 48 giờ kể từ khi xác định. Ngành Y tế cũng yêu cầu kiểm tra 100% trường học, nhà trọ và những địa điểm nguy cơ trong vùng có dịch.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh được giao chủ trì theo dõi, phân tích tình hình tay chân miệng trên toàn tỉnh, đồng thời tăng cường giám sát và hỗ trợ chuyên môn cho những địa phương có số ca mắc cao, nhiều ổ dịch, xuất hiện bệnh nhân nặng hoặc ghi nhận trường hợp tử vong.

Các trạm y tế phải chủ động theo dõi, phát hiện, điều tra và báo cáo đầy đủ ca bệnh, không để xảy ra tình trạng bỏ sót hoặc chậm xác minh. Cơ sở y tế đồng thời phối hợp với chính quyền, trường học và cộng đồng triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp với tình hình tại từng địa bàn.

Một trong những khu vực được đặc biệt lưu ý là trường học khi thời điểm bắt đầu năm học mới đang đến gần. Sở Y tế yêu cầu rà soát nguy cơ tại các trường mầm non, nhà trẻ, nhóm trẻ gia đình; đồng thời thiết lập đầu mối liên hệ thống nhất giữa cơ sở giáo dục, trạm y tế và chính quyền địa phương để bảo đảm thông tin về ca bệnh được chuyển nhanh, phục vụ điều tra và xử lý kịp thời.

Trước đó, báo cáo của Sở Y tế Cần Thơ cho thấy trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương ghi nhận hơn 2.400 trường hợp mắc tay chân miệng, tăng 2,2 lần so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, bệnh đã xuất hiện tại toàn bộ 103 xã, phường trên địa bàn thành phố.

Các chuyên gia y tế lo ngại điểm đáng lo ngại trong năm nay là bệnh không còn xuất hiện theo hai đợt cao điểm như những năm trước mà ghi nhận rải rác ngay từ đầu năm.

Qua theo dõi điều trị, các bác sỹ ghi nhận chủng Enterovirus 71 (EV71) xuất hiện ở khoảng 50% trường hợp nặng. Đây là chủng virus có khả năng gây biến chứng thần kinh, phù phổi, suy hô hấp và có thể dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.

Theo các bác sỹ, tay chân miệng hiện đã lưu hành quanh năm. Bởi bệnh do nhiều chủng virus khác nhau gây nên nên một trẻ có thể mắc bệnh nhiều lần trong một năm chứ không chỉ một lần như nhiều phụ huynh vẫn nghĩ.

Mặc dù đa số trường hợp tay chân miệng có thể tự khỏi sau 7-10 ngày, nhưng EV71 vẫn là chủng virus nguy hiểm nhất hiện nay vì có thể gây viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp và suy tuần hoàn chỉ trong thời gian rất ngắn.

Điều đáng lưu ý là những biểu hiện ban đầu của bệnh thường khá giống các bệnh sốt thông thường như sốt, đau họng, nổi bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân hoặc trong miệng.

Tuy nhiên, khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao liên tục không hạ, giật mình chới với, quấy khóc kéo dài, run tay chân, lừ đừ, nôn nhiều, yếu chi hoặc thở bất thường, phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay vì đây là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng nặng.

Các chuyên gia nhận định bệnh đang bước vào chu kỳ gia tăng theo quy luật dịch tễ, tuy nhiên mức tăng năm nay đã vượt ngưỡng trung bình nhiều năm. Điều này đặt ra nguy cơ dịch tiếp tục tăng trong thời gian tới, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm từ tháng 3 đến tháng 5.

Ông Châu Thanh Tú, Dược sỹ trưởng Hội đồng chuyên môn dược, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng do virus EV71, mở ra cơ hội phòng ngừa các biến chứng nặng của bệnh. Hiện Long Châu đang chuẩn bị, đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân Việt Nam. 

Được biết, bệnh tay chân miệng do nhiều chủng virus đường ruột gây ra, trong đó phổ biến nhất là Enterovirus 71 (EV71), Coxsackievirus A16 (CA16), Coxsackievirus A6 (CA6) và Coxsackievirus A10 (CA10).

Hiện nay, vắc-xin vừa được cấp phép tại Việt Nam có tác dụng phòng ngừa đối với chủng EV71. Đây là chủng virus được đánh giá nguy hiểm nhất vì có khả năng gây bệnh nặng, dễ dẫn đến các biến chứng thần kinh như viêm não, viêm màng não và làm tăng nguy cơ tử vong so với các chủng virus khác.

Do đó, tiêm vắc-xin giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh nặng và các biến chứng nghiêm trọng do EV71 gây ra. Tuy nhiên, vắc-xin không có tác dụng phòng ngừa tất cả các trường hợp tay chân miệng bởi trẻ vẫn có thể mắc bệnh nếu nhiễm các chủng virus khác như CA16, CA6 hoặc CA10.

Mặc dù vậy, các chuyên gia khuyến cáo việc tiêm vắc-xin vẫn rất cần thiết, nhất là trong bối cảnh EV71 tiếp tục là nguyên nhân hàng đầu gây các ca tay chân miệng nặng, bệnh có xu hướng bùng phát theo chu kỳ và trẻ nhỏ là nhóm có nguy cơ mắc bệnh cũng như gặp biến chứng cao nhất.

Không chỉ giúp giảm nguy cơ biến chứng nặng, hạn chế số ca nhập viện và tử vong, vắc-xin còn góp phần giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình cũng như áp lực đối với hệ thống y tế. Đây được xem là giải pháp phòng bệnh chủ động, hiệu quả nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em và cộng đồng.

Theo khuyến cáo hiện nay, các nhóm nên được ưu tiên tiêm vắc-xin gồm, trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi; trẻ đang học tại nhà trẻ, mẫu giáo - môi trường có nguy cơ lây nhiễm cao; trẻ sinh sống tại những khu vực đang lưu hành hoặc có nguy cơ bùng phát dịch tay chân miệng.

Đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, với hơn 200 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc cung cấp đầy đủ danh mục vắc-xin mới, chính hãng phòng các bệnh lây nhiễm phổ biến cho cả gia đình. Việc tiêm phòng kịp thời, đúng phác đồ sẽ giúp trẻ và các thành viên tránh nguy cơ mắc nhiều bệnh cùng lúc, đồng thời góp phần gia tăng miễn dịch cộng đồng.