Vừa qua, tua trực cấp cứu Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tiếp nhận một bệnh nhân nữ 75 tuổi trong tình trạng đa chấn thương nặng do chó cắn, với nhiều vết thương phức tạp tại tứ chi, nguy cơ cao nhiễm trùng và đe dọa nghiêm trọng đến chức năng vận động cũng như tính mạng.

Trường hợp này không chỉ là một ca cấp cứu chấn thương đơn thuần mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ bệnh dại và trách nhiệm phòng, chống chó dại trong cộng đồng.

Theo Ths.Nguyễn Mộc Sơn, Khoa Phẫu thuật Chi trên và Y học thể thao, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, thăm khám ban đầu ghi nhận hai tay là vùng tổn thương nặng nhất.

Tay phải bệnh nhân bị gãy hở đầu dưới xương quay, kèm nhiều vết thương rải rác từ cẳng tay xuống bàn tay. Tay trái có vết thương phức tạp vùng bàn tay, gãy hở các xương đốt bàn, ngón tay, kèm tổn thương gân, nguy cơ cao mất chức năng vận động nếu không được can thiệp kịp thời.

Ngoài ra, bệnh nhân còn có nhiều vết thương phần mềm vùng cẳng tay, bàn tay hai bên, đầu gối phải và cổ chân trái, cho thấy mức độ tấn công dữ dội và diện tổn thương rộng.

Ngay sau khi tiếp nhận, ê-kíp trực khẩn trương sơ cứu, vệ sinh vết thương, thay băng, đánh giá toàn diện tổn thương xương, phần mềm, gân và nguy cơ nhiễm trùng, đồng thời nhanh chóng đưa bệnh nhân vào phòng mổ cấp cứu.

Các bác sỹ nhấn mạnh, tổn thương do súc vật cắn đặc biệt nguy hiểm bởi vết thương thường bẩn, dập nát, vi khuẩn dễ xâm nhập sâu vào mô, xương, gân, cơ, có thể gây nhiễm trùng lan rộng, nhiễm trùng huyết và hoại tử nếu xử trí chậm trễ.

Sau can thiệp, bệnh nhân qua giai đoạn nguy kịch, tình trạng tạm ổn định và được chỉ định chuyển tuyến để tiếp tục điều trị chuyên sâu, đồng thời tiêm huyết thanh và vắc-xin phòng dại theo đúng phác đồ.

Từ ca bệnh này, các bác sỹ cảnh báo mọi trường hợp chó cắn, đặc biệt là vết thương sâu, gãy hở, tổn thương gân, xương đều được xếp vào tình trạng cấp cứu y khoa.

Đáng lưu ý, các vết cắn vùng đầu, mặt, cổ là nhóm tối cấp cứu do tập trung nhiều mạch máu lớn, dây thần kinh quan trọng và đường hô hấp; nguy cơ lây truyền virus dại cao hơn và thời gian ủ bệnh có thể rút ngắn đáng kể.

Trong khi đó, lo sợ “mất Tết” vì chó cắn, nhiều người trẻ đã chủ động tiêm vắc-xin dại từ trước. Chứng kiến bạn bị chó cắn vào mặt, phải tiêm vắc-xin và huyết thanh kháng dại đúng dịp Tết, Duy, 23 tuổi, ở An Giang, quyết định tiêm phòng dại trước dù chưa từng bị chó hay mèo cắn.

Duy cho biết người bạn của mình bị chó cắn nhiều vết ở tay và mặt trong dịp Tết năm ngoái, phải tiêm đủ 5 mũi vắc-xin và phong bế huyết thanh kháng dại tại vết thương, gần như “mất Tết” vì điều trị. Tìm hiểu thêm, Duy biết rằng nếu tiêm vắc-xin dự phòng trước phơi nhiễm, khi không may bị cắn sau này chỉ cần tiêm thêm 2 mũi, không phải tiêm huyết thanh.

Dù gia đình không nuôi chó, khu vực xung quanh nhà Duy có nhiều hộ nuôi chó thả rông. Dịp Tết, việc đi chúc Tết, gặp gỡ họ hàng, bạn bè khiến nguy cơ tiếp xúc với chó mèo tăng cao.

Duy lo nếu bị chó cắn đúng dịp Tết, việc xử trí có thể chậm trễ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Khi nghe con trai đề xuất tiêm vắc-xin dại, cha mẹ Duy ủng hộ, dù một số người xung quanh cho rằng anh “lo xa”.

“Tôi tìm hiểu rất kỹ về bệnh dại. Có trường hợp phát bệnh sau nhiều tháng, thậm chí nhiều năm kể từ khi bị chó mèo cắn hoặc cào. Mà bệnh này một khi đã khởi phát thì gần như không thể cứu chữa”, Duy nói.

Tại Trung tâm tiêm chủng VNVC Nhà Bè, TP.HCM, chỉ trong một buổi sáng giữa tuần tháng 1, bác sỹ Nguyễn Thị Thu Hà đã chỉ định tiêm vắc-xin dại cho 5 trường hợp, trong đó có một bé gái 7 tuổi được mẹ đưa đi tiêm dự phòng trước phơi nhiễm.

Chị Thảo, 32 tuổi, cho biết con gái hiếu động, rất thích chơi với chó. Trước đây chị chỉ nghĩ con nghịch ngợm, nhưng khi đọc nhiều thông tin về bệnh dại, biết rằng chó mèo cào cũng có thể lây virus, chị quyết định cho con đi tiêm phòng trước khi về quê ăn Tết.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết bệnh dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus dại gây ra, hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Khi đã khởi phát triệu chứng, tỷ lệ tử vong gần như 100%.

Ghi nhận tại VNVC cho thấy, nhu cầu tiêm vắc-xin dại tăng mạnh dịp Tết. Cận Tết Nguyên đán năm 2025, chỉ trong ba ngày 26, 27 và 28 tháng Chạp, hệ thống ghi nhận gần 4.500 lượt tiêm vắc-xin dại, hơn 50% là tiêm dự phòng. Riêng hai ngày mùng 4-5 Tết, có gần 4.000 lượt tiêm do bị chó mèo và các động vật có vú máu nóng khác cắn, cào khi đi chúc Tết, du xuân.

Theo bác sỹ Đạo, tiêm phòng dại trước phơi nhiễm giúp cơ thể có kháng thể bảo vệ sớm, giảm số mũi tiêm và không cần tiêm huyết thanh ngay cả khi vết thương nặng, ở vị trí nguy hiểm.

Bác sỹ khuyến cáo người dân quản lý chặt vật nuôi, không thả rông chó, tiêm phòng đầy đủ cho chó mèo; khi bị động vật cắn hoặc cào cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng tối thiểu 15 phút, sát khuẩn đúng cách và đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, chỉ định tiêm phòng kịp thời, tuyệt đối không chủ quan dù vết thương nhỏ.