Tại Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh, Bộ Y tế đang đề xuất một loạt quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch bệnh, trong đó nhấn mạnh yêu cầu cách ly y tế nhanh, chặt chẽ và bắt buộc đối với các bệnh truyền nhiễm có nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Dự thảo gồm 11 chương với 120 điều, trong đó mục 3 (từ điều 18 đến 26) quy định cụ thể về cách ly y tế. Điểm đáng chú ý là Bộ Y tế đề xuất danh mục 9 bệnh truyền nhiễm bắt buộc phải áp dụng cách ly y tế, gồm bạch hầu, ho gà, sởi, rubella, bệnh than, viêm màng não do não mô cầu, tay chân miệng, thủy đậu và quai bị. Ngoài ra, các bệnh truyền nhiễm nhóm B khác cũng có thể được bổ sung tùy theo tình hình thực tế.

Không chỉ dừng ở việc xác định danh mục bệnh, dự thảo còn mở rộng phạm vi kiểm soát khi đề xuất 4 nhóm đối tượng bắt buộc phải cách ly, bao gồm người mắc bệnh, người nghi ngờ mắc bệnh, người mang mầm bệnh và người đã tiếp xúc với tác nhân gây bệnh truyền nhiễm. Cách tiếp cận này cho thấy định hướng kiểm soát dịch theo chuỗi lây nhiễm, thay vì chỉ tập trung vào các ca bệnh đã xác định.

Về hình thức triển khai, cách ly y tế được quy định linh hoạt với nhiều phương án như cách ly tại nhà hoặc nơi lưu trú do chính quyền cấp xã quyết định, cách ly tại cơ sở khám chữa bệnh do giám đốc cơ sở y tế quyết định, hoặc cách ly tại cửa khẩu do cơ quan phụ trách cửa khẩu thực hiện.

Trong tình huống cần thiết, các cơ sở như trường học, ký túc xá, doanh trại, khách sạn, nhà máy, khu chung cư… cũng có thể được trưng dụng phục vụ công tác cách ly, với điều kiện đảm bảo đầy đủ nhu cầu sinh hoạt, y tế và an toàn.

Một trong những điểm mới mang tính đột phá của dự thảo là quy trình xử lý cách ly được rút ngắn tối đa, với các mốc thời gian cụ thể và mang tính bắt buộc. Theo đó, trong vòng 3 giờ kể từ khi phát hiện ca nghi nhiễm, cơ quan y tế cấp xã phải lập danh sách đề xuất cách ly.

Trong 1 giờ tiếp theo, Chủ tịch UBND cấp xã phải ban hành quyết định cách ly, và trong 3 giờ sau đó, các lực lượng liên quan phải hoàn tất việc triển khai. Tại các cơ sở khám chữa bệnh và cửa khẩu, toàn bộ quy trình từ lập danh sách, phê duyệt đến tổ chức cách ly cũng được yêu cầu hoàn thành trong vòng 1 giờ cho mỗi bước.

Song song đó, dự thảo bổ sung cơ chế “ngăn chặn tạm thời”, cho phép người đứng đầu cơ quan y tế yêu cầu người nghi nhiễm không rời khỏi địa điểm trong tối đa 3 giờ để chờ quyết định chính thức. Quy định này được kỳ vọng sẽ giảm thiểu độ trễ trong phản ứng chống dịch, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi nguy cơ lây lan còn khó kiểm soát.

Để đảm bảo tính thực thi, Dự thảo cũng đưa ra quy định về cưỡng chế cách ly y tế đối với các trường hợp không tuân thủ, với sự tham gia của lực lượng công an cấp xã. Đồng thời, ngân sách nhà nước sẽ chi trả cho hoạt động cách ly theo quy định của Bộ Tài chính, góp phần giảm gánh nặng cho người dân và tăng tính khả thi khi triển khai trên diện rộng.

Việc siết chặt quy định cách ly y tế, rút ngắn thời gian xử lý và mở rộng phạm vi đối tượng kiểm soát cho thấy định hướng rõ ràng của ngành y tế trong việc chủ động ngăn chặn dịch bệnh ngay từ sớm, từ xa. Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát, cách ly nhanh và hiệu quả được xem là “hàng rào” quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.