Thể chế “mở khóa”, dự án lớn triển khai ngay

Chỉ sau một thời gian ngắn kể từ khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 260/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15) về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP.HCM, Thành phố đã chọn được nhà đầu tư chiến lược cho các dự án cầu Phú Mỹ 2, cầu Cần Giờ và Khu liên hợp Thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc.

Đến ngày 15/1, cả 3 dự án trên đều đồng loạt động thổ xây dựng với tốc độ nhanh bất ngờ vì trước đó các dự án này mất rất nhiều năm chuẩn bị. Điều tạo nên sự thay đổi này không nằm ở nguồn vốn hay quỹ đất, mà đến từ cơ chế.

Theo đó, Nghị quyết 260/2025/QH15 trao cho TP.HCM quyền chủ động lớn hơn trong lựa chọn nhà đầu tư chiến lược và áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt. Khi cơ chế đặc thù được kích hoạt, thời gian chuẩn bị dự án được rút ngắn từ vài năm xuống chỉ còn vài tuần - điều mà các doanh nghiệp mong muốn khi đầu tư vào Thành phố.

Nếu trước đây, khi triển khai Nghị quyết số 98/2023/QH15, một trong những điểm nghẽn lớn nhất là nhà đầu tư chiến lược phải giải ngân toàn bộ vốn trong vòng 5 năm. Điều này khiến TP.HCM gặp khó khăn trong việc lựa chọn nhà đầu tư Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Theo nhà đầu tư, Dự án có tổng mức đầu tư lên tới 4,8 tỷ USD, nên việc giải ngân trong vòng 5 năm là không phù hợp với nhu cầu, khả năng hấp thụ của thị trường, phá vỡ kế hoạch tài chính.

Thay vì yêu cầu giải ngân toàn bộ vốn trong vòng 5 năm như trước, Nghị quyết 260/2025/QH15 cho phép phân kỳ giải ngân theo quy mô dự án, kéo dài tới 20 năm đối với các dự án trên 100.000 tỷ đồng. Trong đó, thời hạn giải ngân đối với dự án dưới 30.000 tỷ đồng thực hiện trong vòng 5 năm; dự án từ 30.000 đến dưới 50.000 tỷ đồng giải ngân trong 7 năm; dự án từ 50.000 đến dưới 100.000 tỷ đồng giải ngân trong 10 năm. Riêng dự án trên 100.000 tỷ đồng được phép giải ngân theo tiến độ dài hạn, tối đa 20 năm.

Sự điều chỉnh trên đặc biệt phù hợp với các dự án hạ tầng, logistics, năng lượng và công nghệ cao cần đầu tư dài hạn và bám sát quy mô thị trường.

Đáng chú ý, Nghị quyết 260/2025/QH15 còn cho phép chỉ định nhà đầu tư hoặc lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt đối với các dự án PPP. Đây được xem là quyết định phù hợp thực tế, vì nhà đầu tư đã bỏ công nghiên cứu, đề xuất dự án sẽ có động lực và khả năng triển khai hiệu quả hơn, thay vì phải đấu thầu mà chưa chắc đã được chọn làm nhà đầu tư dự án.

Dòng vốn công nghệ cao bắt đầu đổ về TP.HCM

Nếu cơ chế đặc thù quy định tại Nghị quyết 260/2025/QH15 được coi là nền móng, thì các cơ chế áp dụng dành cho khu thương mại tự do được kỳ vọng sẽ là thỏi nam châm hút dòng vốn công nghệ cao.

Theo quy định tại Nghị quyết 260/2025/QH15, Chủ tịch UBND TP.HCM được trao thẩm quyền mạnh mẽ hơn trong chấp thuận chủ trương đầu tư, giao đất, cho thuê đất không qua đấu giá (trừ nhà ở thương mại), đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính. Trong đó, nhà đầu tư nước ngoài có thể thành lập tổ chức kinh tế trong khu thương mại tự do, mà không phải xin giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước. Doanh nghiệp hoạt động tại đây được hưởng chế độ ưu tiên hải quan, miễn kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa đạt chuẩn quốc tế, không áp dụng nhiều biện pháp quản lý ngoại thương như trong nội địa.

Song song đó là các chính sách ưu đãi rất lớn cho ngành công nghệ cao như: cấp thị thực và thẻ tạm trú dài hạn cho chuyên gia, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 20 năm cho các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), nghiên cứu và phát triển (R&D), hạ tầng số; giảm 50% thuế thu nhập cá nhân cho nhân lực chất lượng cao trong 10 năm.

Những điều chỉnh trong Nghị quyết 260/2025/QH15 đã nhanh chóng phát huy hiệu quả khi hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn đang tìm đến TP.HCM đầu tư. Trong đó, Tập đoàn Evolution và Tập đoàn G42 nghiên cứu đầu tư các trung tâm dữ liệu quy mô từ vài trăm triệu đến hàng tỷ USD; NVIDIA dự kiến thành lập trung tâm nghiên cứu, phát triển và đào tạo AI; Smart Tech đề xuất dự án pin lưu trữ điện lên tới 850 triệu USD; Marvell chuẩn bị mở rộng các trung tâm thiết kế chip.

“Nếu không có gì thay đổi, trong quý I/2026, Ban Quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM sẽ cấp phép đầu tư Dự án trung tâm dữ liệu 500 triệu USD cho Tập đoàn Evolution. Ngoài ra, Tập đoàn G42 đã đi khảo sát 3 lần tại Khu công nghệ cao để chọn vị trí đặt trung tâm dữ liệu 2 tỷ USD tại đây”, ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng ban Ban Quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM (SHTP) hồ hởi cho biết.

Khi tiếp xúc với các nhà đầu tư, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, kiêm Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận thấy, các nhà đầu tư đánh giá những điều chỉnh trong Nghị quyết 260/2025/QH15 được thiết kế theo hướng thông thoáng hơn, trao quyền lớn hơn cho Thành phố trong việc quyết định thu hút đầu tư các dự án lớn.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, thu hút nhà đầu tư chiến lược không chỉ là chuyện thiết kế chính sách ưu đãi, mà quan trọng hơn là cách thức tổ chức thực thi, nhằm tạo ra sự khác biệt thực chất và bảo đảm sự gắn bó lâu dài của nhà đầu tư.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn chất lượng cao ngày càng gay gắt, hoạt động xúc tiến đầu tư cần được nâng lên một tầm cao mới. Cách tiếp cận theo lối hành chính truyền thống sẽ khó đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư chiến lược. Thay vào đó, cần sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo Thành phố, với phong cách làm việc chuyên nghiệp, chủ động và mang tính chiến lược.

Với những diễn biến trong thu hút đầu tư thời gian qua, có thể thấy, Nghị quyết 260/2025/QH15 không chỉ tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài, mà còn tạo ra “đường băng” cho TP.HCM cất cánh. Khi các tập đoàn công nghệ toàn cầu bắt đầu hiện diện bằng những dự án quy mô lớn, Thành phố có cơ hội đón dòng vốn công nghệ cao, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng hai con số trong những năm tới.