TS.Vũ Mạnh Hà, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế vừa chủ trì cuộc họp Tổ soạn thảo và Nhóm biên tập xây dựng Chiến lược quốc gia phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Dự thảo bám sát 7 nhiệm vụ trọng tâm được xác định tại Thông báo số 68-TB/VPTW ngày 26/5/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng. Trong đó, thể chế và quản lý nhà nước được xác định là điều kiện bảo đảm; chăm sóc sức khỏe toàn diện là mục tiêu; nhân lực, khoa học công nghệ và dữ liệu là động lực; dược liệu là nền tảng vật chất; bảo tồn tri thức là căn cốt; còn sở hữu trí tuệ, thị trường, thương hiệu và hợp tác quốc tế là những phương thức để chuyển hóa giá trị của y học cổ truyền thành nguồn lực phát triển.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận rộng hơn đối với vị trí của y học cổ truyền. Lĩnh vực này không chỉ được nhìn nhận như một bộ phận của hệ thống khám, chữa bệnh mà còn được xác định là nguồn lực về văn hóa, khoa học, kinh tế và sức mạnh mềm của đất nước. Phát triển y học cổ truyền vì vậy được đặt trong mối liên hệ với kinh tế sức khỏe, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, du lịch y tế và phát triển bền vững.

Cùng với bảo tồn những giá trị truyền thống, yêu cầu hiện đại hóa được đặt ra rõ ràng. Dự thảo xác định phát triển y dược cổ truyền theo hướng hiện đại, khoa học, dựa trên bằng chứng, lấy người bệnh làm trung tâm, bảo đảm chất lượng, an toàn, hiệu quả và bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ. Đây cũng là nền tảng để tăng khả năng kết hợp giữa y học cổ truyền với y học hiện đại và nâng cao vị thế của y học cổ truyền Việt Nam.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, hệ sinh thái y dược cổ truyền cần được phát triển đồng bộ từ khám, chữa bệnh, đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học đến dược liệu, sản xuất, thị trường và bảo tồn tri thức. Nhà nước đồng thời cần có cơ chế, chính sách phù hợp để huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư và tạo thêm động lực cho lĩnh vực này phát triển.

Tại cuộc họp, các thành viên Tổ soạn thảo và Nhóm biên tập tập trung đánh giá thực trạng y học cổ truyền Việt Nam trên nhiều phương diện, từ quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ, công nghiệp dược liệu, tài chính và bảo hiểm y tế đến nguồn nhân lực, nghiên cứu khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Những vấn đề về bảo tồn, kế thừa tri thức, bảo hộ sở hữu trí tuệ, phát triển thị trường, xây dựng thương hiệu quốc gia và hợp tác quốc tế cũng được đặt lên bàn thảo.

Trên cơ sở đó, dự thảo xây dựng 9 nhóm giải pháp, trong đó chú trọng nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; phát huy vai trò của y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe toàn diện theo vòng đời; phát triển công nghiệp dược liệu thành ngành kinh tế chiến lược quốc gia và bảo đảm an ninh, an toàn dược liệu.

Khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xác định là một trong những động lực quan trọng để chuẩn hóa, hiện đại hóa y học cổ truyền. Cùng với đó là yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; bảo tồn và phát huy giá trị y học, văn hóa; bảo hộ sở hữu trí tuệ; mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu quốc gia; thúc đẩy hợp tác quốc tế; nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát.

Các ý kiến cũng đề nghị tiếp tục làm rõ những mục tiêu cụ thể đến năm 2030 và định hướng đến năm 2045, nhất là các chỉ tiêu về nhân lực, hệ thống bệnh viện y học cổ truyền, vị trí việc làm, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương cũng như tiêu chuẩn đối với sản phẩm y học cổ truyền.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà khẳng định, xây dựng Chiến lược quốc gia phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 có ý nghĩa không chỉ đối với lĩnh vực y tế mà còn liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội và bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc.

Theo Thứ trưởng, một trong những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu là phát huy giá trị các bài thuốc, phương thuốc của y học cổ truyền, đồng thời xem xét phương án nâng mức thanh toán đối với khám, điều trị bằng y học cổ truyền và xây dựng giải pháp phù hợp cho công tác đào tạo lương y. Đây là những yếu tố liên quan trực tiếp đến khả năng đưa các giá trị truyền thống vào hệ thống chăm sóc sức khỏe một cách bài bản và bền vững.

Cùng với đó, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi xanh cần gắn với phát triển, bảo tồn hiệu quả nguồn gen dược liệu quý của Việt Nam. Những nhiệm vụ có tính khả thi cao cần được đưa vào lộ trình ngắn hạn, trong khi các vấn đề mang tính nền tảng, dài hạn phải được đặt trong tầm nhìn chiến lược đến năm 2045.

Lãnh đạo Bộ Y tế cũng nhấn mạnh yêu cầu tạo điều kiện thuận lợi để khu vực tư nhân đầu tư phát triển y học cổ truyền, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền để địa phương chủ động hơn trong quản lý và phát huy những tiềm năng, thế mạnh riêng.

Điểm cốt lõi của Chiến lược, theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế, là đưa y học cổ truyền từ bảo tồn và phát triển theo kinh nghiệm sang một giai đoạn phát triển có chiến lược, có bằng chứng khoa học, có hệ thống và có khả năng hội nhập quốc tế. Đây là sự chuyển dịch quan trọng bởi bảo tồn tri thức truyền thống chỉ có thể tạo ra giá trị bền vững khi đi cùng nghiên cứu khoa học, chuẩn hóa chất lượng và khả năng chuyển hóa thành các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe hiện đại.

Ở chiều ngược lại, hiện đại hóa y học cổ truyền cũng không đồng nghĩa với tách rời những giá trị được tích lũy qua nhiều thế hệ. Bài toán đặt ra là vừa gìn giữ bản sắc và tri thức y học dân tộc, vừa sử dụng khoa học, công nghệ và hệ thống bằng chứng để xác định rõ giá trị, chất lượng, an toàn và hiệu quả; từ đó khai thác tốt hơn nguồn lực dược liệu, thúc đẩy hình thành sản phẩm có giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh của y học cổ truyền Việt Nam.

Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà yêu cầu Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền phát huy vai trò đơn vị đầu mối, phối hợp với Viện Chiến lược và Chính sách Y tế cùng các đơn vị liên quan tiếp thu đầy đủ ý kiến, rà soát, chỉnh lý dự thảo theo hướng khoa học, rõ ràng và khả thi; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để lấy ý kiến rộng rãi, bảo đảm tiến độ xây dựng Chiến lược.