Chủ động tăng công suất, giữ nguồn cung mùa cao điểm

Xung đột tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đang tạo áp lực rõ rệt lên chuỗi cung ứng toàn cầu, kéo theo chi phí vận tải, nguyên liệu và sản xuất phân bón tăng cao. Trong bối cảnh đó, ngày 28/3, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội nghị về giải pháp bình ổn giá và đảm bảo nguồn cung phân bón phục vụ sản xuất trồng trọt.

Tại hội nghị, các doanh nghiệp đều khẳng định vẫn duy trì ổn định hoạt động sản xuất, đảm bảo nguồn cung cho thị trường nội địa, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm từ quý I đến hết quý II/2026. Nhiều đơn vị đã chủ động nâng công suất, tối ưu chi phí nhằm giữ giá bán ở mức hợp lý, chia sẻ khó khăn với nông dân.

Ông Nguyễn Hoàng Trung, Phó tổng Giám đốc Công ty cổ phần DAP cho biết, doanh nghiệp đã vận hành nhà máy gần 100% công suất ngay từ tháng 1 và tiếp tục đẩy lên vượt công suất trong tháng 2. Nếu như thông thường quý I chỉ sản xuất khoảng 60.000 tấn, thì năm nay sản lượng đã vượt 100.000 tấn.

Tương tự, ông Nguyễn Quốc An, Phó tổng Giám đốc Công ty cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao cho biết, doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch sản xuất – kinh doanh chủ động, dự kiến hết quý I cung ứng khoảng 200.000 tấn phân bón, cơ bản đáp ứng nhu cầu thị trường.

Ở khu vực phía Nam, ông Vũ Minh Tuấn - Phó tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón miền Nam thông tin, doanh nghiệp đã chuẩn bị đủ nguyên liệu để đảm bảo cung ứng cho thị trường miền Nam và duyên hải miền Trung đến giữa tháng 5, đầu tháng 6.

Trong khi đó, ông Phan Văn Tâm, Phó tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền cho biết, doanh nghiệp ước cung ứng khoảng 230.000 tấn trong quý I và tiếp tục cung ứng trên 220.000 tấn trong quý II. Đáng chú ý, trong bối cảnh giá lúa chưa ở mức cao, doanh nghiệp đã giữ giá bán ổn định trong thời gian dài, chỉ điều chỉnh tăng nhẹ từ cuối tháng 3 để bù đắp chi phí.

Dù chịu áp lực chi phí, điểm chung của các doanh nghiệp là chấp nhận giảm lợi nhuận, giữ giá bán ở mức hợp lý nhằm hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và ổn định thị trường trong nước.

Áp lực nguyên liệu và kiến nghị chính sách tháo gỡ

Bên cạnh nỗ lực duy trì sản xuất, các doanh nghiệp cũng phản ánh áp lực lớn từ chi phí đầu vào gia tăng. Theo ông Nguyễn Hoàng Trung, các nguyên liệu chính như lưu huỳnh, amoniac và quặng apatit phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu, chịu tác động trực tiếp từ biến động địa chính trị. Giá lưu huỳnh – chủ yếu từ Trung Đông – đã tăng trên 40%, khiến giá thành sản xuất DAP tăng khoảng 1,97 triệu đồng/tấn.

Ngoài ra, chi phí logistics và bao bì đồng loạt tăng, càng làm gia tăng áp lực lên giá thành sản phẩm. Đáng chú ý, nguồn quặng apatit trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 17% nhu cầu, buộc doanh nghiệp phải tăng nhập khẩu qua các tuyến vận tải chịu ảnh hưởng từ khu vực Biển Đỏ, tiềm ẩn rủi ro lớn về nguồn cung.

Từ thực tế này, nhiều doanh nghiệp kiến nghị cơ quan quản lý xem xét nâng hạn mức khai thác quặng apatit nhằm chủ động nguồn nguyên liệu trong nước. Đồng thời, cần tăng cường giám sát thị trường để ngăn chặn tình trạng đầu cơ, găm hàng, đẩy giá trong bối cảnh biến động.

Ở góc độ hiệp hội, ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam đánh giá, các doanh nghiệp đã chủ động thích ứng, đảm bảo nguồn cung và chia sẻ lợi nhuận để giữ ổn định thị trường. Tuy nhiên, về lâu dài, cần đẩy mạnh tái cơ cấu ngành theo hướng tăng sử dụng phân bón hữu cơ, nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư và giảm chi phí sản xuất.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Bốn, Giám đốc kỹ thuật khu vực miền Bắc, Công ty cổ phần Tập đoàn Quế Lâm nhấn mạnh việc thúc đẩy mô hình canh tác bền vững, khuyến khích sử dụng phân hữu cơ và xây dựng chuỗi liên kết giữa trồng trọt và chăn nuôi nhằm tối ưu chi phí đầu vào.

Phát biểu kết luận hội nghị, ông Huỳnh Tấn Đạt - Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật ghi nhận ba nhóm kiến nghị chính của doanh nghiệp, gồm: Nâng cao khả năng tự chủ nguyên liệu, siết chặt quản lý thị trường và điều chỉnh chính sách thuế phù hợp.

Ông Huỳnh Tấn Đạt nhấn mạnh: "Cục đang tập trung triển khai một loạt các đề án mang tính chiến lược nhằm chuyển đổi nền nông nghiệp theo hướng bền vững, bao gồm: Đề án nâng cao sức khỏe đất; Đề án tăng cường sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ; Đề án tăng cường sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học; Đề án giảm phát thải và nâng cao chất lượng nông sản".

Một trong những giải pháp quan trọng là áp dụng đồng bộ kỹ thuật canh tác nhằm giảm chi phí đầu vào. Theo tính toán, các giải pháp này có thể giúp nông dân giảm chi phí sản xuất lúa từ 200 - 300 đồng/kg.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh vai trò của việc xây dựng chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp và hợp tác xã, giảm khâu trung gian trong phân phối để đưa vật tư nông nghiệp đến tay nông dân với giá hợp lý hơn.

Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý được xác định là yếu tố then chốt giúp ổn định thị trường phân bón, đảm bảo nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp, đồng thời hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao giá trị ngành.