Chuyển sức hút tài nguyên thành giá trị kinh tế

Ngày 17/9, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà chủ trì cuộc họp với các hiệp hội, doanh nghiệp và đơn vị liên quan để trao đổi giải pháp, huy động nguồn lực xây dựng kế hoạch triển khai Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Cuộc họp diễn ra khi du lịch Thủ đô duy trì nhịp tăng trưởng tích cực. Trong 8 tháng năm 2026, Hà Nội đón 24,56 triệu lượt khách, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Khách quốc tế đạt 6,01 triệu lượt, tăng 23,4%; khách nội địa đạt 18,54 triệu lượt, tăng 8,9%. Tổng thu đạt 99.550 tỷ đồng, tăng 15,4%.

Nhiều thị trường tăng cao, trong đó Trung Quốc tăng 35,6%, Ấn Độ tăng 28,9%, Hoa Kỳ tăng 21,1% và Philippines tăng 44,9%. Hà Nội hiện đứng thứ hai cả nước về tổng lượng khách và khách quốc tế, sau TP.HCM.

Những con số ấy xác nhận sức hút của Hà Nội, song cũng chỉ rõ bài toán phía sau tăng trưởng. Quy mô khách quốc tế của Thủ đô mới bằng 26% Bangkok, 43% Singapore và 46% Kuala Lumpur. Bình quân mỗi khách quốc tế chi tiêu 120 USD một ngày, khách nội địa có lưu trú chi 84 USD. Mục tiêu lớn hơn là khiến du khách lưu trú lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và muốn trở lại.

Hà Nội sở hữu bề dày nghìn năm văn hiến, hệ thống di sản, làng nghề, ẩm thực, nghệ thuật, không gian sáng tạo cùng vùng ngoại thành giàu cảnh quan. Thành phố có khoảng 140 khu, điểm tham quan, trong đó 57 khu, điểm đã được công nhận. Đây là nguồn vốn để phát triển du lịch văn hóa, sáng tạo, cộng đồng, sinh thái và nông nghiệp.

Tuy nhiên, tài nguyên phong phú chưa tự động tạo thành sản phẩm mạnh. Báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội thẳng thắn nhìn nhận sản phẩm còn thiếu sức giữ khách, liên kết chuỗi giá trị chưa chặt chẽ, hạ tầng và dịch vụ tại một số điểm đến chưa đồng bộ. Thành phố cũng thiếu khách sạn cao cấp, tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn và nhân lực chất lượng cao. Dữ liệu du lịch chưa kết nối đầy đủ, còn hoạt động xúc tiến cần gắn chặt hơn với kết quả kinh doanh.

Đại diện các hiệp hội và doanh nghiệp đề xuất làm mới sản phẩm, tăng liên kết vùng, cải thiện kết nối vận tải, khai thác sâu hơn giá trị văn hóa, di sản, làng nghề, ẩm thực và không gian trải nghiệm. Các ý kiến cùng hướng tới việc đưa doanh nghiệp tham gia ngay từ quá trình hình thành sản phẩm.

Lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đề nghị Hà Nội phát huy lợi thế riêng, chú trọng sản phẩm đặc trưng tạo giá trị gia tăng, nâng hiệu quả liên kết và sức cạnh tranh. Sức hấp dẫn bền vững của Thủ đô phải được tạo nên bởi những trải nghiệm khó sao chép, có chiều sâu văn hóa và được vận hành theo chuẩn dịch vụ hiện đại.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh yêu cầu “chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị mới cho ngành du lịch, từ tăng trưởng theo số lượng sang chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh”. Theo bà, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hai động lực quan trọng của tiến trình này.

Định hướng đó sẽ được cụ thể hóa bằng việc cơ cấu lại sản phẩm theo ba nhóm, gồm sản phẩm chủ lực, sản phẩm tiềm năng cần đầu tư và chuỗi sản phẩm liên kết ngành, liên kết vùng. Du lịch văn hóa, di sản gắn với công nghiệp văn hóa, MICE, sự kiện, du lịch ban đêm, ẩm thực, nghệ thuật, mua sắm và trải nghiệm đô thị sáng tạo sẽ được ưu tiên định vị.

Đề án phát triển kinh tế đêm giai đoạn 2026 đến 2030, định hướng đến năm 2045 đặt mục tiêu hình thành 6 đến 8 khu kinh tế đêm trọng điểm và 15 đến 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24 giờ. Nếu được tổ chức bài bản, đây sẽ là dư địa trực tiếp để kéo dài thời gian trải nghiệm, tăng chi tiêu và phân bổ dòng khách ra nhiều khu vực.

Trong ngắn hạn, Hà Nội dự kiến phát triển chương trình Workation và MICE, liên kết lữ hành, khách sạn, hàng không để thu hút khách bay giờ đêm, đồng thời phát triển du lịch y tế. Tuyến nối Làng Văn hóa Du lịch các dân tộc Việt Nam với Sơn Tây, Ba Vì sẽ tiếp tục được hoàn thiện. Hà Nội, TP.HCM và Vietnam Airlines cũng hướng tới các gói kết hợp hàng không, lưu trú và điểm tham quan.

Khơi thông nguồn lực, đo đếm hiệu quả

Chất lượng điểm đến phụ thuộc đáng kể vào năng lực của hệ sinh thái phục vụ. Đến ngày 8/9/2026, Hà Nội có 2.650 doanh nghiệp lữ hành và vận chuyển khách du lịch, 10.693 hướng dẫn viên, 3.769 cơ sở lưu trú với 72.404 phòng. Quy mô lớn nhưng phần đông doanh nghiệp vừa và nhỏ còn hạn chế về nghiên cứu thị trường, phát triển sản phẩm, công nghệ, thương hiệu và mạng lưới phân phối quốc tế. Khả năng tiếp cận các phân khúc chi tiêu cao như MICE, golf, chăm sóc sức khỏe và trải nghiệm cao cấp chưa tương xứng với tiềm năng.

Bởi vậy, Nhà nước cần kiến tạo môi trường, hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn và chia sẻ dữ liệu. Thành phố dự kiến nghiên cứu cơ chế đồng tài trợ giữa Nhà nước và doanh nghiệp trong xúc tiến, phát triển sản phẩm, mở thị trường. Hỗ trợ sẽ gắn với đầu ra, ưu tiên đề xuất xác định rõ thị trường mục tiêu, chỉ tiêu khách, doanh thu và khả năng lan tỏa.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà ghi nhận các ý kiến trách nhiệm, thiết thực; yêu cầu kế hoạch triển khai phải bám sát thực tiễn, bảo đảm tính khả thi, gắn với sản phẩm, địa bàn, đơn vị phối hợp và tiến độ. Bà nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong hình thành, phát triển sản phẩm; yêu cầu các sở, ngành chủ động khớp nối, tháo gỡ vướng mắc về hạ tầng, giao thông, cơ chế và thủ tục để ý tưởng phù hợp sớm đi vào cuộc sống.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội được giao tiếp thu, tổng hợp đề xuất, tham mưu UBND TP. Hà Nội hoàn thiện kế hoạch. Thành phố đồng thời hướng tới đối thoại định kỳ, theo dõi việc giải quyết kiến nghị, lấy phản hồi thực tiễn làm căn cứ hoàn thiện chính sách.

Chuyển đổi số sẽ đi từ khâu quảng bá tới quản trị. Thành phố định hướng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung, kết nối thông tin doanh nghiệp, lưu trú, điểm đến, sản phẩm, hướng dẫn viên, sự kiện, thị trường và phản ánh của du khách. Nền tảng Hanoi Go, dự kiến khai trương ngày 10/10/2026, được kỳ vọng trở thành một điểm chạm số thống nhất. Trợ lý du lịch AI đa ngôn ngữ, vé điện tử, thuyết minh tự động, dữ liệu lớn, thực tế tăng cường và thực tế ảo sẽ hỗ trợ cá thể hóa trải nghiệm, dự báo thị trường và quản trị điểm đến.

Chuyển đổi xanh cũng phải trở thành tiêu chuẩn vận hành, từ giảm nhựa, tiết kiệm năng lượng, kinh tế tuần hoàn đến thí điểm mô hình hướng tới Net Zero. Chất lượng du lịch khi ấy được đo bằng mức độ hài lòng, an toàn, môi trường và lợi ích cộng đồng địa phương nhận được.

Thành phố đặt mục tiêu năm 2026 đón ít nhất 9,04 triệu lượt khách quốc tế, 27,27 triệu lượt khách nội địa, đạt khoảng 160.000 tỷ đồng tổng thu và công suất phòng khách sạn khoảng 71%. Đến năm 2030, Hà Nội hướng tới 47,5 đến 50,8 triệu lượt khách, tổng thu khoảng 225 đến 250.000 tỷ đồng, đóng góp tổng hợp của du lịch đạt 7,5 đến 8% GRDP.

Nhưng các mục tiêu sẽ chỉ có ý nghĩa khi được quy thành trách nhiệm và kết quả cụ thể. Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà nêu phương châm tổ chức thực hiện là “rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ thời hạn và đặc biệt phải đo đếm được hiệu quả”.

Từ lợi thế di sản đến năng lực tạo trải nghiệm là một hành trình đòi hỏi quản trị tốt, doanh nghiệp mạnh và chính sách đủ mở. Khi mỗi tài nguyên được kết nối thành sản phẩm, mỗi sản phẩm tạo thêm giá trị và mỗi nguồn lực được đo bằng hiệu quả, Hà Nội mới có thể chuyển sức hấp dẫn vốn có thành năng lực cạnh tranh, khẳng định vai trò một trong ba cực tăng trưởng du lịch quốc gia và trung tâm du lịch văn hóa, di sản, sáng tạo hàng đầu khu vực.