Ngày 9/11, Bộ Y tế phối hợp với Sở Y tế TP.Đà Nẵng và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tổ chức Lễ mít tinh và Hội thảo khoa học hưởng ứng Ngày Thế giới vì trẻ sinh non năm 2026, với sự tham dự của khoảng 300 đại biểu, chuyên gia y tế và đại diện các gia đình có trẻ sinh non.

Thông tin tại Hội nghị cho thấy, mỗi năm thế giới có khoảng 13,4 triệu trẻ sinh non. Tại Việt Nam, con số này vượt 100.000 trẻ, trong đó sinh non và nhẹ cân liên quan đến hơn 50% số ca tử vong sơ sinh.

Nhờ những tiến bộ trong hồi sức và chăm sóc sơ sinh, Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực trong giảm tử vong trẻ em. Tỷ suất tử vong trẻ dưới 5 tuổi giảm từ 22,1‰ năm 2015 xuống 16,7‰ năm 2025; tử vong trẻ dưới một tuổi giảm từ 14,7‰ xuống 11,2‰. Tỷ suất tử vong sơ sinh ước tính còn 9,0‰.

Nhiều bệnh viện đã làm chủ các kỹ thuật chuyên sâu, cứu sống thành công những trẻ sinh cực non, cực nhẹ cân, thậm chí có trường hợp cân nặng khi sinh dưới 500 gram.

Tuy nhiên, công tác chăm sóc trẻ sinh non vẫn đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt tại các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa do hạn chế về nhân lực, trang thiết bị và năng lực điều trị. Tỷ lệ tử vong sơ sinh và tử vong trẻ dưới 5 tuổi tại những địa bàn khó khăn vẫn cao khoảng hai lần so với khu vực đồng bằng, đô thị.

TS.Trần Đăng Khoa, Phó cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) nhấn mạnh, cứu sống trẻ tại phòng sinh và đơn vị hồi sức sơ sinh mới chỉ là bước khởi đầu. Việc chăm sóc dinh dưỡng, theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm các bất thường về vận động, ngôn ngữ, nhận thức sau xuất viện có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển lâu dài của trẻ.

Tại Hội nghị, BS.CKII Bùi Thị Thủy Tiên, Trưởng khoa Sơ sinh, Bệnh viện Hùng Vương chia sẻ những kết quả ứng dụng phương pháp chăm sóc Kangaroo sớm ở trẻ rất non. Đây là phương pháp chăm sóc da kề da giữa trẻ với mẹ hoặc người chăm sóc, giúp duy trì thân nhiệt, hỗ trợ nuôi dưỡng bằng sữa mẹ và cải thiện kết quả điều trị.

Một nghiên cứu quốc tế trên khoảng 3.200 trẻ sinh non có cân nặng từ 1.000 đến 1.799 gram cho thấy, chăm sóc Kangaroo ngay sau sinh giúp giảm khoảng 25% nguy cơ tử vong sơ sinh so với phương pháp chăm sóc đối chứng.

Tại Bệnh viện Hùng Vương, năm 2025 có 81 trẻ từ 30 đến dưới 34 tuần tuổi thai được chăm sóc Kangaroo sớm. Số liệu đánh giá tại bệnh viện ghi nhận thời gian nằm viện trung vị của nhóm được chăm sóc Kangaroo sớm là 8 ngày, so với 21 ngày ở nhóm không áp dụng phương pháp này. Kết quả cho thấy tiềm năng cải thiện chất lượng chăm sóc, song cần tiếp tục đánh giá hiệu quả trên từng nhóm trẻ và bảo đảm an toàn trong quá trình thực hiện.

Đáng chú ý, các chuyên gia Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cảnh báo, trẻ sinh non có nguy cơ gặp những vấn đề về phát triển thần kinh, vận động và nhận thức, trong đó một số bất thường chỉ được phát hiện sau nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Nghiên cứu tại bệnh viện trên 65 trẻ sinh non dưới 34 tuần tuổi thai, được đánh giá khi 12 tháng tuổi hiệu chỉnh, ghi nhận 66,2% thuộc nhóm nguy cơ trung bình và 13,8% thuộc nhóm nguy cơ cao về chậm phát triển tâm thần, vận động.

Một nghiên cứu khác trên 169 trẻ cho thấy, 38% số trẻ có kết quả nhận thức bình thường ở thời điểm 12 tháng nhưng được xếp loại chậm phát triển khi đánh giá lại ở 24 tháng tuổi hiệu chỉnh.

Những kết quả này cho thấy việc trẻ được xuất viện hoặc có kết quả đánh giá phát triển bình thường tại một thời điểm chưa đồng nghĩa với việc đã hết nguy cơ. Trẻ sinh non cần được theo dõi định kỳ về tăng trưởng, dinh dưỡng, thị giác, thính giác, vận động, ngôn ngữ và nhận thức để kịp thời phát hiện, can thiệp những bất thường.

Đại diện Sở Y tế TP.Đà Nẵng cho biết, TP tiếp tục phát huy vai trò trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực miền Trung - Tây Nguyên, trong đó Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng đã làm chủ nhiều kỹ thuật hồi sức, điều trị trẻ sinh non từ 23-24 tuần tuổi thai và trẻ có cân nặng cực thấp.

Bệnh viện cũng là đơn vị thành lập ngân hàng sữa mẹ đầu tiên tại Việt Nam vào năm 2017, góp phần nâng cao chất lượng dinh dưỡng và chăm sóc trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sinh non, nhẹ cân.

Hưởng ứng Ngày Thế giới vì trẻ sinh non năm 2026, Bộ Y tế phát động Tháng cao điểm hành động từ ngày 1 đến 30/11 với chủ đề “Để trẻ sinh non phát triển toàn diện, hãy đầu tư vào chăm sóc và theo dõi liên tục”.

Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế tăng cường quản lý thai kỳ, chăm sóc sơ sinh thiết yếu, mở rộng phương pháp Kangaroo, hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ và thiết lập hệ thống theo dõi trẻ sinh non sau xuất viện.

Đặc biệt, cần tăng cường kết nối giữa bệnh viện chuyên khoa, y tế cơ sở và gia đình, bảo đảm trẻ được theo dõi, đánh giá phát triển định kỳ và can thiệp sớm khi có bất thường. Đồng thời, ưu tiên nguồn lực, đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật cho các địa phương khó khăn nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ chăm sóc sơ sinh chất lượng.

Theo Bộ Y tế, đầu tư chăm sóc trẻ sinh non cần được thực hiện liên tục từ những giờ đầu sau sinh đến quá trình phát triển lâu dài. Mục tiêu không dừng ở giảm tử vong mà còn bảo đảm mỗi trẻ có cơ hội lớn lên khỏe mạnh, phát triển thể chất, trí tuệ và hòa nhập cộng đồng.