Vừa qua, Sandoz - tập đoàn toàn cầu trong lĩnh vực thuốc tên gốc và sinh học tương tự, đã ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược cùng Hệ thống nhà thuốc Long Châu và Hội Hô hấp TP.HCM nhằm hỗ trợ việc tuân thủ điều trị kháng sinh trong cộng đồng trên toàn quốc.

Sáng kiến này kết nối chuyên môn toàn cầu từ Sandoz, nền tảng chuyên môn y khoa của Hội Hô hấp TP.HCM và mạng lưới hơn 2.500 nhà thuốc của Long Châu trên cả nước. Qua đó, chương trình hướng đến việc hỗ trợ bệnh nhân hiểu rõ hơn về điều trị kháng sinh, đồng thời tuân thủ đúng lộ trình trong suốt quá trình điều trị.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu không thay đổi thói quen sử dụng, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ không còn lựa chọn điều trị hiệu quả.

Theo PGS-TS.Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM, một trong những thói quen phổ biến của nhiều người là tự ý mua kháng sinh khi có triệu chứng ho, cảm, sử dụng lại đơn thuốc cũ hoặc ngưng thuốc giữa chừng khi thấy đỡ. Những hành vi này đang góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.

Các báo cáo quốc tế cho thấy Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có mức độ kháng kháng sinh nghiêm trọng tại châu Á và trên thế giới. Tình trạng này không chỉ tạo gánh nặng cho hệ thống y tế mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Dữ liệu của Tổ chức Y tế thế giới giai đoạn 2020-2023 ước tính gần 300.000 người Việt Nam tử vong có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến kháng kháng sinh.

Một nguyên nhân đáng chú ý là việc người dân có thể dễ dàng tiếp cận và mua kháng sinh. Nhiều trường hợp sử dụng thuốc cho các bệnh do virus như cảm cúm, sốt siêu vi, trong khi đây là những bệnh không cần dùng kháng sinh. Ngay cả khi nhiễm khuẩn, việc dùng sai loại thuốc hoặc không đủ liệu trình cũng làm giảm hiệu quả điều trị.

Không ít bệnh nhân chỉ uống thuốc trong vài ngày, khi các thuốc hỗ trợ như hạ sốt, giảm đau giúp giảm triệu chứng thì lầm tưởng đã khỏi và tự ý ngưng thuốc.

Điều này khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, dễ tái phát, đồng thời làm tăng nguy cơ kháng thuốc. Khi đó, việc điều trị ở những lần sau sẽ khó khăn hơn và tốn kém hơn.

Thói quen sử dụng lại đơn thuốc cũ cũng góp phần khiến tình trạng này trầm trọng. Khi kháng sinh được dùng không đúng cách, các vi khuẩn nhạy cảm bị tiêu diệt trước, trong khi những vi khuẩn kháng thuốc vẫn tồn tại và tiếp tục phát triển trong cơ thể. Theo thời gian, chúng có thể gây ra các bệnh nặng hơn như viêm phổi, buộc người bệnh phải nhập viện và sử dụng các loại kháng sinh mạnh hơn.

Để giải quyết tình trạng lạm dụng kháng sinh, các chuyên gia cho rằng hệ thống nhà thuốc và đội ngũ dược sỹ giữ vai trò then chốt. Trong bối cảnh người dân dễ dàng mua thuốc ngoài cộng đồng, nhà thuốc không chỉ là nơi cung ứng mà còn là điểm định hướng sử dụng thuốc an toàn và hợp lý.

Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc FPT Retail kiêm Giám đốc điều hành Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, thực tế tại nhà thuốc cho thấy kháng sinh là nhóm thuốc được sử dụng rất phổ biến nhưng cũng dễ bị dùng sai.

Nhiều người bệnh ngưng thuốc khi thấy đỡ hoặc điều trị theo kinh nghiệm cá nhân, vô tình làm giảm hiệu lực lâu dài của kháng sinh. Do đó, hệ thống này đang chú trọng để dược sỹ tư vấn rõ ràng, giúp người bệnh hiểu vì sao phải tuân thủ đủ liệu trình và đồng hành trong quá trình điều trị.

Cũng theo PGS-TS.Trần Văn Ngọc, kháng sinh cần được xem là tài sản quý của y học, không phải là hàng hóa thông thường. Thuốc chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sỹ và phải tuân thủ đầy đủ liệu trình.

Nếu được sử dụng đúng cách, kháng sinh sẽ tiếp tục phát huy vai trò bảo vệ sức khỏe. Ngược lại, việc lạm dụng và sử dụng tùy tiện có thể khiến thuốc dần mất tác dụng, đẩy người bệnh vào nguy cơ không còn lựa chọn điều trị hiệu quả trong tương lai.