Mạnh tay với vi phạm

Để tháo gỡ những hạn chế trong công tác quản lý về an toàn thực phẩm, Hà Nội đang đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, bền bỉ và đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Không dừng lại ở các đợt cao điểm mang tính phong trào, Thành phố đang chuyển mạnh từ “quán triệt” sang “hành động thực chất”, từng bước chuẩn hóa thị trường, hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị văn minh, an toàn và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, nhiều địa phương tại Hà Nội đã đồng loạt ra quân với tinh thần “không có vùng cấm”, quyết liệt xử lý các hành vi vi phạm.

Điển hình tại 9 xã, phường khu vực cửa ngõ phía Nam gồm Thanh Trì, Đại Thanh, Nam Phù, Ngọc Hồi, Thanh Liệt, Thường Tín, Thượng Phúc, Chương Dương và Hồng Vân, các đoàn kiểm tra liên ngành đã kiểm tra 1.056 cơ sở sản xuất, kinh doanh và dịch vụ ăn uống; phát hiện, xử phạt 142 cơ sở vi phạm các quy định về vệ sinh thú y, điều kiện chế biến và nguồn gốc nguyên liệu với tổng số tiền gần 450 triệu đồng.

Trong đó, phường Thanh Liệt xử phạt 28 cơ sở với số tiền 85 triệu đồng; xã Thường Tín xử phạt 22 cơ sở với 72 triệu đồng; xã Thanh Trì kiểm tra 69 cơ sở và xử phạt 3 trường hợp với 24 triệu đồng. Các lỗi vi phạm phổ biến chủ yếu liên quan đến việc không lưu trữ đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc, vi phạm quy định về trang phục bảo hộ lao động và điều kiện vệ sinh khu vực chế biến không bảo đảm.

Chia sẻ về nỗ lực tháo gỡ “điểm nghẽn” trong công tác quản lý, Phó Chủ tịch UBND xã Đại Thanh Phạm Văn Ngát cho biết, xã đã kiểm tra 345 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và bếp ăn tập thể, đạt 95% kế hoạch; xử lý 16 cơ sở vi phạm với tổng số tiền 153,5 triệu đồng. Riêng trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, 4 đoàn kiểm tra liên ngành của xã đã kiểm tra 22 cơ sở và xử phạt 3 trường hợp vi phạm.

Song song với hoạt động kiểm tra, các địa phương cũng triển khai nhiều giải pháp quyết liệt nhằm tháo gỡ những rào cản kéo dài trong công tác quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hoạt động giết mổ nhỏ lẻ và các loại hình chợ cóc, chợ tạm.

Tại hai xã Thường Tín và Hồng Vân, chính quyền yêu cầu các hộ giết mổ nhỏ lẻ ký cam kết chấm dứt hoạt động không phép. Riêng xã Hồng Vân đã vận động được 63/84 cơ sở cam kết ngừng hoạt động. Xã Thường Tín cũng tập trung xử lý dứt điểm các điểm giết mổ gia súc, gia cầm trái phép, yêu cầu 3 cơ sở nhỏ lẻ dừng hoạt động sau kiểm tra.

Đáng chú ý, tại xã Nam Phù - nơi từng xảy ra vụ giết mổ lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi tại cơ sở Vạn Phúc bị cơ quan chức năng khởi tố - công tác quản lý hiện được siết chặt hơn bao giờ hết. Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phù Nguyễn Văn Sung cho biết lực lượng chức năng đã kịp thời tiêu hủy hơn 7,5 tấn lợn và sản phẩm từ lợn mắc bệnh, đồng thời thiết lập hệ thống kiểm soát nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn nguy cơ tái diễn vi phạm.

Cùng với kiểm soát nguồn thực phẩm đầu vào, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể trường học cũng đang từng bước được chuẩn hóa thông qua quy trình lựa chọn đơn vị cung cấp và giám sát thực địa.

Tại các xã Thượng Phúc và Hồng Vân, lực lượng chức năng trực tiếp kiểm tra vùng sản xuất rau củ, cơ sở giết mổ cung cấp nguyên liệu. Trong khi đó, xã Nam Phù duy trì giám sát chặt chẽ hằng ngày đối với 19 bếp ăn trường học, hình thành chuỗi quản lý từ khâu thẩm định đến kiểm tra thực tế.

Tuy nhiên, áp lực lớn nhất trong công tác quản lý hiện nay vẫn tập trung ở loại hình thức ăn đường phố và dịch vụ ăn uống khi số lượng cơ sở quá lớn và biến động liên tục. Phường Thanh Liệt hiện quản lý 412 cơ sở; xã Thường Tín có 151 cơ sở; xã Chương Dương có 91 cơ sở.

Riêng xã Nam Phù tuy không phát sinh loại hình thức ăn đường phố nhưng tập trung tới 163 cơ sở dịch vụ ăn uống. Qua kiểm tra, các vi phạm phổ biến vẫn là người chế biến không sử dụng đầy đủ bảo hộ lao động như khẩu trang, mũ, găng tay; khu vực chế biến để côn trùng xâm nhập; rác thải không có nắp đậy; thiếu hóa đơn, chứng từ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương, Trưởng đoàn kiểm tra liên ngành công tác an toàn thực phẩm số 1 của TP.Hà Nội cho biết, Thành phố sẽ chuyển mạnh từ kiểm tra theo kế hoạch sang giám sát thực chất, tăng cường kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm và công khai các cơ sở vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.

Đồng thời, Hà Nội sẽ tập trung chuẩn hóa quy trình test nhanh tại hiện trường, siết chặt truy xuất nguồn gốc và tăng cường tập huấn chuyên sâu cho lực lượng liên ngành.

Tháo gỡ rào cản

Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở khâu thực thi tại cơ sở. Thành phố yêu cầu toàn bộ hệ thống phải thay đổi căn bản cách tiếp cận, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Cán bộ cơ sở phải nắm chắc quy định, thành thạo quy trình và đủ năng lực xử lý vi phạm ngay tại chỗ. Đặc biệt, lần đầu tiên, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương được gắn chặt với kết quả thực chất trong công tác an toàn thực phẩm. Việc quản lý phải được duy trì xuyên suốt, kiên quyết loại bỏ tư duy thực hiện theo kiểu “phong trào”.

Sự chuyển dịch mang tính chiến lược này được kỳ vọng sẽ xóa bỏ tình trạng giao trách nhiệm cho cơ sở nhưng thiếu công cụ và thông tin để thực hiện, hướng tới một nền quản lý thực phẩm minh bạch, an toàn và bền vững.

Trước đó, UBND TP.Hà Nội ban hành Kế hoạch số 133 về tuyên truyền công tác an toàn thực phẩm năm 2026, thể hiện quyết tâm chuyển từ tuyên truyền hình thức sang tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành động của xã hội.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là cách tiếp cận thẳng thắn, nhìn nhận rõ các “điểm nghẽn” tồn tại lâu nay, đồng thời đề ra các giải pháp đồng bộ gắn với công nghệ số và vai trò giám sát của người dân.

Theo đó, thành phố không né tránh thực tế khi chỉ ra một bộ phận người dân vẫn sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc, thiếu kiến thức bảo quản. Trong khi đó, một số cơ sở sản xuất, kinh doanh vì lợi nhuận mà xem nhẹ đạo đức nghề nghiệp. Đây chính là nguyên nhân làm suy giảm hiệu quả quản lý và tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Thủ đô cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong công tác truyền thông trước đây như thiếu linh hoạt, chưa phân hóa đối tượng và thiếu tính tương tác. Năm 2026 được xác định là thời điểm đổi mới mạnh mẽ phương thức tuyên truyền, lấy công nghệ và nền tảng số làm trục chính.

Một trong những điểm mới nổi bật là việc dự kiến đưa vào vận hành website chuyên về an toàn thực phẩm trước ngày 15/4/2026. Đây sẽ là kênh cung cấp thông tin chính thống, đồng thời là đầu mối tiếp nhận phản ánh của người dân.

Bên cạnh đó, các nền tảng số như iHanoi, Zalo, Facebook hay Lotus sẽ được tận dụng để truyền tải thông điệp bằng video ngắn, đồ họa trực quan, phù hợp với xu hướng tiếp cận thông tin hiện đại.

Hà Nội cũng mở rộng cách tiếp cận khi phối hợp với các nhà sáng tạo nội dung trên YouTube và TikTok nhằm tiếp cận giới trẻ bằng các nội dung gần gũi, dễ lan tỏa.

Đồng thời, Hà Nội sẽ thiết lập tổng đài tiếp nhận phản ánh riêng về an toàn thực phẩm và thí điểm lắp đặt camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại một số khu vực trọng điểm, từng bước đưa công nghệ vào quản lý thực tiễn.

Kế hoạch năm nay cho thấy sự chuyển hướng rõ rệt từ tuyên truyền đại trà sang tiếp cận có trọng tâm. Bên cạnh cộng đồng dân cư và học sinh, sinh viên, Hà Nội đặc biệt chú trọng nhóm đối tượng là chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, làng nghề và các bếp ăn tập thể, những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng.

Song song với tuyên truyền, Hà Nội nhấn mạnh yếu tố đạo đức nghề nghiệp và vai trò giám sát của xã hội. Người dân được khuyến khích phát huy quyền lựa chọn thông qua việc tẩy chay sản phẩm vi phạm. Đồng thời, các cơ sở không bảo đảm an toàn thực phẩm sẽ bị công khai trên các phương tiện truyền thông cho đến khi khắc phục.