Sở Y tế tỉnh Tây Ninh thông tin, địa phương đã ghi nhận hai trường hợp dương tính với vi khuẩn não mô cầu nhóm B. Đáng chú ý, cả hai bệnh nhân đều xuất hiện triệu chứng sốt, co giật và phải nhập viện điều trị, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây nhiễm tại những môi trường sinh hoạt tập thể.

Trường hợp thứ nhất là nam công nhân 53 tuổi, cư trú tại xã Bình Hiệp, làm việc tại xã Hậu Nghĩa, tỉnh Tây Ninh. Ngày 3/11, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng sốt, co giật và được đưa đến cơ sở y tế điều trị.

Sau khi nhập viện, người bệnh được cách ly, lấy mẫu xét nghiệm. Đến chiều 6/11, kết quả xét nghiệm của Viện Pasteur TP.HCM xác định bệnh nhân dương tính với vi khuẩn não mô cầu nhóm B.

Qua điều tra dịch tễ, cơ quan chức năng phát hiện hai công nhân sống cùng phòng với bệnh nhân cũng xuất hiện triệu chứng ho, sốt. Những người này được đưa đến bệnh viện theo dõi, lấy mẫu xét nghiệm và sử dụng kháng sinh dự phòng theo hướng dẫn chuyên môn.

Đồng thời, những người có tiếp xúc gần với bệnh nhân, kể cả chưa xuất hiện triệu chứng, cũng được rà soát, theo dõi sức khỏe và triển khai các biện pháp dự phòng cần thiết.

Trường hợp thứ hai là nam sinh 7 tuổi, cư trú tại xã Đức Huệ. Bệnh khởi phát ngày 3/11 với biểu hiện sốt, sau đó trẻ xuất hiện co giật và được chuyển đến một bệnh viện tại TP.HCM. Ngày 8/11, Viện Pasteur TP.HCM xác nhận mẫu xét nghiệm của bệnh nhi dương tính với vi khuẩn não mô cầu nhóm B.

Ngay sau khi ghi nhận ca bệnh, ngành y tế địa phương đã tiến hành điều tra dịch tễ, xác định những người tiếp xúc gần để theo dõi sức khỏe, sử dụng kháng sinh dự phòng theo chỉ định và kịp thời phát hiện các trường hợp nghi mắc.

Trước đó, trong khoảng thời gian từ ngày 14 đến 20/10, TP.HCM ghi nhận tổng cộng 5 ca mắc bệnh, đều là học sinh, gồm 4 ca tại Trường THCS Hai Bà Trưng và một ca tại Trường TH-THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm.

Việc ghi nhận bệnh ở cả trẻ em và người trưởng thành cho thấy não mô cầu không giới hạn ở một nhóm tuổi nhất định. Đặc biệt, nguy cơ lây truyền cần được quan tâm tại những môi trường có nhiều người sinh hoạt, học tập hoặc làm việc gần nhau như ký túc xá, nhà trọ công nhân, trường học và khu tập thể.

Trên địa bàn Hà Nội hiện chưa ghi nhận ca bệnh trong đợt này; CDC Hà Nội đã triển khai các kế hoạch phòng, chống dịch bệnh, phối hợp với các trạm y tế phường, xã tăng cường công tác giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ. Đồng thời, đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về dấu hiệu nhận biết, đường lây truyền và các biện pháp phòng bệnh.

Theo Ths.Đặng Đình Huân, Trưởng khoa Phòng, chống bệnh truyền nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, Trung tâm Kiểm đã triển khai tiêm vắc-xin phòng bệnh viêm não mô cầu, chủ động chuẩn bị nguồn vắc-xin, vật tư y tế và các điều kiện cần thiết, bảo đảm hoạt động tiêm chủng được triển khai an toàn, hiệu quả.

Theo các chuyên gia y tế, bệnh do não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm bởi khả năng diễn biến nhanh, có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan.

Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Neisseria meningitidis, thường cư trú tại vùng mũi họng của người. Đáng lo ngại, một số người có thể mang vi khuẩn nhưng không xuất hiện triệu chứng, vẫn có khả năng truyền mầm bệnh cho người khác.

Vi khuẩn lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp và vùng họng trong quá trình tiếp xúc gần hoặc kéo dài, chẳng hạn sống chung, tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc dịch tiết của người mang vi khuẩn.

Môi trường đông người, không gian sinh hoạt chật hẹp, thông khí kém và việc tiếp xúc gần thường xuyên có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm. Ths.Lê Thanh Khôi, Phó Giám đốc Y khoa thuộc Hội đồng Y khoa Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu từng lưu ý rằng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm có khả năng tiến triển rất nhanh. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não và tổn thương nhiều cơ quan trong cơ thể.

Điểm nguy hiểm là các biểu hiện ban đầu của bệnh thường không đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với những bệnh nhiễm trùng thông thường. Người mắc bệnh có thể bắt đầu bằng sốt, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc đau nhức cơ thể. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, tình trạng bệnh có thể chuyển biến nghiêm trọng với các biểu hiện như đau đầu dữ dội, cứng gáy, nôn nhiều, rối loạn ý thức, co giật hoặc xuất hiện ban xuất huyết trên da.

Trong trường hợp vi khuẩn xâm nhập vào máu, người bệnh có nguy cơ gặp tình trạng nhiễm khuẩn huyết tối cấp, tụt huyết áp, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh, tỷ lệ tử vong ở người mắc bệnh não mô cầu xâm lấn vẫn khoảng 10-15%. Trong số những người sống sót, khoảng 20% có thể phải chịu các di chứng lâu dài như tổn thương thần kinh, suy giảm thính lực, tổn thương thận hoặc mất chi.

Những con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng của bệnh, đặc biệt đối với các trường hợp không được phát hiện và điều trị kịp thời. Theo các khuyến cáo chuyên môn, người dân cần đặc biệt cảnh giác khi xuất hiện sốt cao đột ngột kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, lừ đừ hoặc các biểu hiện bất thường về ý thức.

Đối với trẻ nhỏ, bệnh có thể biểu hiện bằng tình trạng bỏ bú, quấy khóc bất thường, ngủ li bì, khó đánh thức hoặc co giật. Các triệu chứng điển hình như cứng gáy đôi khi không xuất hiện rõ ràng.

Đặc biệt, không nên chờ đến khi người bệnh xuất hiện ban xuất huyết, rối loạn ý thức hoặc co giật mới đưa đến bệnh viện, bởi những dấu hiệu này có thể xuất hiện ở giai đoạn bệnh đã tiến triển nặng.

Với nguy cơ bệnh não mô cầu xuất hiện trong cộng đồng, các chuyên gia y tế nhấn mạnh vai trò của tiêm chủng trong phòng ngừa bệnh, nhất là đối với trẻ em, thanh thiếu niên và những người có yếu tố nguy cơ. Bác sỹ Nguyễn Thị Thái, Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, hiện nay, tại Việt Nam đã có các loại vắc-xin phòng não mô cầu nhóm B, nhóm B-C và nhóm A, C, W, Y. Mỗi loại có phạm vi bảo vệ, chỉ định độ tuổi và lịch tiêm khác nhau.

Một số vắc-xin phòng não mô cầu nhóm B có thể được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi, trong khi các loại vắc-xin phòng nhóm A, C, W, Y có thể sử dụng từ những độ tuổi khác nhau, tùy sản phẩm.

Do các loại vắc-xin có phạm vi bảo vệ khác nhau, người dân cần được tư vấn để lựa chọn và phối hợp tiêm chủng phù hợp, tránh quan niệm đã tiêm một loại vắc-xin não mô cầu là được bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn gây bệnh.

Đặc biệt, việc xuất hiện các ca bệnh não mô cầu nhóm B cho thấy cần quan tâm đến khả năng bảo vệ đối với nhóm huyết thanh này, thay vì chỉ chú trọng những nhóm thường được nhắc đến trước đây.

Bên cạnh trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người trưởng thành cũng cần được đánh giá nguy cơ, nhất là những người sống trong môi trường tập thể, thường xuyên tiếp xúc gần hoặc có các yếu tố nguy cơ mắc bệnh.

Phụ huynh cần chú ý nhận biết những biểu hiện bất thường và đưa trẻ đi khám kịp thời, thay vì cố gắng tự phân biệt não mô cầu với các bệnh lý khác chỉ dựa trên những triệu chứng ban đầu.

Các chuyên gia khuyến cáo, mô cầu có thể gây nhiễm trùng xâm lấn, điển hình là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết. Bệnh có khả năng chuyển nặng nhanh chóng, trong khi dấu hiệu khởi phát dễ bị xem là những đợt sốt thông thường.